Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam
Transcriptie
REKENING VAN BATEN EN LASTEN 1968
WAT BETEKENT DE NAAM SCHREIERSTOREN ?
DOOR
J . Z . KANNEGIETER
Contributies en giften
Bijdrage Gemeente Amsterdam
Verkoop publicaties
Opbrengst effecten
Rente banken
Publicaties
Secretariaat Penningmeester Koersverlies effecten
Diverse kosten
Toevoeging Jubileumfonds
Batig saldo
21 februari , 1969
10
ƒ
28.146,35
4.000 —
1.259,71
1.195,42
4.037,44
f 33.167,96
ƒ
38.638,92
806,05
307,70
243,25
1.375,49
2.500 ,—
»
38.400,45
238,47
Beter ware het geweest hier boven te schrijven : Wat betekenen de woorden
ScreyhoHck en Screy hom } Want onder deze namen en nog een aantal varianten
deed het laat-middeleeuwse , tot heden aan slopershanden ontkomen verdedi-
gingswerk zijn intrede in de geschiedenis . Pas in de eerste jaren van de zeven-
tiende eeuw ging men dit element van de oude defensiegordel Schreyhoecks-
toren noemen , welke combinatie nog in dezelfde eeuw de weg baande naar de
thans alom bekende eindvorm : Schreierstoren 1
. Slechts om redenen van prac-
tische aard plaatste ik deze in de titel . Gewoonlijk bepaalt men zich bij de naams-
verklaring tot de woordhelft screy . Het zal blijken , dat ook de synoniemen houck
en horn onder de loupe moeten worden genomen . Niet om hun betekenis op te
sporen , wel om te weten te komen , welke hoek de vijftiende-eeuwse Amster-
dammers op het oog kunnen hebben gehad .
Honderden jaren heeft men zich , al of niet in ernst , tevreden gesteld met
de interpretatie : screy wijst op schreien . Aan de voet van de toren zouden de
vrouwen en de liefjes van zeevarende mannen van haar scheepgaande dierbaren
onder het storten van tranen , afscheid hebben genomen . Hieraan verbond men
de legende van een vrouw , die als gevolg van overmatige droefheid krankzinnig
werd . In zijn ' IJstroom ' ( 1671 ), een lofdicht op Amsterdam , vergat Johannes Antonides niet , de Schreierstoren en de wenende achterblijvenden te vereeuwigen . Ook aan de ongelukkige , die het verdriet niet had kunnen dragen , wijdde bij
enkele van zijn Vondeliaanse verzen :
Men zegt , dat hier een vrou
In een onroerlijk beek verkeerde uit bittren rou ,
Toen zij met d'eerste kiel haer man voor uit zagh vaeren ,
Waarom haer beeltenis , voor ' t slijten van de jaeren ,
Eerst praelde in wit arduin . O naeuwe Huwlixbant ,
Die niet kon rekken van het eene in ' t andre lant !
Men zal opgemerkt hebben , dat Antonides zich niet strikt aan de legende hield .
1 Reeds in 1637 gebruikte Vondel deze eindvorm , toen hij Gijsbrecht het uitroepen : « lek zal terstond
om hoogh gaen zien van Schreiers toren ' ( v . 850 ).
11
WAT BETEKENT DE NAAM SCHREIERSTOREN ?
DOOR
J . Z . KANNEGIETER
Contributies en giften
Bijdrage Gemeente Amsterdam
Verkoop publicaties
Opbrengst effecten
Rente banken
Publicaties
Secretariaat Penningmeester Koersverlies effecten
Diverse kosten
Toevoeging Jubileumfonds
Batig saldo
21 februari , 1969
10
ƒ
28.146,35
4.000 —
1.259,71
1.195,42
4.037,44
f 33.167,96
ƒ
38.638,92
806,05
307,70
243,25
1.375,49
2.500 ,—
»
38.400,45
238,47
Beter ware het geweest hier boven te schrijven : Wat betekenen de woorden
ScreyhoHck en Screy hom } Want onder deze namen en nog een aantal varianten
deed het laat-middeleeuwse , tot heden aan slopershanden ontkomen verdedi-
gingswerk zijn intrede in de geschiedenis . Pas in de eerste jaren van de zeven-
tiende eeuw ging men dit element van de oude defensiegordel Schreyhoecks-
toren noemen , welke combinatie nog in dezelfde eeuw de weg baande naar de
thans alom bekende eindvorm : Schreierstoren 1
. Slechts om redenen van prac-
tische aard plaatste ik deze in de titel . Gewoonlijk bepaalt men zich bij de naams-
verklaring tot de woordhelft screy . Het zal blijken , dat ook de synoniemen houck
en horn onder de loupe moeten worden genomen . Niet om hun betekenis op te
sporen , wel om te weten te komen , welke hoek de vijftiende-eeuwse Amster-
dammers op het oog kunnen hebben gehad .
Honderden jaren heeft men zich , al of niet in ernst , tevreden gesteld met
de interpretatie : screy wijst op schreien . Aan de voet van de toren zouden de
vrouwen en de liefjes van zeevarende mannen van haar scheepgaande dierbaren
onder het storten van tranen , afscheid hebben genomen . Hieraan verbond men
de legende van een vrouw , die als gevolg van overmatige droefheid krankzinnig
werd . In zijn ' IJstroom ' ( 1671 ), een lofdicht op Amsterdam , vergat Johannes Antonides niet , de Schreierstoren en de wenende achterblijvenden te vereeuwigen . Ook aan de ongelukkige , die het verdriet niet had kunnen dragen , wijdde bij
enkele van zijn Vondeliaanse verzen :
Men zegt , dat hier een vrou
In een onroerlijk beek verkeerde uit bittren rou ,
Toen zij met d'eerste kiel haer man voor uit zagh vaeren ,
Waarom haer beeltenis , voor ' t slijten van de jaeren ,
Eerst praelde in wit arduin . O naeuwe Huwlixbant ,
Die niet kon rekken van het eene in ' t andre lant !
Men zal opgemerkt hebben , dat Antonides zich niet strikt aan de legende hield .
1 Reeds in 1637 gebruikte Vondel deze eindvorm , toen hij Gijsbrecht het uitroepen : « lek zal terstond
om hoogh gaen zien van Schreiers toren ' ( v . 850 ).
11
Bronvermelding
Stadsarchief Amsterdam, archieftoegang 499, Archief van het Genootschap Amstelodamum, inventarisnummer 224, AANVULLING 2006, Jaarboeken, nummers 1 - 92, 61, 62 en 63, 1969-1971
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie (AI)
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning.
De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel.
Beide kunstmatige intelligentie taken zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt.
De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel.
Beide kunstmatige intelligentie taken zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt.