Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 227, pagina 65

Zie : A'dam , Inbr . WK no : 36 , fol . 251 d.d . 31 aug . 1685 . Er wordt geld opgebracht ten
behoeve van Aeltje , oud 18 jr ., het nagelaten kind van Elisabeth Noblet bij Teunis Brand ,
bakker , ' s Kinds grootmoeder Willempje Crynen is overleden , zij was wed . van Philips
Noblet , oom van het kind is Cryn Noblet .
Benjamin Noblet , ged . A'dam , N.K ., 7 aug . 1639 .
Sjbrant Noblet ( vermoedelijk een verschrijving voor Sebold ), ged . A'dam,N.K ., 25 dec . 1642 .
Cryn Noblet , ged . A'dam , N.K ., 12 nov . 1645 , timmerman , won . i.d . Houtstr .,
tr . A'dam N.K . 16 sept . 1674 Gert/e Barentsdr ., geb . A'dam 1650 , dr .
vanBarent N . en van Neeltje Willemsdr .
Aeltje Noblet , ged . A'dam , N.K ., 23 okt . 1650 .
DE KAART VAN BALTHAZAR FLORISZ . UIT 1625
ALS INFORMATIEBRON VOOR UITKIJKTORENTJES
EN UITZICHTPLATTEN IN AMSTERDAM
DOOR
H . J . ZANTKUIJL
Het uitzicht vanaf een hoog punt over een stad , over water of over ons platte
polderland is altijd boeiend . Het is als het ware een vlucht vanuit de bekende
omgeving naar de niet zo snel bereikbare verte . Men kan het beschouwen als een
soort van ontdekkingsreis zonder het vertrouwde plekje te verlaten , omdat
dingen waargenomen worden waar men anders dagen voor zou moeten reizen .
Een woonhuis met zo'n uitkijkmogelijkheid heeft nèt een dimensie meer . Naast
zijn plaats in de stad maakt zulk een huis ook deel uit van een wijde omgeving .
Bij het oude woonhuis met zijn steile dak was een uitkijkmogelijkheid moeilijk
in de architectuur te verwerken . Men trachtte dit op verschillende manieren op
te lossen . De eerste oplossing zien wij dan ook bij de grotere stenen huizen met een
vrijstaand traptorentje . Door dit torentje te verhogen kreeg men een gemakkelijk
te bereiken uitkijkmogelijkheid . Andere mogelijkheden waren het maken van
een plat dak of het construeren van platten op het steile dak .
UITKIJKTORENTJES
In de middeleeuwse stad met zijn vele kleine houten huizen , domineerden de
grote stenen huizen . Om de bewoonbaarheid van deze huizen te vergroten werd
de trap buiten tegen het huis geplaatst zodat een afzonderlijk traptorentje ont-
stond . Om de zolder te kunnen bereiken werd dit torentje vaak hoger opgetrokken
dan de bouwmuur van het huis . Hierdoor domineerde dit element sterk t.o.v . de
eenvoudige structuur van het stenen huis .
Om zo'n traptoren naast het huis te kunnen plaatsen , moest men in de stad over
een groot erf beschikken . Bestond het huis uit meerdere gebouwen , dan werd het
traptorentje op de kruising van twee gebouwen geplaatst om voor beide dienst
te kunnen doen . Uit de verte was zo'n complex of enkel gebouw dan al zichtbaar
door het hoog opgetrokken torentje . Alleen de zeer rijken konden zich zo'n huis
of complex veroorloven . Geen wonder dat de traptoren naast zijn normale functie
van trap ook nog een emotionele functie kreeg als herkenningsteken . Het is be-
grijpelijk dat de traptoren om deze reden hoog opgetrokken en sierlijk beëindigd
werd . Een tweede reden voor het hoger optrekken van het torentje was het aan-
brengen van een uitkijkkamertje of het maken van een omloopje om van het uit-
zicht te genieten .
124
125