Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 232, pagina 8

VERLIES - EN WINSTREKENING
DER STEDE ZEGHELEN OPNIEUW BEZIEN
UITGAVEN
Jaarboek 40.380,16
Maandblad 31.476,86
Ledenadministratie 2.587,16
Jaarvergadering 316,87
Bankkosten 213,12
Postzegels en diversen 1.713,22
Representatie 916,85
Bijdrage Gem.Archief 750 ,—
Bijdrage A'dam Overleg 500 ,-
Afschr . comp . + printer 1.940,59
Excursies 780,58
81.575,41
INKOMSTEN
Contributie * 53.954,50
Giften 7.168,50
Rente 6.532,66
Excursies 410 ,—
Legaat 1.000 —
Publikaties 2.166,65
Saldo verlies 10.343,10
81.575,41
* Uit hoofde van achterstallige contributie over 1990 zijn latente inkomsten tot
een bedrag van maximaal ƒ 3.000 ,— realiseerbaar .
DOOR
MR . R . VAN ANSWAARDEN
Zegels van steden en dergelijke belangengemeenschappen zijn , vanaf hun eerste
verschijning ( in de Lage Landen in de tweede helft van de twaalfde eeuw 1 ), te be-
schouwen als bewuste manifestaties van een autonoom optreden als ' rechtspersoon '.
Een aan een document gehecht zegel belichaamde de wil van zo'n corporatie en was
in de praktijk de motor , de ' in-beweging-zetter ', van de in die akte uitgedrukte
beslissing . Mede door zijn duidelijke symboliek werd het zegel algemeen als zodanig
herkend en aanvaard , ook door de vele ongeletterde burgers die het stuk zelf niet
konden lezen .
In 1936 publiceerde W.F.H . Oldewelt een uitvoerig , rijk geïllustreerd overzicht
van de in vroeger eeuwen door onze stad gebruikte zegels in het Jaarboek van
Amstelodamum . 2 Op twee nogal fundamentele punten daaruit willen wij hier eens
terugkomen .
1 : Het oudste zegel van Amsterdam , dat volgens Oldewelt eerst ' ten gevolge van
de verkrijging van stadsrecht in 1300 is vervaardigd ', is waarschijnlijk meer dan twintig
jaar ouder .
Ons inziens stamt het uit 1275 of 1279 , gezien het wapen dat de erop afgebeelde
kogge aan de mast voert . De klimmende leeuw van dat wapen kan moeilijk iets anders
zijn geweest dan die van de graaf van Holland . Het is niet uit te sluiten dat de kleine
gemeenschap van ' mensen wonende bij de Amsteldam ' dit symbool al voerde vanaf
1275 , toen Floris V hun de tolvrijstelling verleende .
De handelaars en schippers onder hen hadden uiteraard certificaten nodig om tijdens
hun reizen niet alleen bewijs van deze vrijstelling te leveren , maar , tegelijkertijd ,
van hun Amsterdammerschap . Dat laatste kon uiteraard slechts door leden van de
eigen gemeenschap worden bevestigd , en daarvoor was een zegel nodig . Bij gebrek
aan een specifiek eigen symbool ( de drie kruisjes verschijnen eerst veel later ), beeldde
men daarop een kogge af , een typisch embleem van havensteden . Het toevoegen
van het leeuweschild daaraan was misschien niets meer dan een praktische geste jegens
de Hollanders , een soort adhesiebetuiging .
Het jaar 1279 is misschien een betere terminus a quo , omdat Floris V toen het
hele Nedersticht verwierf van bisschop Jan van Nassau . Weliswaar gold het formeel
slechts als pand voor diens schulden aan de Hollandse graaf , maar niemand verwachtte
dat die ooit afgelost zouden worden . Daarmee kwamen de Amsterdammers in ieder
10
11