Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 223, pagina 10

HET COMPLEX SMIDSKAPEL , ZUIDERPORTAAL ,
LIBRIJE EN IJZEREN KAPEL VAN DE OUDE KERK
DOOR
MEJUFFROUW B . BIJTELAAR
Lang vóór de bouw van de Smidskapel had de Oude Kerk reeds een deur aan de
zuidzijde . Alleen al uit praktisch oogpunt was het gewenst dat er een uitgang
bestond naar het kerkhof , want dat had juist op deze plek de grootste opper-
vlakte . Of voor die uitgang een buitenportaal stond , weten we niet . Afbeeldingen
uit die tijd zijn niet overgebleven , en met de bouw van de Smidskapel is de toe-
stand ter plaatse grondig gewijzigd .
Wel hebben we een bepaling uit het oudste nog bestaande Keurboek . Dat is
aangelegd in 1413 , x ) maar bevat verschillende gegevens van vroeger datum .
Daarin wordt aan de bedelaars in de kerk verboden om zich verder te begeven
dan van de toren af tot aan de zijdeuren . Ze moesten zich zó opstellen , dat de
processie en de kerkgangers alle ruimte kregen om in de zijbeuken voorbij te
kunnen gaan .
Wanneer precies men begonnen is met de bouw van de Smidskapel kunnen
we niet vaststellen . We komen het verst door de geschiedenis van het Smidsgilde
na te gaan . Het was om zo te zeggen een verzamelgilde : de timmerlieden waren
erin ondergebracht , benevens de kuipers en allerlei ambachten waar metaal
bewerkt werd . In een kleine stad was zoiets mogelijk , maar naarmate Amsterdam
groeide en het aantal ambachtslieden toenam , werden van het Smidsgilde van
tijd tot tijd ambachten afgesplitst , die dan zelfstandige gilden vormden .
Het eerst zijn de Timmerlieden afgescheiden , en wel in 1468 . 2 )
Tot dusver had het Smidsgilde één altaar gehad , en wel in de Oude kerk ,
tegen de zuidwestelijke vieringpijler . Het was niet gewijd aan Sint Eloy , de pa-
troon der Smeden , maar aan Sint Matthijs . Dit doet ons vermoeden dat het altaar
ouder was dan het Smidsgilde .
Toen de Timmerlieden waren afgescheiden , stichtten dezen een altaar in de
Nieuwe kerk , en wijdden het aan hun speciale patroon : Sint Jozef .
Er is een zakboekje van de Memoriemeesters der Oude kerk bewaard gebleven ,
*) Keurboek A , fol . 17 vso . ( Gemeente-archief . Gedrukt : Dr . Joh . C . Breen : Rechtsbronnen der
Stad Amsterdam ).
a ) Zie : Mej . dr . I . H . van Eeghen : Inventarissen der archieven van de Gilden en van het Brouwers-
college , bl . 106 en 109 .
15