Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 223, pagina 10

de naijver tussen de Oude en de Nieuwe Zijde : ' Ende dat men geen oncosten
doen en sal van der gilde wegen , tensy by consent van de mi overluden ,
behoudelic x ) dat men dat outaer in die Oude kerc voirall stofferen ende so goet
maken sal , ast in die Nyewe kerc gemaect is .' 2 )
Nu , met dat altaar zal het wel losgelopen zijn . In 1501 komt er opnieuw een
milde gever opdagen : Jan Clementsz . stichtte een officie van vijf missen per week ;
de inkomsten bestonden uit vier Franse schilden per jaar , en de pacht van elf
morgen lands , met dien verstande dat de bezitter van het officie de helft zou
genieten ; een vierde deel was voor de Kartuizers , en het resterende vierde deel
was bestemd voor onderhoud en reparatie van het altaar . 3 )
Het schijnt dat voornamelijk Kartuizer monniken de dienst op het Sacraments-
altaar hebben verzorgd .
Wat nu de stichter , Jan Clementsz ., aangaat , de voornaam Clement treffen we
niet dikwijls aan , behalve bij de familie Delleman , en daar zullen we Jan
Clementsz . wel moeten zoeken . De eerste Clement Delleman ( de elleman , iemand
die stoffen bij de el verkocht ) moet geleefd hebben in de 14de eeuw ; hij had een
zoon Claes , en deze kreeg drie zoons : Clement , Gerrit en Hendrick .
Clement Claesz . Delleman vinden we in 1430 vermeld als schepen , en dan heeft
de familie haar intrede gedaan in de 15de eeuwse regentenaristocratie . Twee
zonen van Clement , Claes en Jan , zijn ook in de regering gekomen , en nu zouden
we geneigd zijn om Jan Clement Claesz . Delleman voor de stichter van het
officie te houden . Hij was schepen in 1481 en 1489 , dus wat de leeftijd betreft
kan het . Maar .. bij het opstellen van de stamboom komt er nog een tweede
Jan Clementsz . voor den dag : Jan Clement Hendricksz ., raad 1491 , schepen 1491 ,
1496 en 1498 , huiszittenmeester aan de Oude Zijde 1497 , weesmeester 1500 en
1503 . Deze huiszittenmeester stond uiteraard in nauwe betrekking tot de Oude
kerk ; hij heeft de bouw van het nieuwe kantoor in 1497 en ook de bouw van de
Huiszittenkapel meegemaakt . Verder werd op Sinte Balbina de memorie ge-
houden van Aef Jan Clementsz . dochter en op het octaaf van S.S . Petrus en
Paulus de memorie van Ytgen Jan Clementsz . wijf . Nu heette de vrouw van
Jan Clement Claes ^. geen Ytgen , maar Giert Jansdr . int Vareken , 4 ) zodat als
stichter van het officie op het Sacramentsaltaar alleen Jan Clement Hendricks ^, in
aanmerking komt . Na 1519 verdwijnt de familie uit de regeringslij sten . 5 )
*) behalve .
2 ) Keurboek A fol . 71 v °. ( Gemeente-archief ). Gedrukt : Dr . Joh . C . Breen , Rechtsbronnen derstad Amsterdam .
3 ) Visitatieboek van de proost Jacob Zaffius , 1571 . ( Bisschoppelijk archief te Haarlem ).
*) In een akte van notaris Nicolaes Brouwer d.d . 22 maart 1674 staat vermeld dat Jan Clement
Claesz . Delman en Giert Jans int Vareken ' echteluijden ' waren . ( Bescheiden tot de graven Oude
kerk , inzake nos . 56 en 57 Noorderzijbeuk ; archief Hervormde Gemeente ).
5
) Volledigheidshalve zij medegedeeld , dat Clement Gerrit Claesz . Delleman , schepen in 1475 en
1480 , een dochter Truy Clements naliet , die trouwde met Vokkert Dircksz . Coornhert ; een van
haar zoons was Dirck Volckertsz . Coornhert , letterkundige en hervormer van de Nederlandse taal .
Figuur 1
Binnen de letters ABCD is de Buitenlandvaarderskapel .
HK
Hoge Koor .
M :
Middenschip
K :
Kooromgang .
Z :
Zuider^ijbeuk .
S :
Sint Sebastiaankapel .
i
1ste Burgemeestersglas .
il
Sacramentsaltaar .
in
Houten beeld van Sint Jacobus de Meerdere { onder
aan de gewei/rib binnen de kapel .
IV
Deur naar de sacristie , later de kosterij .
V
Sint Pietersaltaar .
VI
Epitaaf van Cornells Jans ^. de Haen .
VII
Koorhek .
VIII
Sint Anna-altaar .
IX
Kas met beeld van Sint Rocbus .
X
Deur van het Heilig Graf .
Verder wordt vermeld dat in 1510 een zekere Baert Jansdr . een schenking gedaan
heeft ter vermeerdering van de capellerie van meester Gheryt Willamsz . 1 )
Misschien is zij dezelfde als Beert Jansdr . die in 1521 een zilveren schaal gaf aan
de Begijnenkerk ; twee jaar later spreekt men van haar als van Beert Jansdr .
saliger gedachtenis . 2 )
Meer schenkingen voor het Sacramentsaltaar zijn niet te vinden .
Het tweede altaar dat in de Buitenlandvaarderskapel werd gesticht , is dat van
Sint Anna ., de hoogvereerde patrones der reizigers . Het stond tegen de pilaar op
de hoek van de Buitenlandvaarderskapel en de Sint Sebastiaankapel ; de pilaar is
een driekwart ronde muurzuil , met laatgothisch kapiteel en nogal hoog basement .
Dat een altaar onder meer dan één naam bekend kan staan , hebben we al
gezien . Zo horen we dan van stichtingen van capellerieën op het altaar van
Sinte Geertruyd , van Sinte Lucia en Sint Bernard , en wanneer we de geschiedenis
verder nazoeken , blijken die capellerieën thuis te horen op het Sint Anna-altaar .
Wie het altaar gesticht heeft en wanneer , weten we niet ; in ieder geval was het
geen gilde-
altaar . 3 )
i ) B . J . M . de Bont . De Oude - of S . Nicolaaskerk te Amsterdam . ( Bijdragen voor de Geschiedenis
van het Bisdom Haarlem , 1899 ).
Van Eeghen . Vrouwenkloosters en Begijnhof te Amsterdam , 328 en 337 .
In tegenstelling met de Nieuwe kerk , waar het Bergenvaardersgilde een Sint-Anna-altaar had ge-
sticht , en voorzien van een kostbaar zilveren beeld .
16
17