Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam
Transcriptie
afb . 4 Het huis met het torentje Vamrak hoek Prins ajb . 5 Prins Hendrikkade hoek Damrak Huis
metHendrikkade . Detail tek . v . heerstraten het torentje . Detail tek . J . Af . A . Rieke
Gem . Archiefdienst A'aam Gem . Archiefdienst A dam
tot een van onze vroegste Renaissance woonhuizen waarvan de onderdelen nu
nog bewaard zijn in de tuin van het Rijksmuseum 1
. In dat jaar zal ook het torentje
verhoogd zijn met een uitkijkkamertje waarvan Beerstraten een tekening heeft
gemaakt ( afb . 4 ). Van hieruit had men een magnifiek uitzicht over de oude stad
en over de haven met zijn vele schepen . Een gunstiger punt is nauwelijks denk-
baar . Later is het kamertje er weer afgesloopt en vervangen door een eenvoudig
uitzichtplat met hekwerk ( afb . 5 ). Ten behoeve van de bouw van het Victoriahotel
is dit complex in 1889 gesloopt .
i H . J . Zantkuijl : Bouwen in Amsterdam afl ". 4 . Voorspel van een Hollandse Renaissance .
afb . 6 Herengracht 344-346 afb . 7 Het platte huis
Detail kaart Balthazar Floris ^. 1625 Detail kaart Corn . Anthonissr . 1544
Op de kaart van Baltazar Florisz . van 1625 komen 20 traptorens voor bij woon-
huizen en openbare gebouwen ( kerken , kapellen en verdedigingswerken uitge-
sloten ). Van deze 20 traptorens zijn er 16 met uitkijkmogelijkneden ( zie bijlage I
voor de juiste situering op de kaart van 1625 ). Een der merkwaardigste is wel die
op de Herengracht 344-346 ( afb . 6 ). Achter het huis is een hoge uitkijktoren ge-
bouwd waarschijnlijk van hout . Naast de spits heeft deze toren een omloop met
obelisken op de hoeken .
Ook buiten de stad kwamen deze verhoogde traptorens voor . Voor de wan-
delende Amsterdammers was die toren van de herberg ' De Pauwentuin ' wel het
belangrijkste 1
. Deze herberg ( het vroegere ' Meerhuizen ') was gelegen bij het
Hoedenmakerspad , de tegenwoordige Van Ostadestraat . Deze herberg had een
toren die verhoogd was met een kamertje vanwaar men de omgeving kon be-
kijken . In ' Hollands Arcadia ' ( 1730 ) staat deze herberg afgebeeld , terwijl de dichter
het als volgt beschrijft : ' Ik nader Pauwentuin , die herberg zo vermaard om hare
sierlijkheid . Met regt wel dubbel waard
. . Hoe pronkt het torentje waaruit
langs alle zijden , ' t zij naar of van de stad onze ogen kunnen wijden en spelen
meyen langs den groten Amstelstroom '.
1 I.H.van Eeghen : ' Meerhuizen ' of het ' Muze-toren-Hof ', Amstelodamum , Augustus/September 1967 .
1 . H . van Eeghen : ' Nogmaals de Pauwentuin ', Amstelodamum Febr . 1968 .
128
129
metHendrikkade . Detail tek . v . heerstraten het torentje . Detail tek . J . Af . A . Rieke
Gem . Archiefdienst A'aam Gem . Archiefdienst A dam
tot een van onze vroegste Renaissance woonhuizen waarvan de onderdelen nu
nog bewaard zijn in de tuin van het Rijksmuseum 1
. In dat jaar zal ook het torentje
verhoogd zijn met een uitkijkkamertje waarvan Beerstraten een tekening heeft
gemaakt ( afb . 4 ). Van hieruit had men een magnifiek uitzicht over de oude stad
en over de haven met zijn vele schepen . Een gunstiger punt is nauwelijks denk-
baar . Later is het kamertje er weer afgesloopt en vervangen door een eenvoudig
uitzichtplat met hekwerk ( afb . 5 ). Ten behoeve van de bouw van het Victoriahotel
is dit complex in 1889 gesloopt .
i H . J . Zantkuijl : Bouwen in Amsterdam afl ". 4 . Voorspel van een Hollandse Renaissance .
afb . 6 Herengracht 344-346 afb . 7 Het platte huis
Detail kaart Balthazar Floris ^. 1625 Detail kaart Corn . Anthonissr . 1544
Op de kaart van Baltazar Florisz . van 1625 komen 20 traptorens voor bij woon-
huizen en openbare gebouwen ( kerken , kapellen en verdedigingswerken uitge-
sloten ). Van deze 20 traptorens zijn er 16 met uitkijkmogelijkneden ( zie bijlage I
voor de juiste situering op de kaart van 1625 ). Een der merkwaardigste is wel die
op de Herengracht 344-346 ( afb . 6 ). Achter het huis is een hoge uitkijktoren ge-
bouwd waarschijnlijk van hout . Naast de spits heeft deze toren een omloop met
obelisken op de hoeken .
Ook buiten de stad kwamen deze verhoogde traptorens voor . Voor de wan-
delende Amsterdammers was die toren van de herberg ' De Pauwentuin ' wel het
belangrijkste 1
. Deze herberg ( het vroegere ' Meerhuizen ') was gelegen bij het
Hoedenmakerspad , de tegenwoordige Van Ostadestraat . Deze herberg had een
toren die verhoogd was met een kamertje vanwaar men de omgeving kon be-
kijken . In ' Hollands Arcadia ' ( 1730 ) staat deze herberg afgebeeld , terwijl de dichter
het als volgt beschrijft : ' Ik nader Pauwentuin , die herberg zo vermaard om hare
sierlijkheid . Met regt wel dubbel waard
. . Hoe pronkt het torentje waaruit
langs alle zijden , ' t zij naar of van de stad onze ogen kunnen wijden en spelen
meyen langs den groten Amstelstroom '.
1 I.H.van Eeghen : ' Meerhuizen ' of het ' Muze-toren-Hof ', Amstelodamum , Augustus/September 1967 .
1 . H . van Eeghen : ' Nogmaals de Pauwentuin ', Amstelodamum Febr . 1968 .
128
129
Bronvermelding
Stadsarchief Amsterdam, archieftoegang 499, Archief van het Genootschap Amstelodamum, inventarisnummer 227, AANVULLING 2006, Jaarboeken, nummers 1 - 92, 70, 1978
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt.