Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 266, pagina 15

geduid als ' loodgieter in de Wolvenstraat '. Toen hij in 1653 in ondertrouw
ging met Urseltie Arents noemde hij zich nog Davyd Mathijsz . Hij was
toen dertig jaar oud , werd vergezeld door zijn vader Mathijs Pouwelsz
en gaf toen al op dat hij loodgieter in de Wolvenstraat was . Wonderlijk is ,
dat hij pas op 2 januari 1688 het poorterschap van Amsterdam kocht .
Niet lang daarna zou hij sterven : op 17 september 1688 werd hij begraven ,
als mr . loodgieter in de ' Jonge Loodgieter ' in de Wolvenstraat , in de Oude
Lutherse Kerk aan het Spui .
Hij was dan wel eigenaar van de huizen aan de Keizersgracht en Kerk-
straat , maar die waren zwaar belast . Van een andere eigenares op dit stukje
gracht , op no . 6 , Susanna Broers , weduwe Jan Bruyningh , had hij op 25
maart 1684 f 3000 .— en op 21 juli 1685 f2000 .— geleend . Ik stel me voor ,
dat hij bij haar loodgieter was en dat zij hem daarom had geholpen aan het
benodigde geld . Na zijn dood sloten de zonen en erfgenamen , David en
Paulus Winck , weer een lening , op 29 mei 1691 , van f2000 .—. Het is te
begrijpen , dat ze tenslotte tot verkoop van het huis overgingen . Dat ge-
schiedde op 26 januari 1696 en de overdracht bij willig decreet wijst er hier
op , dat het met de financiën van de overleden vader vermoedelijk niet al
te best was gesteld . Mevrouw Bruyningh kreeg haar leningen van f 7000 .—
met nog wat niet betaalde rente geheel terug en daarmee veel meer dan de
beide broers zelf .
De huisjes in de Kerkstraat bleven dus veel langer in de familie dan het
huis aan de Keizersgracht . Ze werden zeker verhuurd . Hoe ze precies ge -,
bouwd waren , is nu moeilijk te zeggen , vermoedelijk was er altijd al een
apart te verhuren onderhuis geweest . Waar het pothuis , het secreet en de
pomp van het precario van 1687 precies zaten , blijkt niet . Zeker is slechts ,
dat de twee huisjes heel verschillend werden aangeslagen , no . 195 bijna
tweemaal zo hoog als no . 197 . Daaruit zou ik willen opmaken , dat het
onderhuis aanvankelijk bij het eerste hoorde . Uit het feit , dat in 1805 dit
eerste voor f200 . — verhuurd was aan C . Bley en het tweede voor f 375 .—
aan H . Simmier zou men kunnen opmaken , dat toen dat onderhuis bij het
tweede was getrokken .
Het is niet zo eenvoudig 1 om te achterhalen , wanneer de huisjes tenslotte
in verschillend bezit kwamen , maar toen is zeker definitief het onderhuis
ook in tweeën gedeeld . De huisjes hadden de meest uiteenlopende bestem-
fhingen . Op vroegere foto's ziet men , dat no . 197 zelfs een hotel Dusseau
. met als onderdeel een restaurant-wijnkelder huisvesttel
Ze waren toen in een dergelijke staat , dat restauratie dringend nood-
zakelijk was . Die werd door de buurman , de architect C . J . van Someren ,
uitgevoerd . Sedert enige jaren staan de twee woningen onder één dak van
David Winck er dus weer goed bij . Het aardige is , dat ze in tegenstelling
tot de ., meeste andere huizen in de Kerkstraat nog hun oorspronkelijke
gedaante hebben . Inwendig is dat wel niet het geval , want de twee onder-
huizen van nu waren toen zeker ook een geheel . Maar daar ziet men van
de buitenkant niets van .
De bevindingen van de architekt bevestigen deze geschiedenis uit de
archieven . Hij schrijft mij :
' Wat betreft Kerkstraat 195 en 197 is mij het volgende als merkwaardig opgevallen .
Hoewel de beide woningen geheel gelijk en symmetrisch gebouwd s$n met de schei-
dingsmuur in het midden , correspondeert de indeling van het onderhuis hier geheel
niet mee . Ook de fundering had geen verband met de symmetrie van de bovenliggende
scheidingsmuur . Er waren in het middenveld , doch niet in het midden twee funderings-
stroken loodrecht op de gevels . De^e stroken lagen ongeveer 1,5 m uit elkaar . Ook
was er een dwarsverbinding op ongeveer 3,5 m van uit de gevel , waar overigens geen
enkele constructie op rustte . De restanten van een scheidingsmuur van het onderhuis
yig^agde hier overheen , echter wel corresponderend met de funderingen . De wentel-
trapjes naar de beletage % aten op constructief onlogische plaatsen en % ün er waar-
schijnlijk later in geprutst . Het bouwen van het onderhuis en de twee woningen is
naar mijn vermoeden nooit als één plan uitgevoerd . Ook in de voor - en achtergevel is
te constateren dat het onderhuis niet gebouwd is als basis voor twee gelijke boven-
liggende woningen . Bij de restauratie van 1976 % i/n in het midden nieuwe pulspalen
aangebracht om een nieuwe zware scheidingsmuur tussen de twee woningen te dragen .
De koenen in de gevels van het onderhuis % ijn hierop aangepast . Een tweede eigen-
aardigheid is het secreet dat in - Uw artikel genoemd is . Het bevond zjch onder de
buitenstoep van nr . 195 . Waar het op loosde is mij niet duidelijk geworden . Er was
geen gemetselde leiding naar achteren . Omdat bij de aangrenzende woningen de ge-
metselde afvoeren naar de Keizersgracht ( tot op heden ) leiden en de vroegere beer-
putten en secreten dan ook aan de achterkanten van de huiden lagen , verbaasde het mij
dat deire onlogisch aan de voorrijde lag .'
Hoewel ' de gang ' van zaken nog niet geheel duidelijk is , moeten we toch
aannemen , dat hier oorspronkelijk een gang liep onder de huisjes door , die
het mogelijk maakte van de Keizersgrachttuin naar de Kerkstraat te ko-
men . Dit wordt bevestigd door de kaart van deze stadsuitleg van 1679 .
Daarop ziet men een doorlopende tuin tot de achtergevel van de twee
woningen onder één dak , met een deurtje ongeveer in het midden . Die
gang moet echter al in de 17e eeuw zijn verdwenen , daar in de overdrachten
er niet over wordt gerept .
I . H . v . E .
EEN AMSTERDAMS STEDELIJK
PASPOORT VAN 1795
De ' Vrijheid ' welke de franse revolutionnairen ons bij hun invasie van
1795 beloofd hadden bleek weldra in menig opzicht althans voor veel
Hollanders op duidelijke wijze beperkt te zijn uitgevallen . Zo was het met
het vrije verkeer aanstonds al bizonder ongunstig gesteld . Want zelfs pas -
16
17