Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 266, pagina 18

MEDEDELINGEN VAN HET BESTUUR
Nieuwe leden van januari 1979 t/m oktober 1979 .
de dames :
M . Drijver te Amstelveen , H . van Beek-Schiltman , V . Beets , Mr . A . J .
van Erk , M . G . W . A . Kouwenberg , G . Theunisz-Wentzel , M . U . P .
Westermann , allen te Amsterdam , Mevrouw R . Wijnen te Eindhoven en
Mevrouw V . M . G . van Asch van Wijk-von Papen te Laren NH .
de heren :
Th . van Bakergem , R . A ., C . J . Bakker , G . Izeboud , H . Putto , Prof . drs .
zijn tekst zonder meer van toepassing :
' er is dus echt wel reden voor dankbaar-
heid !' Behalve voor tekst en afbeeldingen
in het bijzonder voor de uitvoerige index ,
die naast de titels der vijftien hoofdstuk-
ken , waarvan de beginletters naar rede-
rijkerstrant het woord Watergraafsmeer
vormen , de mogelijkheid biedt snel iets
te vinden in deze mijn van gegevens .
Bovendien blijkt daarbij duidelijk dat
Koning Willem II in 1869 niet meer dan
een drukfout is .
Willem III bezocht blijkens het be-
zoekersboek van de Tuinbouwschool
Linnaeus deze instelling op 17 april 1869
in gezelschap van de prins van Oranje .
Koningin Sophie kwam op 24 september
1868 en ' s konings broeder prins Hendrik
op 9 oktober 1877 . Weliswaar is de
chronologische volgorde in het boek , als
archief nr . 422 te vinden in het Gemeente-
archief , niet steeds duidelijk en zijn som-
mige data later met de pen opgehaald ,
zoals afb . 130 bij Kruizinga laat zien ,
maar men heeft de pagina's waarop de
vorstelijke handtekeningen prijken van
een speciaal strookje voorzien . De groe-
pering der bezoekers , die Kruizinga
neerschrijft op blz . 125 , wordt trouwens
al weerlegd door de genoemde afb . 130 ,
waar met de koningin alleen enige leden
van haar gevolg getekend hebben . Het
gastenboek leert ons verder , dat éên dag
na Willem III een zekere A . H . Kwik-
staart , nagelbijter van beroep , Franken-
dael bezocht . Kennelijk een grapjas ,
zoals men ook nu nog in bezoekersre-
gisters van openbare instellingen kan
tegenkomen .
In het laatste en langste hoofdstuk ,
Ruimtelijke ordening en recreatie , heeft
de auteur een wandeling ingelast langs
de meest bekende graven op de Nieuwe
Oosterbegraafplaats . Dat acht ik een goede
gedachte in een tijd waarin de recreatieve
waarde van begraafplaatsen naar voren
wordt gebracht . Voor onze leden is het
aardig op blz . 278 kennis te maken met de
korfbalvereniging Amstelodamum
. De
foto's van de bevrijdingsfeesten , 35 jaar
geleden , trekken in dit jubileumjaar
wellicht extra aandacht .
Maar dan zal ook opvallen , dat niet
juist kan zijn , dat burgemeester F . de
Boer op 19 januari 1945 dr . J . H . Wage-
naar een dankbetuiging schreef voor
diens optreden als ' burgemeester ' van
Betondorp ( blz . 166 ). Onbegrijpelijk is
mij , hoe Gerardus Frederik Westerman
22
( 1866-1946 ) in 1838 oprichter van Artis
kon zijn ( blz . 240 ). De G . F . Westerman
die dat deed leeft van 1807 tot 1890 . Het
is jammer , dat de heer Kruizinga niet
nauwkeurig overgenomen heeft wat ik
schreef op blz . 68 van dit maandblad van
1972 . Dat het gemeentebestuur de gemeen-
tesecretarie van de gemeente kocht is
toch wel een vreemde voorstelling van
zaken ( blz . 147 ). Dat burgemeester J . W .
de Wit op 1 januari 1920 afscheid nam en
op 31 december van datzelfde jaar de
laatste raadszitting voorzat ( afb . 159 en
160 ) is evenmin logisch . Op afb . 251 is
de niet genoemde door wind gedreven
cementmolen van J . A . Smits wel te zien
en de wel genoemde kalkovens van de-
zelfde firma niet . Het gaat om een foto
van Jacob Olie en die kan niet uit 1900
zijn , want blijkens afb . 153 uit het Olie-
boek van 1960 werd de molen in juli 1983
afgebroken . De foto is dan ook van
begin 1893 . Bij de herkomst der illustra-
ties hadden de foto's van Olie trouwens
beter met een onderkopje onder die van
de Gemeentelijke Archiefdienst vermeld
kunnen worden en niet afzonderlijk . Met
een vergrootglas is te zien dat de molen-
tekening ( afb . 8 ) niet door J . Klapwijk
Jzn ., maar door J . Kaptijn Jzn . in 1845
is gemaakt .
Nu ben ik toch weer op details ingegaan
en ik had me nog wel zo voorgenomen te
denken aan Staring , die zekere schrijver
voorhield , dat kaneel weliswaar bij het
lood gewogen wordt , maar men bij eike-
schors met het pond volstaan kan .
J . H . v . D . HO .
Henry-Russell Hitchcock , Nether-
landish SCROLLED GABLES OF THE SIX-
TEENTH AND EARLY SEVENTEENTH CEN-
TURIES , New York University Press
for the College Art Association of
America , New York 1978 , xvi + 112 p .,
109 ill ., index , $ 22,50 .
De gevel met rolwerk heeft in de Neder-
landse architectuur een belangrijke rol
gespeeld , beginnende bij de voorgevel van
het Paleis van Savoie in Mechelen rond
1520 en eindigende toen met de Haar-
lemse Waag een strakkere bouwwijze
zonder topgevels haar intrede deed . De
Amerikaanse kunsthistoricus , wiens voor-
ouders in 1620 met de Pilgrim Fathers uit
Europa kwamen , beschrijft hoe het rol-
motief uit Italië naar het noorden kwam en
verder doordrong tot in Londen , Kopen-
hagen en Dantzig .
Uiteraard komt Amsterdam in deze
geschiedenis herhaaldelijk voor en slechts
daarop kan in het kader van dit tijdschrift
worden ingegaan . Hitchcock begint met
het beeld te schilderen , dat Maria de
Medicis hier zag bij haar intocht in 1638
en dat hij vergelijkt met de huidige
Grande Place in Atrecht . Hij illustreert
zijn betoog met A . W . Weissmans teke-
ningen van het Amsterdamse woonhuis
uit 1885 en noemt onder meer Beurs ,
Burgerweeshuis , Bushuis , Huis Bartholotti ,
Kistenmakerspand , Oost-
Indisch Huis en
Paalhuis . Het is jammer , dat daarbij wel
eens iets door elkaar gehaald wordt . De
index onderscheidt de Beurs van Hendrick
de Keyser niet van die van Berlage . Het
Burgerweeshuis waarvan de gevel in 1568
werd opgetrokken op de plaats van het
huidige Kalverstraat 71 is een ander dan
dat achter de poort uit 1581 aan de over-
kant van dezelfde straat . Erger is , dat het
oude Stadsbushuis , het latere Vleeshuis
van de Oost-Indische Compagnie op de
hoek van de Oude Hoogstraat en de
Kloveniersburgwal en het Stadsbushuis
aan het Singel bij het Koningsplein , beide
met afbeelding , gelijk gesteld worden .
Bij het Huis Bartholotti is een foto ge-
bruikt van vóór de in 1971 gereed geko-
men restauratie 1 en de afbeelding van het
Kistenmakerspand is verwisseld met Wes-
terstraat 158 uit Enkhuizen .
De Key's Westerkerk op blz . 92 is
blijkens het niet voorkomen in de index
niet meer dan een ( storende ) drukfout .
H .
HO .
Mij trof het dat Herengracht 72 ( dub-
belhuis met 70 ) een variant van de Cooy-
manshuizen wordt genoemd . Jammer is
dat van De Keysets Rasphuisgevel uit
1603 , door de auteur ' a clumsy confection '
genoemd , welbewust geen afbeelding is
opgenomen . Tenslotte is mij niet duidelijk
geworden welk pand Hitchcock aanduidt
als het Huis St . Rochelle .
23
Dit is ook het geval in het door mede-
werkers van de Rijksdienst voor de
monumentenzorg samengestelde boek
Kijken naar monumenten in Neder-
land , Baarn 1979 .