Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 227, pagina 204

Definitief ontwerp voor de
toren , getekend door A . H .
Zinsmeister , chef van het
bomvbiireau , en gepubliceerd
in ' De Architect ', 1891
DE ARCHITECT .
Voor de uitwendige vormgeving heeft Kuipers zich geïnspireerd op vroeg
17de eeuwse voorbeelden , zoals het raadhuis van Bolsward ( 1613-1617 ), dat
ongeveer dezelfde opbouw heeft met hoge topgevels , kruisende steekkappen en
hoge daktoren , terwijl ook in het metselwerk de nodige levendigheid is betracht .
Anderszij ds heeft deze vormgeving historische continuïteit , zoals de Bergen-
vaarderskamer en de in 1887 gesloopte hofstede ' Rust en Werk '.
Maar de keuze van stijl lag in Kuipers ' verantwoording besloten : ' Omtrent de
sierlijkheid ben ik van mening , dat deze naar mijn bescheiden mening moet
worden gezocht in de conceptie van het geheel . Ik zou een raadhuis willen ont-
werpen , welke in zijn geheel en in de onderdelen de bestemming van het gebouw
aanduidt en de schoonheid te zoeken in de groepering van het geheel en de
verhouding der delen onderling . Dat de gehele bouw een harmonisch geheel
vormt . Bij bereiking van dit doel zijn buitengewone versierselen overbodig ' 1 .
Deze argumentatie lijkt in sterke mate beïnvloed door Pierre Cuypers sr . en diens
grote Franse voorbeeld , Eugène Viollet-le-Duc . Cuypers gaf in zijn verklaring
over de St . Dominicuskerk aan de Amsterdamse Spuistraat een exposé over stijl ,
waarop Kuipers zich heeft kunnen inspireren .
' Voor de keuze van stijl moet men , volgens mijn opvatting , te rade gaan met
de geschiedenis en zich afvragen : wanneer waren er toestanden waarin dezelfde
behoeften gevoeld werden , waarin aan dezelfde eisen moest worden voldaan ,
als die welke mij nu worden gesteld ?' . .
' De beginselen , volgens welke men vroeger op de beste , redelijkste , voJ-
maakste wijze aan het gestelde doel heeft beantwoord , moeten ons tot leidraad
strekken in het ontwerpen onzer nieuwe bouwwerken ; het goed en redegevend
toepassen dier beginselen , moet de wet zijn die wij hebben te volgen .
Die beginselen zijn in korte woorden samen te vatten : het gebouw moet in
zijn uiterlijke verschijning de uitdrukking zijn van hare geaardheid en natuurlijke
eigenschappen en den vorm aannemen , die hiermede overeenstemt ' 2
.
Gezien tegen deze achtergrond ligt een terugblik naar de 17de eeuw , waarin
zovele Hollandse raadhuizen werden gebouwd , voor de hand . De keus was
makkelijker dan bij nieuwe typen gebouwen , zoals stations , winkels , kantoren
en hotels , waarvan de stijlkeuze dikwijls aanleiding gaf tot diepgaande contro-
verses .
Juist in deze jaren speelde zich iets dergelijks af op het gebied van de raadhuis-
bouw , zoals bij de bouwplannen voor het raadhuis van Zutphen 3
, waarvan de
prijsvraaguitslag de aanleiding werd tot een fikse controverse , en de kwestie van
de raadhuisbouw te Woerden , waarvan de ontwerper beschuldigd werd van
plagiaat : hij zou de plannen van Nicolaas Molenaar voor het raadhuis van
Noordwij k gecopieerd hebben 4
.
Nieuwer-Amstels ' raadhuis is voornamelijk gewaardeerd of bekritiseerd van-
wege de situering ; de architectonische kwaliteiten hebben geen aanleiding
gegeven tot discussie .
Het meest voorkomend zijn neutrale beschrijvingen , zoals de genoemde in het
Algemeen Handelsblad . ' Eerst sinds 1811 had de Nieuwer-Amstelse Raad haar
zetel opgeslagen aan de Amsteldijk , aanvankelijk in een gehuurd perceel , weldra
Ingekomen brief van de opzichter der gemeentewerken Roelof Kuipers , d.d . 31 februari 1886
Raadstukken 21 december 1888 .
Bouwkundig Weekblad 1886 , p.p . 196-198 .
' De Opmerker ' van 8 november 1890 en 11 oktober 1890 .
Bouwkundig Weekblad 1889 , p.p . 38-39 .
402
403