Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 223, pagina 11

xv r
zn 1
32T
UT
YjbeY J
W & JXOE
XE
j
TV7TT m " 7 "]
^ jÉ
- T Smidskapel .
IE
zin :
Sint Elqy-altaar .
Houten tochtportaal , afkomstig tut deNieuwe^ijds Kapel .
Sint Sebastiaankapel .
Librije , later Diakenkamer , waarboven deIJveren Kapel .
Deur naar Sint Sebastiaankapel,met ter-
zijde een kast met oude tegels .
Poortje dat in 1914 werd ontdekt .
Zuiderportaal .
Trap naar de galerij voor de Cellebroers .
Deur naar het Oudekerksplein .
Kerkmeesterskamer .
Huis^ittenkapel .
Zmder^i/beuk .
Muurzuil van 1844 .
waarop van dag tot dag vermeld wordt op welke graven kaarsen gezet en gebe-
den gezegd moeten worden ; in dit boekje vinden we dikwijls graven bij het
Smidsaltaar vermeld , maar als we met behulp van het grafboek nazoeken , waar
dat altaar stond , dan blijkt het Sint Matthijs-altaar bedoeld te zijn . 1 )
Of ook de goud - en zilversmeden lid waren van het Smidsgilde , is niet vast te
stellen . In een keur van het jaar 1601 , dus 23 jaar nadat de Oude kerk in Protes-
tantse handen was overgegaan , wordt er gesproken over een altaar , maar niet
over de kerk waar dat altaar stond . 2 ). In beide parochiekerken van Amsterdam
is niets te vinden over een zelfstandig altaar van de Goud - en zilversmeden , en
wat de altaren in de verschillende kapellen in de stad betreft , is er heel wat zoek .
Jarenlang heeft het Smidsgilde het Sint Matthijsaltaar onderhouden , totdat het
plan opkwam om een eigen kapel te stichten , en wel dicht bij de plek waar het
gilde-altaar stond .
Er zijn soortgelijke gevallen in de Oude kerk . De Binnenlandvaarders b.v .
onderhielden oorspronkelijk samen met de Fruitverkopers en Bontwerkers het
altaar van Sint Jan Baptist en Sint Blasius , tegen de noordwestelijke viering-
pijler . Toen ze een kapel gingen bouwen , kwam die ook aan de noordzijde van
de kerk te staan .
De Smeden , die hun altaar aan de zuidwestelijke vieringpijler hadden , bouwden
hun kapel in de nabijheid .
De Hamburger Broederschap had eerst het altaar van Sint Paulus ( later Sint
Jacob bij de toren genoemd ); het stond tegen de eerste pilaar aan de noordzijde
van het middenschip . Toen de Hamburgers een kapel gingen stichten , werd
die ook aan de noordzijde gebouwd , vlak tegenover hun vroegere altaar . 1 )
Het eerste bericht dat op de bouw van de Smidskapel schijnt te wijzen dateert
uit 1491 . 2 )
' Wij schout , bourgemeesteren , schepenen ende raide der stede van Aemstel-
redamme , doen cont allen luden , dat upten dach van huden , datum des sbriefs
voor ons in persone gecomen zijn die overmannen van Sinte Loyenghilde binnen
der voirnoemde stede ende hebben ons verthoont ende te kennen ghegeven hoe
dat hun van noede es te hebben zekere punten ende articulen uuyt machte van
denwelcken zy te beth tvoorscreven ghilde ende oick den godlyken dienst , die
zy dagelicx doen in Sinter Niclaes prochiekercke binnen derzelver stede , onder-
houden zouden mogen , begerende dairomme van ons ende verzoeckende mit
zeer vruntlicker bede , dat wy hun die voorscreven punten ende articulen con-
senteren wouden .
Ende ommedat wy genegen zyn altyts te augmenteren den godlyken dienst in
allen redelycken zaecken , zoe hebben wy dezelve punten ende articulen overgesien
ende gevisenteert , die ons duncken redelick te wezen ; ende hebben dairomme den
voorscreven gemenen gildebroderen van Sinte Loyenghilde voirnoemt gecon-
senteert ende verleent , consenteren ende verlenen zulcke punten ende articulen
als hiernae gescreven staen ; ende willecoren mit dezen onzen brieve ende die
geduerende tot onzen wederzeggen .'
Dan volgen er een 15-tal bepalingen het gilde betreffende . Vele van deze
bepalingen stonden reeds in de gilde-ordonnantièn . Het nieuwe was echter ,
dat van de boete die op overtreding der bepalingen stond , een deel aan het gilde
ten goede kwam ten behoeve van de dienst die de Smeden en Kuipers onderhiel-
den in de Oude kerk .
Van de bouw van een kapel is hier geen sprake , maar het moet toch in de
bedoeling gelegen hebben . Immers , het Smids en Kuipersgilde met zijn groot
aantal leden behoefde waarlijk niet aan de stedelijke regering te verzoeken om
faciliteiten ten behoeve van de dienst op hun altaar : die konden ze zelf best betalen .
Pas wanneer het gilde een belangrijke uitgaaf wilde doen zoals de bouw van een
kapel -
ja , dan was enige hulp van overheidszijde zeer gewenst .
Op grond van overeenkomst in de bouw van de gevels heeft men gemeend dat
de Smidskapel kort na de vergroting van de Sint Sebastiaankapel gebouwd moet
zijn . Echter , de Handboogschutters hadden reeds in 1462 een glas van Frank van
Borselen ten geschenke gekregen , en wanneer de Smeden en Kuipers c.s . in 1491
een verzoek om bijstand tot de stedelijke regering richten , dan wordt het verschil
een beetje groot : 29 jaren .
*) Het zakboekje van Memoriemeesters en de grafboeken der Oude kerk berusten in het archief
van de Hervormde Gemeente .
2 ) Zie Van Eeghen , t.a.pl . bl . 39 .
x ) Een uitzondering vormden de Snijders ; ze hebben echter geen kapel gebouwd , maar mochten
na de bouw van het nieuwe Vrouwenkoor omstreeks 1555 het oude Vrouwenkoor betrekken .
2 ) Keurboek C fol . 54 . ( Gemeente-archief ).
16
17