Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam
Transcriptie
anderen dan hemzelf , betalingen te verrichten 1
. En ' s-daags daarop droeg Mr .
Van Nesse in gelijke hoedanigheid bij acte op aan Mr . Jan de Wit te Amsterdam 2
om possessie te nemen van huis en brouwerij ' daer de vijff hoecken mtijthangf ',
aldaar gelegen ' opte achter nijeuwe sijts Burchwal daer inne tegenwoordelick
Clara Jans woont ' ; een huis , erf , water en 42 maden land te Osdorp bij het Huis
ter Hart met nog 16 morgen daarbij ; alles met gelijk voorschrift aan deze ge-
machtigde .
Een procedure hing , na deze gebeurtenissen , om zo te zeggen eigenlijk al in
de lucht . En zo kwam het dan dat het tot een ' raeu actie ' kwam voor het Hof
van Holland , in welke zaak , gelijk te verwachten was , als aanleggers optraden
Nicolaas van Alckemade , zijn broeder Jacob en hun zuster Agnies .
Als verweerder heeft Mr . Van Nesse qq . toen zijn toevlucht genomen tot een
hoogst zeldzaam gebruikt rechtsmiddel . De wederpartij als aanlegster had blijk-
baar in het request tot verkrijging van mandement in raeu actie gesuggereerd ,
dat zij zich beroepen kon op een ander testament dat dan waarvan een copie ,
het origineel of misschien slechts een verklaring der inhoud inmiddels op welke
wijze dan ook in haar bezit gekomen was . Teneinde nu de mogelijkheid af te
snijden , dat er tegen hem uit dien hoofde gechicaneerd zou worden door zijn
tegenstanders , machtigde Mr . Van Nesse bij acte van 3 oktober 1606 s
, zijn
procureur voor het Hof , Sebastiaan van der Putte ' omme inden name en van
wegen hem constituant in qualité voorsz . ( die hem op alles dubbelt wel heeft
geïnform eert)te presteren den eed de calumnia zoo nopende tgedaen versouck
omme te hebben copie vande verdere testamenten onder Claes van Alckemade
cum sociis berustende , als dat hij de principale saecke met goet en fundament
is sustinerende mits ende wel verstaende dat dvoorsz . Claes van Alckemade met
zijn litisconsorten gelijcke eede de calumnia zoo ten principale als andersins
prestere '. Die eed , namelijk de iusiurandum de calumnia , een hier uit het Romeinse
recht gerecipieerd middel , hield in , dat hij die beweerde dat de overledene door
rechtstreekse mededeling de bezwaarde had belast met een beschikking te zijnen
voordele , zelf een eed op zich nemende dat hij niet terwille van een chicane
zou zweren , de beweerde bezwaarde tot de noodzakelijkheid dwingen kon om
de beschikking ten uitvoer te leggen wanneer deze weigeren mocht te zweren ,
dat hij daarvan geen kennis droeg 4
.
Het lijkt waarschijnlijk , dat het Hof niet aanstonds inging op deze poging
1 Not . arch . a . v . 13 , fol °. 115 , acte dd . 4 aug . 1605 .
2 Not . arch . a . v . dl . 13 fol . 115 vso . — Deze opdracht werd herhaald bij acte voor not . W . P .
vanLimmen te Alkmaar op 7 januari 1606 ; zie dl . 13 a.v . fol °. 211 .
3 A . v ., a . v . deel 35 fol °. 220 .
4 P . F . Girard ' Manuel de Droit Romain ', Paris 1929 , p . 978 n . 2 .— Jusjurandum calumniae est quo
quis se bona fide litigaturum seque ab omni fraude et malitia alienum esse confirmat ; iusiurandumcalumniae speciale praestatur quoties doli suspitio adest ita ut iudex vel parte petante vel ex officio
iniungere possit . Cf . Corpus Iuris Civilis : Codex II , LVIII , 1 ; Novellae 94 caput 3 en 124 caput 1
en E . van Zurck en Mr . P . van der Schelling ' Codex Batavus ', Rotterdam 1738 , bldz . 202 .
om te geraken tot een ' coërcitio temere Jitiga/idi ', 1 want op 20 april 1607 deelde
Mr . van Nesse opnieuw een notariële volmacht uit aan zijn procureur Van der
Putte . 2 Het kan zijn , dat men de eerdere opdracht te onduidelijk of wellicht
te vaag heeft geoordeeld . De bewoordingen der laatste volmacht luidden nu
om ' in juditio ofte elders daert van noode zij , te verclaren dat hij constituant
belangende teerste versouck noyt in zijnen leuen eenighen andere instrument
ofte instrumenten van za . Elysabeth van Alckemade sijnder huysvrouwen voor-
dochters beslooten testament gehadt ofte gesien en heeft , dan hetgheene ter
requisitie van Claes van Alckemade voor mijn Heer den Commissaris aenzijnen
soonen met haren assistenten verthoont is geweest , insgelycx van gheen meer-
dere ofte verdere testamentaire dispositien te weeten als van een codicüle noch
bijde voorsz Elysabeth van Alckemade in sijne constituants absentie ( om zijne
affairen in den Hage wesende ) opten achsten Juny anno XV C negenentnegentich
voor notaris en getuigen in haren uijterste gepasseert van beyts zijns bedunckens
ande d'voorn Claes met Jacob zijne broeder copie auctentycq geleuert zijn '. -
Het een en ander met speciale last en commissie om ter ordonnantie van den
Hove ' ende oick anders nijet , in zijne constituants ziele te zweeren noyt van
meerder instrument off instrumenten of andere testamentaire dispositien van
de voorsz . Elysabet van Alckemade gehoort ofte geweeten te hebben dan van
tvoorsz geexhibeerd testament en vermelde codicüle '. - Ook deed de lastgever
weten bereid te zijn de genoemde stukken in iuditio op vermaning te produceren .
Maar verder kon hij de eisers in hun gedane ' versoecxkens ' noch accommoderen ,
nóch gerieven , cum impossibilium de jure nulla sit obligatio . .
Of het volgende stuk toen toch nog gebruikt is om het Hof duidelijk te maken
dat er voor Mr . van Nesse bepaald verhindering bestond om persoonlijk te
compareren staat wellicht te bezien , maar zeker is , dat hij bij acte van 10 juli
1608 een verklaring heeft uitgelokt van zijn beide behandelende doctoren ,
Mr . Jan en Mr . Rombout van Teylingen te Alkmaar , 3 die aangaande ' s-mans
' jegenwoordige siecte ' hem geordonneerd zouden hebben ' zijne beenen wat te
stouen omme daer doore zijn onverdraechelicke hooftpijn neder te doen sacken '.
Zulks , terwijl de patiënt zich stil moest houden , vooral de lucht moest mijden
en zich ' in geen wijle ijeuwerts op reys begeuen '. Wellicht ware volledig herstel
van gezondheid , zo luidde het eenstemmige oordeel , na verloop van een maand
dan zijn deel geworden .
Inmiddels was op 16 mei 1608 door het Hof in de aanhangige zaak tussen
Nicolaas van Alckemade c.s . als impetrant in reau actie en van requeste civile
ter eenre en Mr . Van Nesse als gedaagde en gerequireerde aan de eerstgenoemde
het interinement toegestaan van het door hem van de Hoge Overheid 1607
verkregen requeste civile leidende tot toestemming om zijn conclusie te amplieren
1 Cf . Gai ' Institutiones ' IV , 171 sqq .; G . Noodt ' Opera Omnia ' II , Lugd . Batavorum 1735 , p . 285/6 .
3 Not . arch . Alkmaar dl . 36 , fol °. 14 vso . ( notaris H . J . van der Lijn ).
3 Av , a . v . dl . 36 fol ° 232 ( notaris a . v .).
78
79
. En ' s-daags daarop droeg Mr .
Van Nesse in gelijke hoedanigheid bij acte op aan Mr . Jan de Wit te Amsterdam 2
om possessie te nemen van huis en brouwerij ' daer de vijff hoecken mtijthangf ',
aldaar gelegen ' opte achter nijeuwe sijts Burchwal daer inne tegenwoordelick
Clara Jans woont ' ; een huis , erf , water en 42 maden land te Osdorp bij het Huis
ter Hart met nog 16 morgen daarbij ; alles met gelijk voorschrift aan deze ge-
machtigde .
Een procedure hing , na deze gebeurtenissen , om zo te zeggen eigenlijk al in
de lucht . En zo kwam het dan dat het tot een ' raeu actie ' kwam voor het Hof
van Holland , in welke zaak , gelijk te verwachten was , als aanleggers optraden
Nicolaas van Alckemade , zijn broeder Jacob en hun zuster Agnies .
Als verweerder heeft Mr . Van Nesse qq . toen zijn toevlucht genomen tot een
hoogst zeldzaam gebruikt rechtsmiddel . De wederpartij als aanlegster had blijk-
baar in het request tot verkrijging van mandement in raeu actie gesuggereerd ,
dat zij zich beroepen kon op een ander testament dat dan waarvan een copie ,
het origineel of misschien slechts een verklaring der inhoud inmiddels op welke
wijze dan ook in haar bezit gekomen was . Teneinde nu de mogelijkheid af te
snijden , dat er tegen hem uit dien hoofde gechicaneerd zou worden door zijn
tegenstanders , machtigde Mr . Van Nesse bij acte van 3 oktober 1606 s
, zijn
procureur voor het Hof , Sebastiaan van der Putte ' omme inden name en van
wegen hem constituant in qualité voorsz . ( die hem op alles dubbelt wel heeft
geïnform eert)te presteren den eed de calumnia zoo nopende tgedaen versouck
omme te hebben copie vande verdere testamenten onder Claes van Alckemade
cum sociis berustende , als dat hij de principale saecke met goet en fundament
is sustinerende mits ende wel verstaende dat dvoorsz . Claes van Alckemade met
zijn litisconsorten gelijcke eede de calumnia zoo ten principale als andersins
prestere '. Die eed , namelijk de iusiurandum de calumnia , een hier uit het Romeinse
recht gerecipieerd middel , hield in , dat hij die beweerde dat de overledene door
rechtstreekse mededeling de bezwaarde had belast met een beschikking te zijnen
voordele , zelf een eed op zich nemende dat hij niet terwille van een chicane
zou zweren , de beweerde bezwaarde tot de noodzakelijkheid dwingen kon om
de beschikking ten uitvoer te leggen wanneer deze weigeren mocht te zweren ,
dat hij daarvan geen kennis droeg 4
.
Het lijkt waarschijnlijk , dat het Hof niet aanstonds inging op deze poging
1 Not . arch . a . v . 13 , fol °. 115 , acte dd . 4 aug . 1605 .
2 Not . arch . a . v . dl . 13 fol . 115 vso . — Deze opdracht werd herhaald bij acte voor not . W . P .
vanLimmen te Alkmaar op 7 januari 1606 ; zie dl . 13 a.v . fol °. 211 .
3 A . v ., a . v . deel 35 fol °. 220 .
4 P . F . Girard ' Manuel de Droit Romain ', Paris 1929 , p . 978 n . 2 .— Jusjurandum calumniae est quo
quis se bona fide litigaturum seque ab omni fraude et malitia alienum esse confirmat ; iusiurandumcalumniae speciale praestatur quoties doli suspitio adest ita ut iudex vel parte petante vel ex officio
iniungere possit . Cf . Corpus Iuris Civilis : Codex II , LVIII , 1 ; Novellae 94 caput 3 en 124 caput 1
en E . van Zurck en Mr . P . van der Schelling ' Codex Batavus ', Rotterdam 1738 , bldz . 202 .
om te geraken tot een ' coërcitio temere Jitiga/idi ', 1 want op 20 april 1607 deelde
Mr . van Nesse opnieuw een notariële volmacht uit aan zijn procureur Van der
Putte . 2 Het kan zijn , dat men de eerdere opdracht te onduidelijk of wellicht
te vaag heeft geoordeeld . De bewoordingen der laatste volmacht luidden nu
om ' in juditio ofte elders daert van noode zij , te verclaren dat hij constituant
belangende teerste versouck noyt in zijnen leuen eenighen andere instrument
ofte instrumenten van za . Elysabeth van Alckemade sijnder huysvrouwen voor-
dochters beslooten testament gehadt ofte gesien en heeft , dan hetgheene ter
requisitie van Claes van Alckemade voor mijn Heer den Commissaris aenzijnen
soonen met haren assistenten verthoont is geweest , insgelycx van gheen meer-
dere ofte verdere testamentaire dispositien te weeten als van een codicüle noch
bijde voorsz Elysabeth van Alckemade in sijne constituants absentie ( om zijne
affairen in den Hage wesende ) opten achsten Juny anno XV C negenentnegentich
voor notaris en getuigen in haren uijterste gepasseert van beyts zijns bedunckens
ande d'voorn Claes met Jacob zijne broeder copie auctentycq geleuert zijn '. -
Het een en ander met speciale last en commissie om ter ordonnantie van den
Hove ' ende oick anders nijet , in zijne constituants ziele te zweeren noyt van
meerder instrument off instrumenten of andere testamentaire dispositien van
de voorsz . Elysabet van Alckemade gehoort ofte geweeten te hebben dan van
tvoorsz geexhibeerd testament en vermelde codicüle '. - Ook deed de lastgever
weten bereid te zijn de genoemde stukken in iuditio op vermaning te produceren .
Maar verder kon hij de eisers in hun gedane ' versoecxkens ' noch accommoderen ,
nóch gerieven , cum impossibilium de jure nulla sit obligatio . .
Of het volgende stuk toen toch nog gebruikt is om het Hof duidelijk te maken
dat er voor Mr . van Nesse bepaald verhindering bestond om persoonlijk te
compareren staat wellicht te bezien , maar zeker is , dat hij bij acte van 10 juli
1608 een verklaring heeft uitgelokt van zijn beide behandelende doctoren ,
Mr . Jan en Mr . Rombout van Teylingen te Alkmaar , 3 die aangaande ' s-mans
' jegenwoordige siecte ' hem geordonneerd zouden hebben ' zijne beenen wat te
stouen omme daer doore zijn onverdraechelicke hooftpijn neder te doen sacken '.
Zulks , terwijl de patiënt zich stil moest houden , vooral de lucht moest mijden
en zich ' in geen wijle ijeuwerts op reys begeuen '. Wellicht ware volledig herstel
van gezondheid , zo luidde het eenstemmige oordeel , na verloop van een maand
dan zijn deel geworden .
Inmiddels was op 16 mei 1608 door het Hof in de aanhangige zaak tussen
Nicolaas van Alckemade c.s . als impetrant in reau actie en van requeste civile
ter eenre en Mr . Van Nesse als gedaagde en gerequireerde aan de eerstgenoemde
het interinement toegestaan van het door hem van de Hoge Overheid 1607
verkregen requeste civile leidende tot toestemming om zijn conclusie te amplieren
1 Cf . Gai ' Institutiones ' IV , 171 sqq .; G . Noodt ' Opera Omnia ' II , Lugd . Batavorum 1735 , p . 285/6 .
3 Not . arch . Alkmaar dl . 36 , fol °. 14 vso . ( notaris H . J . van der Lijn ).
3 Av , a . v . dl . 36 fol ° 232 ( notaris a . v .).
78
79
Bronvermelding
Stadsarchief Amsterdam, archieftoegang 499, Archief van het Genootschap Amstelodamum, inventarisnummer 227, AANVULLING 2006, Jaarboeken, nummers 1 - 92, 70, 1978
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt.