Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam
Transcriptie
sius , terwijl hij veel jongelieden op zijn kosten liet studeren . Constantijn Huyghens
( Den Haag 1596-ald . 1687 ) heeft hem na een aanvankelijke aarzeling , waarbij hij
zich afvroeg wat men toch in deze gewone man zag , in Leiden opgezocht om zijn
schilderijen te bezien . Een van de mooiste aanwinsten van Matthijs van Over-
beeck is in 1635 de aankoop geweest van een deel van de oude Pirckheimer bi-
bliotheek , die door Albert Dürer was geïllustreerd 1
.
Het hele milieu , waar Catharina van Overbeeck uit kwam , bestond uit ant-
werpse kooplieden/bankiers , die sedert de opstand over alle grote handelscentra
van Noord-
Europa , in het bijzonder Duitsland , verspreid waren geraakt . Onder
hen kwamen heel wat grote kunstverzamelaars en maecenassen voor . Tot hen be-
hoorde de bekende Everhard Jabach ( Keulen 1618-Parijs 1695 ), bankier en kunst-
verzamelaar van internationale allure te Parijs . Zijn gelijknamige vader had te
Keulen de ' Jabacher Kunstkammer ' aangelegd , waar hij onder andere een groot
altaarstuk van Dürer had , en zijn zoon is een opdrachtgever van Rubens geweest 2
.
Een kleinzoon van Catharina van Overbeeck's neef Matthijs Bode ( Frankfort 1612-
1670 ) is de bekende , latere verzamelaar van Rembrandt's etsen , Valerius
Rover ( 1686-Delft 1739 ) geweest , wiens ouders al een belangrijke collectie hadden
bijeen gebracht 8
.
Catharina van Overbeeck is in 1633 te Leiden met Daniel Schonck ( Hamburg
1612-ald . 1668 ), heer van Cleyn-Poelgeest bij Koudekerk ( Z.H .), getrouwd 4 .
Via zijn moeder was Schonck verwant aan de kunstverzamelaars Van Uffelen ,
van wie Lucas van Uffelen ( 1586-1638 ) het meest bekend is , vanwege Rembrandt's
aanwezigheid tijdens de verkoping van zijn schilderijen , waaronder Rafael's
portret van Balthasar Castiglione , in 1639 5
.
Na zijn studie kwam Joannes Wtenbogaert weer in Amsterdam terecht , waar
hij zijn intrek zal hebben genomen bij zijn vader . Augustijn Wtenbogaert woonde
in 1631 aan de Kloveniersburgwal in ' de Salamander ' (= nr 27 ); d.w.z . ten noor-
den naast het tegenwoordige Trippenhuis 6
. In 1638 volgde Joannes Wtenbogaert
een oom op als ontvanger van de Gemeene landsmiddelen .
1 N.N.B.W ., dl IV , kol . 1049 ; E . Pelinck , Huizen met torens en hun bewoners , in Jaarboekje voor ge-
schiedenis en oudheidkunde van Leiden en omstreken 1955 , blz 97-106 , blz 99-104 .
2 P . P . Trippen , Jabach - Die ' Fugger-familie ' des Westens , Köln 1938 ; Fr . Lugt , Les marques de
collections de dessins & d'estampes , A'dam 1921 , p . 550-553 ; j.b . 1977 , blz 108 , nr 40a.Everhard Jabach , de oude ( Antw . 1567-Keulen 1636 ) had een zuster Catharina Jabach , die met Hansvan Hunthum was getrouwd ( begr . ZK 18.9.1620 ; woonde Herengracht nr 272 ). Hun dochter Mariavan Hunthum huwde eerst Hans van Overbeeck en in 1620 met Wolter Lennarts . Catharina
vanOverbeeck
was haar dochter .
3 Elias , Vroedschap , blz 917 ; J . G . van Gelder en N . F . van Gelder-Schrijver , De ' memorie ' van Rem-
brandt's prenten in het bezit van Valerius Rover , in Oud-Holland j.g . 55 ( 1938 ), blz 1-16 .
4 J . A . Worp , Caspar van Baerle , in Oud-Holland 1887 , blz 101 , 1888 , blz 101 en 1889 , blz 91 .
Not . J . Verhey , N.A.A . nr 799 , dd 14.10.1638 ; Not . A . Eggerincx , N.A.A . nr 1824 , fol . 229-230 ,
dd 30.3.1656 .
5 Ned . Leeuw 1966 , kol . 61/2 ; C . Hofstede de Groot , Urkunden , blz 79 , nr 71 .
• Kohier 1631 , fol . 218 ; Thes . extr . ord . nr 281 , fol . 64 . N.B . Dit huis was eigendom van Adriaen Jan
Bartolotti van den Heuvel .
Ondertussen was ook Rembrandt van Rijn vanuit Leiden naar Amsterdam
verhuisd . Hij had daar zijn intrek genomen bij Hendrick van Uylenburgh ( Krakau
c 1587-
1661 ), die om de hoek in de Anthonisbreestraat woonde . Rembrandt was
meteen een gevierd portrettist in Amsterdam . Tot zijn vroegste opdrachtgevers
kan men Wtenbogaert's neef Jacques de Gheyn (( Leiden ) c 1596-Utr . 1641 )
rekenen , die zich in 1632 tegelijk met zijn grote vriend Maurits Huygens ( Den
Haag 1595-
ald . 1642 ) door Rembrandt heeft laten schilderen 1
.
De predikant Wtenbogaert , die zich in Amsterdam beter kon bewegen dan in
Leiden , was op 13 april 1633 in het atelier bij Rembrandt om in een groot portret
te worden uitgeschilderd voor Abraham Anthonisz Recht (( Antw .) 1588-1664 ). De
opdrachtgever was een uiterst actieve voorvechter voor de erkenning van de
remonstrantse kerk . Vóór 1630 hadden de remonstranten in zijn huis aan de Heren-
gracht ( nr 211 ) op de hoek van de Warmoesgracht gekerkt . Tijdens de bouw van
het huis in 1622 was de plaatsing van een beeld van Van Oldenbarneveldt in de
gevel aanleiding tot een opstootje geweest . De te hoop gelopen menigte heeft
zijn woede op het beeld gekoeld door het met stenen te bekogelen tot het be-
schadigd was . Abraham Anthonisz Recht heeft toen , nadat het nog geen halve
dag de gevel had gesierd , het beeld moeten laten verwijderen 2
.
Rembrandt's portret van Wtenbogaert was bestemd voor het woonhuis van
Abraham Anthonisz Recht , die het later heeft meegenomen naar zijn huis in de Nes ,
het Nieuwe Waalseiland en tenslotte naar zijn buitenhuis in de Watergraafsmeer 8
.
Een jaar later was Johannes Wtenbogaert weer in Amsterdam om het huwelijk
bij te wonen van de oudste dochter van Abraham Anthonisz Recht met een zoon
van Arminius . Op 9 april 1634 tekende hij ten huize van de bruid mede het hu-
welijkscontract voor Dr Daniel Arminius ( Leiden 1608-1649 )*. In 1650 hertrouw-
de Maria Anthonis Recht ( 1614-Heemstede 1679 ) met een collega van haar eerste
man , de arts Jacobus Bruyningh ( 1621-1650 ), van wie zij vóór het einde van het
jaar alweer weduwe was .
Een volle neef van haar tweede man is Nicolaes Bruyningh ( 1629-Alkmaar
1680 ) geweest . Dit lid van de remonstrantse tak van de familie Bruyningh heeft
zich in 1652 eveneens door Rembrandt in een prachtig portret laten vereeuwigen ,
dat later in de collectie van Valerius Rover terecht zou komen . De familie Bruy-
ningh woonde op het Nieuwe Waalseiland naast Abraham Anthonisz Recht 5
.
1 De familierelatie De Gheyn-Wtenbogaert is niet geheel duidelijk . J . de Gheyn noemt J . Wtenbogaertzijn neef ( test .). Beide families stamden uit Utrecht .
2 G . Brandt , Historie der reformatie en andere kerkelyke geschiedenissen in en omtrent de Nederlan-
den , dl IV ( Rott . 1704 ), blz 740/1 ; B . Tideman , Portretten van Johannes Wtenbogaert , in Oud-
Höl-land j.g . 1903 , blz 125/8 , blz 127 ; C . Hofstede de Groot , Urkunden , nr 29 ; Bredius nr 173 .
8 Not . A . Oorthoorn , N.A.A . nr 3175 , fol . 170 , dd 21.5.1664 . Boedelbeschrijving van Abraham Antho-
nisz Recht . Op de zaal : ' t contrefeijtsel van Johannes Uijttenbogaert '. N.A.A . nr 3176 A , fol . 343 ,
dd 20.10.1664 : ' t contrefeytsel van Uytenbogaert f . 40 .—.'
4 R . C . Rogge , Brieven etc , dl III , blz 225/8 nr 1048 .
6 I . H . van Eeghen , Drie portretten van Rembrandt ( Bruyningh , Cater , Moutmaker ) Vondel en Blaeu ,
in j.b . 69 ( 1977 ), blz 55-72 , blz 55-63 ; Thes . extra . ord . 283 , fol . 9 .
150
151
( Den Haag 1596-ald . 1687 ) heeft hem na een aanvankelijke aarzeling , waarbij hij
zich afvroeg wat men toch in deze gewone man zag , in Leiden opgezocht om zijn
schilderijen te bezien . Een van de mooiste aanwinsten van Matthijs van Over-
beeck is in 1635 de aankoop geweest van een deel van de oude Pirckheimer bi-
bliotheek , die door Albert Dürer was geïllustreerd 1
.
Het hele milieu , waar Catharina van Overbeeck uit kwam , bestond uit ant-
werpse kooplieden/bankiers , die sedert de opstand over alle grote handelscentra
van Noord-
Europa , in het bijzonder Duitsland , verspreid waren geraakt . Onder
hen kwamen heel wat grote kunstverzamelaars en maecenassen voor . Tot hen be-
hoorde de bekende Everhard Jabach ( Keulen 1618-Parijs 1695 ), bankier en kunst-
verzamelaar van internationale allure te Parijs . Zijn gelijknamige vader had te
Keulen de ' Jabacher Kunstkammer ' aangelegd , waar hij onder andere een groot
altaarstuk van Dürer had , en zijn zoon is een opdrachtgever van Rubens geweest 2
.
Een kleinzoon van Catharina van Overbeeck's neef Matthijs Bode ( Frankfort 1612-
1670 ) is de bekende , latere verzamelaar van Rembrandt's etsen , Valerius
Rover ( 1686-Delft 1739 ) geweest , wiens ouders al een belangrijke collectie hadden
bijeen gebracht 8
.
Catharina van Overbeeck is in 1633 te Leiden met Daniel Schonck ( Hamburg
1612-ald . 1668 ), heer van Cleyn-Poelgeest bij Koudekerk ( Z.H .), getrouwd 4 .
Via zijn moeder was Schonck verwant aan de kunstverzamelaars Van Uffelen ,
van wie Lucas van Uffelen ( 1586-1638 ) het meest bekend is , vanwege Rembrandt's
aanwezigheid tijdens de verkoping van zijn schilderijen , waaronder Rafael's
portret van Balthasar Castiglione , in 1639 5
.
Na zijn studie kwam Joannes Wtenbogaert weer in Amsterdam terecht , waar
hij zijn intrek zal hebben genomen bij zijn vader . Augustijn Wtenbogaert woonde
in 1631 aan de Kloveniersburgwal in ' de Salamander ' (= nr 27 ); d.w.z . ten noor-
den naast het tegenwoordige Trippenhuis 6
. In 1638 volgde Joannes Wtenbogaert
een oom op als ontvanger van de Gemeene landsmiddelen .
1 N.N.B.W ., dl IV , kol . 1049 ; E . Pelinck , Huizen met torens en hun bewoners , in Jaarboekje voor ge-
schiedenis en oudheidkunde van Leiden en omstreken 1955 , blz 97-106 , blz 99-104 .
2 P . P . Trippen , Jabach - Die ' Fugger-familie ' des Westens , Köln 1938 ; Fr . Lugt , Les marques de
collections de dessins & d'estampes , A'dam 1921 , p . 550-553 ; j.b . 1977 , blz 108 , nr 40a.Everhard Jabach , de oude ( Antw . 1567-Keulen 1636 ) had een zuster Catharina Jabach , die met Hansvan Hunthum was getrouwd ( begr . ZK 18.9.1620 ; woonde Herengracht nr 272 ). Hun dochter Mariavan Hunthum huwde eerst Hans van Overbeeck en in 1620 met Wolter Lennarts . Catharina
vanOverbeeck
was haar dochter .
3 Elias , Vroedschap , blz 917 ; J . G . van Gelder en N . F . van Gelder-Schrijver , De ' memorie ' van Rem-
brandt's prenten in het bezit van Valerius Rover , in Oud-Holland j.g . 55 ( 1938 ), blz 1-16 .
4 J . A . Worp , Caspar van Baerle , in Oud-Holland 1887 , blz 101 , 1888 , blz 101 en 1889 , blz 91 .
Not . J . Verhey , N.A.A . nr 799 , dd 14.10.1638 ; Not . A . Eggerincx , N.A.A . nr 1824 , fol . 229-230 ,
dd 30.3.1656 .
5 Ned . Leeuw 1966 , kol . 61/2 ; C . Hofstede de Groot , Urkunden , blz 79 , nr 71 .
• Kohier 1631 , fol . 218 ; Thes . extr . ord . nr 281 , fol . 64 . N.B . Dit huis was eigendom van Adriaen Jan
Bartolotti van den Heuvel .
Ondertussen was ook Rembrandt van Rijn vanuit Leiden naar Amsterdam
verhuisd . Hij had daar zijn intrek genomen bij Hendrick van Uylenburgh ( Krakau
c 1587-
1661 ), die om de hoek in de Anthonisbreestraat woonde . Rembrandt was
meteen een gevierd portrettist in Amsterdam . Tot zijn vroegste opdrachtgevers
kan men Wtenbogaert's neef Jacques de Gheyn (( Leiden ) c 1596-Utr . 1641 )
rekenen , die zich in 1632 tegelijk met zijn grote vriend Maurits Huygens ( Den
Haag 1595-
ald . 1642 ) door Rembrandt heeft laten schilderen 1
.
De predikant Wtenbogaert , die zich in Amsterdam beter kon bewegen dan in
Leiden , was op 13 april 1633 in het atelier bij Rembrandt om in een groot portret
te worden uitgeschilderd voor Abraham Anthonisz Recht (( Antw .) 1588-1664 ). De
opdrachtgever was een uiterst actieve voorvechter voor de erkenning van de
remonstrantse kerk . Vóór 1630 hadden de remonstranten in zijn huis aan de Heren-
gracht ( nr 211 ) op de hoek van de Warmoesgracht gekerkt . Tijdens de bouw van
het huis in 1622 was de plaatsing van een beeld van Van Oldenbarneveldt in de
gevel aanleiding tot een opstootje geweest . De te hoop gelopen menigte heeft
zijn woede op het beeld gekoeld door het met stenen te bekogelen tot het be-
schadigd was . Abraham Anthonisz Recht heeft toen , nadat het nog geen halve
dag de gevel had gesierd , het beeld moeten laten verwijderen 2
.
Rembrandt's portret van Wtenbogaert was bestemd voor het woonhuis van
Abraham Anthonisz Recht , die het later heeft meegenomen naar zijn huis in de Nes ,
het Nieuwe Waalseiland en tenslotte naar zijn buitenhuis in de Watergraafsmeer 8
.
Een jaar later was Johannes Wtenbogaert weer in Amsterdam om het huwelijk
bij te wonen van de oudste dochter van Abraham Anthonisz Recht met een zoon
van Arminius . Op 9 april 1634 tekende hij ten huize van de bruid mede het hu-
welijkscontract voor Dr Daniel Arminius ( Leiden 1608-1649 )*. In 1650 hertrouw-
de Maria Anthonis Recht ( 1614-Heemstede 1679 ) met een collega van haar eerste
man , de arts Jacobus Bruyningh ( 1621-1650 ), van wie zij vóór het einde van het
jaar alweer weduwe was .
Een volle neef van haar tweede man is Nicolaes Bruyningh ( 1629-Alkmaar
1680 ) geweest . Dit lid van de remonstrantse tak van de familie Bruyningh heeft
zich in 1652 eveneens door Rembrandt in een prachtig portret laten vereeuwigen ,
dat later in de collectie van Valerius Rover terecht zou komen . De familie Bruy-
ningh woonde op het Nieuwe Waalseiland naast Abraham Anthonisz Recht 5
.
1 De familierelatie De Gheyn-Wtenbogaert is niet geheel duidelijk . J . de Gheyn noemt J . Wtenbogaertzijn neef ( test .). Beide families stamden uit Utrecht .
2 G . Brandt , Historie der reformatie en andere kerkelyke geschiedenissen in en omtrent de Nederlan-
den , dl IV ( Rott . 1704 ), blz 740/1 ; B . Tideman , Portretten van Johannes Wtenbogaert , in Oud-
Höl-land j.g . 1903 , blz 125/8 , blz 127 ; C . Hofstede de Groot , Urkunden , nr 29 ; Bredius nr 173 .
8 Not . A . Oorthoorn , N.A.A . nr 3175 , fol . 170 , dd 21.5.1664 . Boedelbeschrijving van Abraham Antho-
nisz Recht . Op de zaal : ' t contrefeijtsel van Johannes Uijttenbogaert '. N.A.A . nr 3176 A , fol . 343 ,
dd 20.10.1664 : ' t contrefeytsel van Uytenbogaert f . 40 .—.'
4 R . C . Rogge , Brieven etc , dl III , blz 225/8 nr 1048 .
6 I . H . van Eeghen , Drie portretten van Rembrandt ( Bruyningh , Cater , Moutmaker ) Vondel en Blaeu ,
in j.b . 69 ( 1977 ), blz 55-72 , blz 55-63 ; Thes . extra . ord . 283 , fol . 9 .
150
151
Bronvermelding
Stadsarchief Amsterdam, archieftoegang 499, Archief van het Genootschap Amstelodamum, inventarisnummer 227, AANVULLING 2006, Jaarboeken, nummers 1 - 92, 70, 1978
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt.