Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 266, pagina 48

AMSTERDAMMERS IN OPSTAND
Het was op donderdag , de 13de juni 1811 , dat Jansje Post , een Amster-
damse visvrouw , op de stoep stond van het huis van de advocaat mr Q .
de Flines in de Bergstraat . De Notaris Baak 1 had haar gezegd hier om hulp
te gaan vragen . Het relaas , dat de advocaat te horen kreeg , was in vele op-
zichten nieuw voor hem .
Jansje Post en haar moeder zaten al weken in de zorg over Kaatje en Maria ,
twee zusters van Jansje , die nu al sinds midden april gevangen zaten .
Bovendien meenden zij begrepen te hebben , dat de beschuldigden nu , op
hoge order , waren overgeleverd aan een der - op 19 mei in Rambouillet
bij decreet ingestelde - Militaire Commissies en dat deze al op zaterdag 15
juni uitspraak zou doen .
Wat had zich voordien afgespeeld ? Na de inlijving van deze gewesten
bij Frankrijk ( decreet van 9 juli 1810 ), was hier in februari 1811 ook de
Franse dienstplicht ingevoerd . Op 6 april zouden zich de eerste dienst-
plichtigen in Amsterdam moeten melden ! Een zaak , die de gemoederen
van de Amsterdamse burgerij sterk in beweging bracht en aanleiding gaf
tot ' onrustige bewegingen ' op een aantal plaatsen in de stad , ' by welke
gelegenheid op het Volk geschoten wierd '. Op de Jodenbreestraat pro-
beerde men de recruten tegen te houden . Op de Kloveniersburgwal werd
een ' Dienaar der Politie ' door de menigte aangevallen en ontwapend , zijn
stok en degen in het water gesmeten . Op de Haarlemmerdijk werd een
commissaris van politie aangevallen . Op het Haarlemmerplein riep een
menigte anti-
Franse leuzen : ' Slaat de Fransen dood !' Tenslotte trok men
naar de schuit , waarmee de jongens zouden vertrekken en sneed de jaaglijn
aan stukken ! Dat maakte vertrekken onmogelijk : de ' consents ' gingen
huiswaarts ! Door sterke patrouilles werd tenslotte de rust hersteld . Maar
23 personen werden gearresteerd en in staat van beschuldiging gesteld !
Kaatje en Maria Post waren daarbij geweest . Onze ' advocaat ', een Leids
jurist van veertig , zal in die tijd geen drukke praktijk gehad hebben . Van
zijn afschuw van de doelstellingen van de revolutie van 1789 had hij nooit
een geheim gemaakt . Het vroeg wat moed zo'n gezindheid openlijk te
beleiden en dan ook nog als verdediger op te treden van opstandigen tegen
het Franse regime . 2
Zijn tijd zal in deze periode zeker voor een groot deel in beslag genomen
zijn door het ' Journal Politique ', waarvan hij sinds 22 mei 1810 redakteur
en uitgever was . 8 Dit blad , in de wandeling genaamd de ' Gazette de Leyde '
-
het werd later in Leiden uitgegeven - werd in juni 1810 door Quirijn
i Waarschijnlijk Jonathan Baak , notaris te Amsterdam van 1785 tot 1828 .
a Daarvoor zou hij later geprezen worden , zie : Letterkundig Magazijn voor wetenschap ,
kunst en smaak , 1814 , pag . 185 .
• Gegevens ontleend aan Familie-archief De Flines en aan de gebonden jaargangen van
de Gazette in het bezit van de Kon . Bibliotheek te den Haag , waaronder de exemplaren
- blijkens diens eigenhandige aantekeningen daarin - toebehoord hebbende aan mr Q .
de Flines .
82
nog genoemd ' la Gazette Royale '!* Een komend conflict met de Franse
gezaghebbers moet deze redakteur al voorvoeld hebben . Zijn naam is - in
tegenstelling tot die van zijn voorganger mr J . C . Texier Westmulier -
in het gehele blad niet te vinden !
29 november 1811 verscheen het laatste nummer : De Préfet du Dé-
partement du Zuiderzee had op 18 november bevolen de publicatie te
beëindigen . 8
De zaak tegen de 23 beschuldigde Amsterdammers was eerst in handen
gesteld van het ' Gericht der Eerste Instantie .' Nu echter een ' Militaire
Commissie ' die zou behandelen en er gesproken werd van rechtspleging
binnen enkele dagen en behandeling in de Franse taal , was er alle reden
voor zorg .
Bij de directeur van het ' Verbeterhuis ', waar Klaart je Post gevangen zat
kreeg onze advocaat inzage van de ' Acten van Beschuldiging ' en tevens
kreeg hij het verzoek zich met de verdediging van nog drie anderen te
belasten . Het waren :
Suffridus Hermanides , een jongeling van goeden huize , zoon van een'Dienaar des Evangeliums ',
Bart Meyer , een man die in 1787 naar Frankrijk ging om daar in het'Bataafsche legioen ' te dienen , maar die nu drie weken na ' de onrustigebewegingen ' door een getuige ontmoet en ' herkend ' was ;
Antonie Janssen , beschuldigd op getuigenis van slechts één
persoon,Styntje Westerman , ' een ongehuwd vrouwspersoon , levende in
eenopenbaar en schandelijk overspel ( met zekeren Jan Both , Dienaar derPolitie ..) met een getrouwd man , kinderen hebbende van zyne wettigehuisvrouw ; welk vrouwspersoon zelfs , en niet zonder grond , gehoudenwordt zich verdere ongebondenheden te veroorloven .'
En Jan Both was de aanbrenger van deze beschuldigde !
Met nu de belangen van vijf beschuldigden ter behartiging spoedde mr de
Flines zich naar de kapitein Chastel , de Rechter Rapporteur van de Militaire
Commissie . Onze advocaat had een overladen program tussen die donder-
dag en de zaterdag : gevangenen bezoeken en ondervragen , deels in het
Verbeterhuis , deels in het werkhuis , beschuldigingen en verhoren bestu-
deren , getuigen pro en contra verhoren , overleggen met de vijf advocaten
der overige beschuldigden , gehoord worden door de President over de
middelen van verdediging en het schrijven van de pleidooien .
Bij dit alles meldde zich nog de vrouw van een zesde beschuldigde Jo-
hannes Badenhuizen , met het verzoek ook van hem de verdediging te
behartigen . Maar tevens kwam het bericht , dat de terechtzitting was uit-
gesteld tot maandag 17 juni !
Het werd dag - en nachtwerk , die voorbereiding voor de zitting in het
stadhuis op maandagmorgen om 6 uur !
4 Blijkens een gelegenheidsvers getiteld : A ma chère épouse , visitant l'imprimerie de
la Gazette Royale , Amsterdam , Ie 18 Juin 1810 .
8 4 Januari 1814 verschijnt het blad opnieuw in de oude vorm en onder de oude redak -
teur-uitgever : Mr . J , C . Texier Westmuller .
83