Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam
Transcriptie
)* miy * " VHl*fe?M * V/ï £>» if *« Wk rfaaièthmt
^ S^c
"&=
~ É34
ft
Prentenkabinet , Karlsruhe
Prentenkabinet , Karlsruhe
179
bouw ontstaan zijn , de ene destijds in particulier bezit in Praag 1 en de andere
in Berlijn 2
. Tenslotte meen ik de Zeedijk van Houttewaal tot voorbij Jaaphannes
met Muiderberg vaag in het verschiet links , en rechts de kerk van Diemen te
herkennen in een tekening in het Fogg Museum te Cambridge , Mass . 3
.
Uit het merendeel van deze schetsen blijkt overduidelijk , dat Hollar in Amster-
dam onder de indruk is gekomen van de maritieme prestaties van het toen-
malige Holland . Hij heeft voor en na 1634 voornamelijk op schepen gereisd ,
waarvan zijn uitgebreide oeuvre dan ook overvloedig getuigenis aflegt .
Dat kan niet gezegd worden van Hans Friedrich Brentel . Hij was de zoon
van de beter bekende Friedrich Brentel , een voortreffelijk en vruchtbaar graveur
en tekenaar in Straatsburg , bij wie Hollar destijds aan huis moet zijn gekomen 4 .
Wegner beschreef de tekeningen van de vader , maar ging niet in op die van de
zoon , omdat hij meende , dat dit beter door een Amsterdammer kon gebeuren .
Hij liet het daarom aan mij over 6
. Er zijn twee familiebundels vol tekeningen in
het prentenkabinet te Karlsruhe , maar die van Hans Friedrich bevinden zich alle
in de uit Feldmeilen afkomstige . Deze bevatten topographica en toneelfiguren .
De topografie behelst :
1 - ( afb . 5 ) Een gezicht over het IJ met het opschrift : ' Pampus wesende Het
wt Seylen van Amsterdam ', dus een in het Nederlands gestelde tekst . Aan-
gezien men de toren van Ransdorp links van Schellingwou ontwaart , moet
het gezicht genomen zijn van een punt dat aan het einde van de Kadijk
lag , zover als mogeüjk het IJ in , op het vooruitstekend rietland , dat later
' de'Paardenhoek ' genoemd werd . ' Pampus ' werd destijds niet alleen het
eiland , maar ook het vaarwater genoemd . De tekening is verwant aan die
van Hollar .
2 - ( afb . 6 ) Een wacht - of tolhuisje ' aen den Amstel '. Dit lag binnen de palen
buiten de Blauwbrug , destijds het einde van de stad . Men ziet twee molens
op de wal aan de kant van de latere Utrechtse straat . De meest linkse is
dezelfde , die wij links van de Zuider Kerk ( afb . 4 ) in het oog kregen .
3 - ( afb . 7 ) Nog een dergeüjk gebouwtje in het water . Ik heb het , ondanks de
hulp van de heer B . Bakker , met wie ik documenten op het archief mocht
doorwerken , en wiens bijstand ik hier dankbaar vermeld , niet kunnen thuis-
brengen . Het kan een tijd lang in de Amstel of in het IJ gelegen hebben .
4 - ( afb . 8 ) Een tekenaar , zittende Beseyden Sloten bnyten Amsterdamm . Aan de
Sprinzels op . ' M ., pag . 70 , no 91a , pi . 56 met een ' afgetakelde scheepsromp ' in verso ( niet afge-
beeld ). Zij hebben gediend voor prenten , net zoals dat met andere scheepsrompen , vermoedelijk
in Amsterdam vervaardigd , het geval is .
Sprinzels , op . cit . no 86 ( voor P . 1270 ).
Sprinzels , op . cit ., pag . 110 , no 347 , afb . 224 . ; ; -'_. •
W . Wegner , Untersuchungen z " Friedrich Brentel in Jabrbucb der Staatlicben Kunstsammlimgen tn Baden-
Württemberg , Dritter Band , pag . 107-196 .
Voor zijn medewerking betuig ik hierbij bijzonder veel dank . Enige van de afgebeelde fotografieën
heeft hij mij ook welwillend ter beschikking gesteld .
178
%
& J^4fïëu*tftrf*s
H . F . Brentel , Het uitpeilen uit Amsterdam
H . F . Brentel , Tolhuisje in de Amstel
-* ."* ï"V
.. BÜSSs EasSsfss
^ S^c
"&=
~ É34
ft
Prentenkabinet , Karlsruhe
Prentenkabinet , Karlsruhe
179
bouw ontstaan zijn , de ene destijds in particulier bezit in Praag 1 en de andere
in Berlijn 2
. Tenslotte meen ik de Zeedijk van Houttewaal tot voorbij Jaaphannes
met Muiderberg vaag in het verschiet links , en rechts de kerk van Diemen te
herkennen in een tekening in het Fogg Museum te Cambridge , Mass . 3
.
Uit het merendeel van deze schetsen blijkt overduidelijk , dat Hollar in Amster-
dam onder de indruk is gekomen van de maritieme prestaties van het toen-
malige Holland . Hij heeft voor en na 1634 voornamelijk op schepen gereisd ,
waarvan zijn uitgebreide oeuvre dan ook overvloedig getuigenis aflegt .
Dat kan niet gezegd worden van Hans Friedrich Brentel . Hij was de zoon
van de beter bekende Friedrich Brentel , een voortreffelijk en vruchtbaar graveur
en tekenaar in Straatsburg , bij wie Hollar destijds aan huis moet zijn gekomen 4 .
Wegner beschreef de tekeningen van de vader , maar ging niet in op die van de
zoon , omdat hij meende , dat dit beter door een Amsterdammer kon gebeuren .
Hij liet het daarom aan mij over 6
. Er zijn twee familiebundels vol tekeningen in
het prentenkabinet te Karlsruhe , maar die van Hans Friedrich bevinden zich alle
in de uit Feldmeilen afkomstige . Deze bevatten topographica en toneelfiguren .
De topografie behelst :
1 - ( afb . 5 ) Een gezicht over het IJ met het opschrift : ' Pampus wesende Het
wt Seylen van Amsterdam ', dus een in het Nederlands gestelde tekst . Aan-
gezien men de toren van Ransdorp links van Schellingwou ontwaart , moet
het gezicht genomen zijn van een punt dat aan het einde van de Kadijk
lag , zover als mogeüjk het IJ in , op het vooruitstekend rietland , dat later
' de'Paardenhoek ' genoemd werd . ' Pampus ' werd destijds niet alleen het
eiland , maar ook het vaarwater genoemd . De tekening is verwant aan die
van Hollar .
2 - ( afb . 6 ) Een wacht - of tolhuisje ' aen den Amstel '. Dit lag binnen de palen
buiten de Blauwbrug , destijds het einde van de stad . Men ziet twee molens
op de wal aan de kant van de latere Utrechtse straat . De meest linkse is
dezelfde , die wij links van de Zuider Kerk ( afb . 4 ) in het oog kregen .
3 - ( afb . 7 ) Nog een dergeüjk gebouwtje in het water . Ik heb het , ondanks de
hulp van de heer B . Bakker , met wie ik documenten op het archief mocht
doorwerken , en wiens bijstand ik hier dankbaar vermeld , niet kunnen thuis-
brengen . Het kan een tijd lang in de Amstel of in het IJ gelegen hebben .
4 - ( afb . 8 ) Een tekenaar , zittende Beseyden Sloten bnyten Amsterdamm . Aan de
Sprinzels op . ' M ., pag . 70 , no 91a , pi . 56 met een ' afgetakelde scheepsromp ' in verso ( niet afge-
beeld ). Zij hebben gediend voor prenten , net zoals dat met andere scheepsrompen , vermoedelijk
in Amsterdam vervaardigd , het geval is .
Sprinzels , op . cit . no 86 ( voor P . 1270 ).
Sprinzels , op . cit ., pag . 110 , no 347 , afb . 224 . ; ; -'_. •
W . Wegner , Untersuchungen z " Friedrich Brentel in Jabrbucb der Staatlicben Kunstsammlimgen tn Baden-
Württemberg , Dritter Band , pag . 107-196 .
Voor zijn medewerking betuig ik hierbij bijzonder veel dank . Enige van de afgebeelde fotografieën
heeft hij mij ook welwillend ter beschikking gesteld .
178
%
& J^4fïëu*tftrf*s
H . F . Brentel , Het uitpeilen uit Amsterdam
H . F . Brentel , Tolhuisje in de Amstel
-* ."* ï"V
.. BÜSSs EasSsfss
Bronvermelding
Stadsarchief Amsterdam, archieftoegang 499, Archief van het Genootschap Amstelodamum, inventarisnummer 227, AANVULLING 2006, Jaarboeken, nummers 1 - 92, 70, 1978
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt.