Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam
Transcriptie
rechte stukken met een hoek van 130 graden . De 16 schepgaten lang 3 voet en breed
5 duim waren niet aan de omtrek doch op de zijde van de schijf aangebracht . Zij waren
elk voorzien van een schuif en enige van die schuiven bleven eerst om het aanlopen van
de molen te vergemakkelijken gesloten . Zij moesten tijdens het malen worden bediend
om het vermogen van de molen aan de windkracht aan te passen . Dijkgraaf en heem-
raden stonden De Jong en Ketelaar het nemenvan de proef toe , die zeer wel bleek te
voldoen . Besloten werd de Watergraafsmeer voortaan met twee schijfmolens te be-
malen . Dit lukte boven verwachting , waarna de twee niet verbouwde molens werden
afgebroken . De schijfmolens geraakten bij de minste wind aan de gang en sloegen het
water met veel gemak uit in de gemene boezem van Amstelland 1
.
In 1748 namen J . Noppen en M . Bolstra proeven met een schijfmolen van de Diemer-
meer . Die schijfmolen bracht bij 81 duim hefhoogte 526 cub . voet per minuut op . Het
vermogen , uitgedrukt als produkt dezer getallen was 42606 tegen een vermogen vaneen
scheprad van 63843 bij gelijke vlucht ( 81 voet ) en wieksnelheid ( 58 enden per minuut ).
De beste vijzelmolen zoals die in 1748 stond in de Wassenaarse polder bracht bij 70
duim 900 cub . voet op en had dus 63000 vermogen 2
.
Aan het begin van de 19de eeuw begonnen de ingelanden van de Watergraafsmeer te
klagen over het niet droog genoeg malen der landen , hetgeen zij weten aan de inklinking
van de grond met drie decimeter per eeuw . In 1838 werd een proef genomen met een
paar den vijzelmolen , die niet voldeed , daar er te veel paarden nodig waren om tegen de
schijfmolens op te kunnen werken . Er werd tenslotte een schijfmolen bijgebouwd , ter-
wijl de twee reeds bestaande enigszins veranderd werden . De schepschijven met spiraal-
vormige kanalen brachten het water toen op tot ruim de hoogte van de as en stortten het
daar uit in de waterloop . De bovenmolens hadden een vlucht van 26,22 meter , de onder-
molen van 26,5 meter .
In 1876 brak de ijzeren as van de ondermolen waarbij grote schade werd aangericht
aan het wiekenkruis en de waterloop . Dankzij het harde werken van de polderopzichter
was de zaak spoedig hersteld . Desondanks besloten dijkgraaf en hoogheemraden op
24 november 1876 met algemene stemmen op stoombemaling over te gaan . Het volgende
jaar moesten wegens de abnormaal hoge waterstand , waartegen de windmolens weinig
konden uitrichten , locomobielen met pompen bijgeplaatst worden . Eind maart 1878 kon
het stoomgemaal aan de oostelijke ringdijk nabij de Oosterspoorweg in gebruik worden
genomen .
Diemerpolder
Aan de noordoostzijde van de polder , niet ver van de Diemerdam uitslaande op de Diem ,
stond een schepradmolen met een vlucht van 26,25 meter . Op 14 oktober 1885 is de pol-
der tengevolge van het opwaaien van het water in de Diem en het bezwijken der kade
aldaar geheel ondergelopen . De molen werd in 1905 vernieuwd . In 1926 werd er een
dieselgemaal met centrifugaalpomp naast gebouwd . De molen werd in 1950 afgebroken
en ter plaatse verrees een nieuw huis voor de machinist .
1 A . J . van der Aa , Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden , Gorinchem 1839-1851 , twaalfdedeel , blz . 140 .
2 G . Doorman , Octrooien voor uitvindingen in de Nederlanden uit de 16e - 18e eeuw , ' s-Gravenhage
1940 , blz . 311 .
378
21 Molen van de Diemerpolder reeds in verval in 1939
Overdiemerpolder
Deze uit de Schoolpolder en de Hoopmans-
polder ontstane polder kreeg in 1783 een re-
glement . In 1864 stond aan de Diem de schep-
radmolen van de Hoopmanspolder met een
vlucht van 22 meter . In 1880 werd de Over-
diemerpolder verenigd met de Diemerdam-
merpolder , die aan de Kleisloot een vijzel-
molen had met een vlucht van 8,12 meter .
Bovendien was er in 1864 voor tijdelijk ge-
bruik een binnenmolen , ' zijnde horizontaal
scheprad '. De molen aan de Diem werd voor-
zien van een vijzel , terwijl die aan de Klei-
sloot werd vergroot en een vlucht kreeg van
12,5 meter . In 1936 waren er een ruwolie-
j gemaal voor het gedeelte van de polder ten
oosten van het Merwedekanaal staande bij de
Hoopmansmolen en een electrisch gemaal
voor het gedeelte ten westen van dat kanaal
dat staat op de plaats van de Schoolmolen .
22 Molen van de Overdiemerpolder in 1893 naar een foto van Jacob Olie .
wordt per pont over het Merwedekanaal gesmet
Artillerie voor bet fort aan de Diem
379
5 duim waren niet aan de omtrek doch op de zijde van de schijf aangebracht . Zij waren
elk voorzien van een schuif en enige van die schuiven bleven eerst om het aanlopen van
de molen te vergemakkelijken gesloten . Zij moesten tijdens het malen worden bediend
om het vermogen van de molen aan de windkracht aan te passen . Dijkgraaf en heem-
raden stonden De Jong en Ketelaar het nemenvan de proef toe , die zeer wel bleek te
voldoen . Besloten werd de Watergraafsmeer voortaan met twee schijfmolens te be-
malen . Dit lukte boven verwachting , waarna de twee niet verbouwde molens werden
afgebroken . De schijfmolens geraakten bij de minste wind aan de gang en sloegen het
water met veel gemak uit in de gemene boezem van Amstelland 1
.
In 1748 namen J . Noppen en M . Bolstra proeven met een schijfmolen van de Diemer-
meer . Die schijfmolen bracht bij 81 duim hefhoogte 526 cub . voet per minuut op . Het
vermogen , uitgedrukt als produkt dezer getallen was 42606 tegen een vermogen vaneen
scheprad van 63843 bij gelijke vlucht ( 81 voet ) en wieksnelheid ( 58 enden per minuut ).
De beste vijzelmolen zoals die in 1748 stond in de Wassenaarse polder bracht bij 70
duim 900 cub . voet op en had dus 63000 vermogen 2
.
Aan het begin van de 19de eeuw begonnen de ingelanden van de Watergraafsmeer te
klagen over het niet droog genoeg malen der landen , hetgeen zij weten aan de inklinking
van de grond met drie decimeter per eeuw . In 1838 werd een proef genomen met een
paar den vijzelmolen , die niet voldeed , daar er te veel paarden nodig waren om tegen de
schijfmolens op te kunnen werken . Er werd tenslotte een schijfmolen bijgebouwd , ter-
wijl de twee reeds bestaande enigszins veranderd werden . De schepschijven met spiraal-
vormige kanalen brachten het water toen op tot ruim de hoogte van de as en stortten het
daar uit in de waterloop . De bovenmolens hadden een vlucht van 26,22 meter , de onder-
molen van 26,5 meter .
In 1876 brak de ijzeren as van de ondermolen waarbij grote schade werd aangericht
aan het wiekenkruis en de waterloop . Dankzij het harde werken van de polderopzichter
was de zaak spoedig hersteld . Desondanks besloten dijkgraaf en hoogheemraden op
24 november 1876 met algemene stemmen op stoombemaling over te gaan . Het volgende
jaar moesten wegens de abnormaal hoge waterstand , waartegen de windmolens weinig
konden uitrichten , locomobielen met pompen bijgeplaatst worden . Eind maart 1878 kon
het stoomgemaal aan de oostelijke ringdijk nabij de Oosterspoorweg in gebruik worden
genomen .
Diemerpolder
Aan de noordoostzijde van de polder , niet ver van de Diemerdam uitslaande op de Diem ,
stond een schepradmolen met een vlucht van 26,25 meter . Op 14 oktober 1885 is de pol-
der tengevolge van het opwaaien van het water in de Diem en het bezwijken der kade
aldaar geheel ondergelopen . De molen werd in 1905 vernieuwd . In 1926 werd er een
dieselgemaal met centrifugaalpomp naast gebouwd . De molen werd in 1950 afgebroken
en ter plaatse verrees een nieuw huis voor de machinist .
1 A . J . van der Aa , Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden , Gorinchem 1839-1851 , twaalfdedeel , blz . 140 .
2 G . Doorman , Octrooien voor uitvindingen in de Nederlanden uit de 16e - 18e eeuw , ' s-Gravenhage
1940 , blz . 311 .
378
21 Molen van de Diemerpolder reeds in verval in 1939
Overdiemerpolder
Deze uit de Schoolpolder en de Hoopmans-
polder ontstane polder kreeg in 1783 een re-
glement . In 1864 stond aan de Diem de schep-
radmolen van de Hoopmanspolder met een
vlucht van 22 meter . In 1880 werd de Over-
diemerpolder verenigd met de Diemerdam-
merpolder , die aan de Kleisloot een vijzel-
molen had met een vlucht van 8,12 meter .
Bovendien was er in 1864 voor tijdelijk ge-
bruik een binnenmolen , ' zijnde horizontaal
scheprad '. De molen aan de Diem werd voor-
zien van een vijzel , terwijl die aan de Klei-
sloot werd vergroot en een vlucht kreeg van
12,5 meter . In 1936 waren er een ruwolie-
j gemaal voor het gedeelte van de polder ten
oosten van het Merwedekanaal staande bij de
Hoopmansmolen en een electrisch gemaal
voor het gedeelte ten westen van dat kanaal
dat staat op de plaats van de Schoolmolen .
22 Molen van de Overdiemerpolder in 1893 naar een foto van Jacob Olie .
wordt per pont over het Merwedekanaal gesmet
Artillerie voor bet fort aan de Diem
379
Bronvermelding
Stadsarchief Amsterdam, archieftoegang 499, Archief van het Genootschap Amstelodamum, inventarisnummer 227, AANVULLING 2006, Jaarboeken, nummers 1 - 92, 70, 1978
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt. De resultaten van de toepassing van (Europese) kunstmatige intelligentie zijn niet gecontroleerd door een mens.