Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 251, pagina 3

toont een gebouw zonder verdieping en waarvan de gevel wordt be-
kroond door een naar rechts kijkend staand rund .
Nadat met de bouw begonnen was , op 31 januari 1883 , dienden Cerlijn
en De Haan namens de vereniging De Eendracht het verzoek in om boven
de goedgekeurde vleeshal bovenhuizen te mogen bouwen . Burgemeester
en Wethouders , overwegende , dat de straat een breedte had van 11 meter ,
het pand zou worden opgetrokken tot een hoogte van 12,25 meter en kwam
te staan tegenover de percelen 99 tot 113 , welke alle hoger waren , ver-
leenden de vergunning op 5 maart . Op 3 september 1883 berichtten de
gemeentelijke bouwopzichters 1 ) aan de wethouder voor Publieke Werken ,
dat de bouw voor zoveel zichtbaar , had plaats gehad overeenkomstig de
voorschriften der Algemene Politie Verordening . 2 ) Volgens de nummer-
beschikking van 10 oktober 1883 werd de vleeshal met bovenhuizen ge-
nummerd 100a en 100b . Een liggend en naar links gewend rund bekroonde
nu de ingangspartij van de hal . De doorsnede laat zien , dat de woonhuizen
een geringere diepte kregen dan de hal .
Kaart no . 34 in de atlas van Loman , 3 ) het eerste blad van buurt W .,
toont in de Nieuwe Kerkstraat een onbebouwd gedeelte tussen no . 100 ,
een pakhuis , het vierde perceel van de Weesperstraat af , en no . 102 , de
Franse Manege op de hoek van de Manegestraat . De vleeshal vulde dit
open stuk niet geheel , er verrezen tezelfder tijd drie percelen woonhuizen ,
voor welker bouw Burgemeester en Wethouders op 7 november 1882 ver-
gunning hadden verleend aan J . H . Schaefer . Bij beschikking van 7 sep-
tember 1883 kregen zij de nummers 100c , lOOd , en 100e . Nadat de uit 1761
daterende manege in 1888 was afgebroken , werden op die plaats woon-
huizen gebouwd door de Eerste Nederlandsche Verzekering Maatschappij
op het leven en tegen invaliditeit en ongelukken te ' s-Gravenhage . Ver-
nummering volgens beschikking van Burgemeester en Wethouders van
13 september 1897 leidde ertoe , dat de vleeshal werd genummerd 102 - 104
en de woonhuizen tot de hoek van de Manegestraat de nummers 106 tot
en met 120 kregen .
Vleeshallen waren in de 17e en 18e eeuw volstrekt geen uitsluitend tot
het Joodse volksdeel beperkte instellingen . Het Vleeshouwersgilde ge-
bruikte de Grote Vleeshal en de Kleine Vleeshal , beide aan de Nes , de
Westerhal op de Westermarkt , de Hal op de Herenmarkt en de Nieuwe Hal
op de Botermarkt . Deze hallen waren van stadswege gesticht om de bur-
gerij van gezond vlees te voorzien en kwade praktijken der vleeshouwers
te beletten door het toezicht der vinders of keurmeesters . Niemand mocht
vlees verkopen , tenzij hij een bank in een der hallen had , en uit hun
wo -
ningen mochten de vleeshouwers slechts in zeer beperkte mate vlees ver-
kopen . Van der Vijver schreef echter in 1846 : ' Sedert ettelijke jaren hebben
de vleeshouwers opgehouden hunne waar in de Hallen te brengen ; zij
verkoopen die thans uit hunne woningen , en schijnen door het vernietigen
der gilden en het heffen van patenten daartoe het regt te hebben , aangezien
het Stedelijk Bestuur te vergeefs heeft beproefd dit te beletten .' 1 ) De
Joodse rituele gebruiken deden echter de Israëlietische vleeshallen nog
voortbestaan .
Alle vlees , dat onder rabbinaal toezicht is geslacht , is kosjer , maar voor
de kenner bestond er wel degelijk verschil tussen een geslachte Hoog-
duitse
en een geslachte Sefardische koe . In de slagerswinkels kwam een
stuk standsverschil voor de dag . De armsten kochten hun vlees bij de kop-
slager . Een treetje hoger verdienden de kosjere slagers , die ossenvlees onder
toezicht verkochten tegen dure prijzen . Nog hoger op de ladder , werden
de slagers uit de Hoogduitse hal in de Amstelstraat rijk . Maar ver boven
de duurste slager uit de hal der Hoogduitsen troonde de minste slager uit
de Portugese hal in de Kerkstraat . Het was geen toeval , dat de vleeshal
der Sefardiërs juist daar te vinden was . Aan de andere kant van de Weesper-
straat liep de Nieuwe Kerkstraat door . Maar daar was het de Portugese
Kerkstraat . Daar werd Israël Querido op 1 oktober 1872 geboren in het
huis no . W 358 , thans 69 , waar zijn vader en moeder juist een jaar eerder
waren komen wonen . Zijn broer Emanuel was op 6 augustus 1871 geboren
in de Jodenbreestraat Q 269 , thans 50 . Hun ouders , Aron Querido en
Esther Lopes Dias , trouwden in 1865 en woonden tot maart 1868 bij de
ouders van de bruidegom , Rapenburgerstraat V 455 = 183 . Toen verhuis-
den zij naar Nieuwe Kerkstraat W 370 = 93 , tegenover de plaats , waar
later de vleeshal zou verrijzen . Zij woonden er slechts twee maanden en
gingen in mei 1868 naar Jodenbreestraat Q 268 = 48 en in november 1869
naar het reeds genoemde buurhuis Q 269 , waar in 1870 hun oudste zoon
David werd geboren . Behalve de slager Querido heeft dus ook de diamant-
bewerker Aron Querido met zijn gezin in de Nieuwe Kerkstraat gewoond ,
maar enige relatie met het op blz . 166 van het in noot 1 genoemde boekje
van M . Sluyser 2 ) afgebeelde perceel no . 63 kon op grond van de door de
Burgerlijke Stand verstrekte gegevens niet worden vastgesteld . Wel met de
foto op blz . 69 , daar op de hoek van Roetersstraat en Valckenierstraat
gingen de Querido's in oktober 1874 wonen in ' een nog maar half-aange-
bouwde , stille , van God verlaten straat aan de rand van de stad .' 3 )
2
Zij waren de voorgangers van het op 1 april 1901 in werking getreden Bouw - en
Woningtoezicht . ~'-. i '
De bepalingen der A.P.V ., betrekking hebbende op het bouwen en slopen , vormden
hoofdstuk IX . In 1902 werden zij vervangen door de bij raadsbesluit van 26 maart
vastgestelde Verordening op het bouwen en slopen , voorloopster van de in 1905
tot stand gekomen Bouwverordening .
Atlas van de Gemeente Amsterdam , in 1876 verschenen bij J . C . Loman Jr .
Geschiedkundige beschrijving der stad Amsterdam , derde deel , blz . 52 .
Op de bovenste foto op blz . 76 is , anders dan het onderschrift aangeeft , het Centraal
Israëlietisch Ziekenhuis niet te vinden . De foto is genomen van dit ziekenhuis tussen
Occo's hofje en Evangelisch-Luthersch Diakonie Oude Mannen - en Vrouwenhuis
naar de overkant van de Nieuwe Keizersgracht . Vgl . de onderste foto op blz . 35 .
Emanuel Querido , de mens , de schrijver , de uitgever , door A . Querido , Anthonie
Donker en Th . Wink , Amsterdam 1955 , blz . 13-15 . Prof . Querido geeft hier weer ,
wat hem verteld werd door zijn vader , wiens herinneringen natuurlijk met verder
teruggingen dan tot de Roetersstraat .
3