Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam
Transcriptie
te Oxford bij andere resten uit de Arundel collectie is opgesteld , identificeren als
behorende bij de Arundel ' Homrus ', zodat de heer Haynes er later een nieuwe
publicatie aan kon wijden 1
. Het beeld dat Netscher achter de tafel schilderde en
dat Van Lennep niet bezat , was naar de prent nr . 72 van Jan de Bisschop's
Icones II , die in 1669 in den Haag waren verschenen ( afb . I ) 1
. Volgens de inventaris
van de nalatenschap van zijn weduwe heeft Netscher inderdaad een exemplaar
van De Bisschop's Icones bezeten 3
. De Bisschop's ets was op haar beurt weer naar
een tekening van Jacques de Gheyn III , die in zomer 1618 met Constantijn
Huygens Londen had bezocht en in de collectie Arundel verschillende antieke
sculpturen had nagetekend . Die tekeningen had in 1641 Joannes Wtenbogaert van
zijn ' neef ' de Gheyn geërfd 4 en Wtenbogaert had weer later deze de Gheyn-
tekeningen met andere aan De Bisschop uitgeleend om er etsen naar te maken .
Uit dankbaarheid droeg dan ook in 1669 De Bisschop het tweede deel van zijn
Icones aan Wtenbogaert op . In de Icones is echter nergens vermeld dat deze
' Homerus ' uit de Arundel collectie stamt , hoewel dat vast staat , omdat op het
portret door Daniël Mytens uit ca . 1618 van de Earl of Arundel op de achtergrond
de ' Homerus ' zichtbaar is . Staat de ' Homerus ' op het schilderij nu achter Van
Lennep's tafel om naast ' Seneca ' ook een griekse dichter weer te geven , of was het
beeld als Arundel ' Homerus ' toen nog zo bekend dat de schilder er een verband
mee wilde leggen met de prenten en tekeningen die Van Lennep uit de Arundel
collectie bezat en die veel later , zoals Dudok van Heel heeft aangetoond , met
het bezit van Jan van Lennep op 7 november 1711 in Amsterdam werden geveild
' in jaren by een vergadert door wylen Abraham van Lennep '. Of was het zo maar
toeval ? In 1671 had Caspar Netscher Christiaan Huygens geportretteerd ( Den
Haag , Gemeentemuseum ) en op dat portret ziet men links op de achtergrond op
een balustrade de Flora Farnese , èök naar een prent van De Bisschop weer-
gegeven ( Icones I , nr . 40 , evenals de ets in spiegelbeeld ). Christiaan Huygens
kende Jan de Bisschop's werk goed . Aangezien hij 12 juni 1671 uit Den Haag
( waar hij in september 1670 ziek was gearriveerd ) weer naar Parijs vertrok , moet
Netscher het portret van Christiaan Huygens nog tijdens het leven van Jan de
Bisschop , die in november 1671 stierf , hebben geschilderd . Netscher heeft meer
beelden van antieken naar De Bisschop's prenten ook later nog weergegeven ,
een gewoonte die tegen 1700 en daarna , zoals dr . Barbara Gaehtgens te Göttingen
in haar nog ongepubliceerde dissertatie uit 1976 heeft aangetoond , door Adriaen
van der Werff werd nagevolgd . Van der Werff volgde ook prenten na , die als
i D . Haynes , " The Arundel ' Homerus ' Rediscovered ", The J . Paul Getty Museum Journal I , 1974 ,
pp 73-80 - D . E . L . Haynes , The Arundel Marbles , Oxford , 1975 , pp . 3 , 4 en 17 .
2 Zie J . G . van Gelder , ' Jan de Bisschop , 1628-1671 ', Oud Holland 1971 , pp . 201-288 .
» A . Bredius , Oud Holland V , 1887 ( zie boven , noot 6 ), p . 273 .
4 Zie S . A . C . Dudok van Heel , ' Mr . Joannes Wtenbogaert ( 1608-1680 ) een man uit remonstrants
milieu en Rembrandt van Rijn ', in deze bundel , pp . 146-169 .
Paradigmata Graphices waren verschenen en ook dat kon door Barbara Gaethgens
duidelijk worden aangetoond 1
.
Hoe ' t ook zij , de afdrukken van Vaillant's zwarte kunst-prent met het portret
van Van Lennep zijn beperkt gebleven tot enkele proef-exemplaren en daar kort
na Vaillant's dood ook Abraham van Lennep , vijftig jaar oud , in 1678 stierf , is
het daarbij gebleven . Het gaat er nu om of er een relatie is vast te stellen tussen de
voorgestelde en Leonard Thomas de Vogel uit wiens nagelaten bezit het portret
op 20 October 1794 ( nr . 8 van de veilingscatalogus ) wordt geveild 2
, want indien
deze er is , dan wordt hierdoor Dudok van Heel's veronderstelling aanmerkelijk
versterkt dat de voorgestelde een Van Lennep is . Welnu , het verband is inderdaad
te vinden en er is min of meer een rechtstreekse lijn aan te wijzen , want Leonard
Thomas de Vogel was gehuwd met Catharina van Lennep ( 1726-1793 ). Catharina
was een dochter van Jacob van Lennep Dirksz die met Susanna Catharina de
Wolff in eerste huwelijk was getrouwd . Jacob van Lennep , een broer van Dirk
van Lennep die met Catharina de Neufville was getrouwd , was een zoon van
Dirk van Lennep ( 1665-1720 ) en Susanna Leeuw ( 1669-1725 ) en op zijn beurt
behoorde Dirk van Lennep met Aernout ( 1658-1728 ) en Jacob tot de zeven
kinderen uit het huwelijk van Jacob van Lennep ( 1631-1704 ) en Anna van der
Meersch . Jacob en Jan ( 1634-1711 ) waren de iets jongere broers van Abraham .
Uit het huwelijk van hun vader Warner van Lennep ( 1598-1644 ; getrouwd
15.6.1625 ; een zoon van Abraham van Lennep uit Emmerik ) met Sara van Hal-
mael ( 1604-
1675 ) waren zeven kinderen . Na de dood van Warner van Lennep
hertrouwt zijn weduwe Sara 20 mei 1646 met Dirck van der Cooghen ( 1614-1683 ).
Op de betrekkingen met Leendert van der Cooghen en Cornells Bega heeft
Dudok van Heel reeds de aandacht gevestigd . De verhouding was goed want
Abraham van Lennep laat bij testament zijn stiefvader Dirck van der Cooghen
de beschikking over zes schilderijen die hij mocht uitzoeken en al zijn tekeningen
en prenten . Deze zijn later bij Abraham's broer Jan van Lennep gekomen ; de
overige schilderijen zijn bij zijn broers Jan en Jacob terecht gekomen , maar door
het ontbreken van een boedelbeschrijving van Jacob van Lennep ( overl . 1704 )
kunnen wij de Netscher niet terugvinden noch kunnen wij vaststellen of inder -
B . Gaehtgens , ' Paradigmata Graphices , Adriaen van der Werff and the Model Books of Jan de
Bisschop and Francois Perrier ', Print Review Number Five , Tribute to Wolfgang Stechow , uitgegeven
door W . L . Strauss , New York , 1976 , pp . 44-57 , en idem , Adriaen van der Werff , ongepubliceerde
dissertatie , 1976 .
Lugt 5243 ; een exemplaar van de veilingcatalogus bevindt zich in het Rijksprentenkabinet te Amster-
dam .
-
Bij not . C . van Homrich , N . A . A . nr . 12 515 , akte 83 , d.d . 18 febr . 1794 , is een boedel-
beschrijving van het bezit van Leonard Thomas de Vogel , overleden 6.2.1794 . De meeste schilderijen
en prenten die in de gedrukte catalogus voorkomen zijn summier vermeld ; de beschrijving geeft
nog enkele inlichtingen over de lijsten . Netscher's naam wordt niet vermeld , maar het schilderij is
waarschijnlijk beschreven als : ' Een Mans Pourtrait in een vergulde Lyst verbeeldende An L ' ( dit
later , in andere inkt , tot ' Anslo ' aangevuld I ). - Het enige andere portret is als volgt beschreven :
' Een schildery in ( zwarte Lijst en vergulde binnenrand ) verbeeldende een Mans Pourtrait '.
234
235
behorende bij de Arundel ' Homrus ', zodat de heer Haynes er later een nieuwe
publicatie aan kon wijden 1
. Het beeld dat Netscher achter de tafel schilderde en
dat Van Lennep niet bezat , was naar de prent nr . 72 van Jan de Bisschop's
Icones II , die in 1669 in den Haag waren verschenen ( afb . I ) 1
. Volgens de inventaris
van de nalatenschap van zijn weduwe heeft Netscher inderdaad een exemplaar
van De Bisschop's Icones bezeten 3
. De Bisschop's ets was op haar beurt weer naar
een tekening van Jacques de Gheyn III , die in zomer 1618 met Constantijn
Huygens Londen had bezocht en in de collectie Arundel verschillende antieke
sculpturen had nagetekend . Die tekeningen had in 1641 Joannes Wtenbogaert van
zijn ' neef ' de Gheyn geërfd 4 en Wtenbogaert had weer later deze de Gheyn-
tekeningen met andere aan De Bisschop uitgeleend om er etsen naar te maken .
Uit dankbaarheid droeg dan ook in 1669 De Bisschop het tweede deel van zijn
Icones aan Wtenbogaert op . In de Icones is echter nergens vermeld dat deze
' Homerus ' uit de Arundel collectie stamt , hoewel dat vast staat , omdat op het
portret door Daniël Mytens uit ca . 1618 van de Earl of Arundel op de achtergrond
de ' Homerus ' zichtbaar is . Staat de ' Homerus ' op het schilderij nu achter Van
Lennep's tafel om naast ' Seneca ' ook een griekse dichter weer te geven , of was het
beeld als Arundel ' Homerus ' toen nog zo bekend dat de schilder er een verband
mee wilde leggen met de prenten en tekeningen die Van Lennep uit de Arundel
collectie bezat en die veel later , zoals Dudok van Heel heeft aangetoond , met
het bezit van Jan van Lennep op 7 november 1711 in Amsterdam werden geveild
' in jaren by een vergadert door wylen Abraham van Lennep '. Of was het zo maar
toeval ? In 1671 had Caspar Netscher Christiaan Huygens geportretteerd ( Den
Haag , Gemeentemuseum ) en op dat portret ziet men links op de achtergrond op
een balustrade de Flora Farnese , èök naar een prent van De Bisschop weer-
gegeven ( Icones I , nr . 40 , evenals de ets in spiegelbeeld ). Christiaan Huygens
kende Jan de Bisschop's werk goed . Aangezien hij 12 juni 1671 uit Den Haag
( waar hij in september 1670 ziek was gearriveerd ) weer naar Parijs vertrok , moet
Netscher het portret van Christiaan Huygens nog tijdens het leven van Jan de
Bisschop , die in november 1671 stierf , hebben geschilderd . Netscher heeft meer
beelden van antieken naar De Bisschop's prenten ook later nog weergegeven ,
een gewoonte die tegen 1700 en daarna , zoals dr . Barbara Gaehtgens te Göttingen
in haar nog ongepubliceerde dissertatie uit 1976 heeft aangetoond , door Adriaen
van der Werff werd nagevolgd . Van der Werff volgde ook prenten na , die als
i D . Haynes , " The Arundel ' Homerus ' Rediscovered ", The J . Paul Getty Museum Journal I , 1974 ,
pp 73-80 - D . E . L . Haynes , The Arundel Marbles , Oxford , 1975 , pp . 3 , 4 en 17 .
2 Zie J . G . van Gelder , ' Jan de Bisschop , 1628-1671 ', Oud Holland 1971 , pp . 201-288 .
» A . Bredius , Oud Holland V , 1887 ( zie boven , noot 6 ), p . 273 .
4 Zie S . A . C . Dudok van Heel , ' Mr . Joannes Wtenbogaert ( 1608-1680 ) een man uit remonstrants
milieu en Rembrandt van Rijn ', in deze bundel , pp . 146-169 .
Paradigmata Graphices waren verschenen en ook dat kon door Barbara Gaethgens
duidelijk worden aangetoond 1
.
Hoe ' t ook zij , de afdrukken van Vaillant's zwarte kunst-prent met het portret
van Van Lennep zijn beperkt gebleven tot enkele proef-exemplaren en daar kort
na Vaillant's dood ook Abraham van Lennep , vijftig jaar oud , in 1678 stierf , is
het daarbij gebleven . Het gaat er nu om of er een relatie is vast te stellen tussen de
voorgestelde en Leonard Thomas de Vogel uit wiens nagelaten bezit het portret
op 20 October 1794 ( nr . 8 van de veilingscatalogus ) wordt geveild 2
, want indien
deze er is , dan wordt hierdoor Dudok van Heel's veronderstelling aanmerkelijk
versterkt dat de voorgestelde een Van Lennep is . Welnu , het verband is inderdaad
te vinden en er is min of meer een rechtstreekse lijn aan te wijzen , want Leonard
Thomas de Vogel was gehuwd met Catharina van Lennep ( 1726-1793 ). Catharina
was een dochter van Jacob van Lennep Dirksz die met Susanna Catharina de
Wolff in eerste huwelijk was getrouwd . Jacob van Lennep , een broer van Dirk
van Lennep die met Catharina de Neufville was getrouwd , was een zoon van
Dirk van Lennep ( 1665-1720 ) en Susanna Leeuw ( 1669-1725 ) en op zijn beurt
behoorde Dirk van Lennep met Aernout ( 1658-1728 ) en Jacob tot de zeven
kinderen uit het huwelijk van Jacob van Lennep ( 1631-1704 ) en Anna van der
Meersch . Jacob en Jan ( 1634-1711 ) waren de iets jongere broers van Abraham .
Uit het huwelijk van hun vader Warner van Lennep ( 1598-1644 ; getrouwd
15.6.1625 ; een zoon van Abraham van Lennep uit Emmerik ) met Sara van Hal-
mael ( 1604-
1675 ) waren zeven kinderen . Na de dood van Warner van Lennep
hertrouwt zijn weduwe Sara 20 mei 1646 met Dirck van der Cooghen ( 1614-1683 ).
Op de betrekkingen met Leendert van der Cooghen en Cornells Bega heeft
Dudok van Heel reeds de aandacht gevestigd . De verhouding was goed want
Abraham van Lennep laat bij testament zijn stiefvader Dirck van der Cooghen
de beschikking over zes schilderijen die hij mocht uitzoeken en al zijn tekeningen
en prenten . Deze zijn later bij Abraham's broer Jan van Lennep gekomen ; de
overige schilderijen zijn bij zijn broers Jan en Jacob terecht gekomen , maar door
het ontbreken van een boedelbeschrijving van Jacob van Lennep ( overl . 1704 )
kunnen wij de Netscher niet terugvinden noch kunnen wij vaststellen of inder -
B . Gaehtgens , ' Paradigmata Graphices , Adriaen van der Werff and the Model Books of Jan de
Bisschop and Francois Perrier ', Print Review Number Five , Tribute to Wolfgang Stechow , uitgegeven
door W . L . Strauss , New York , 1976 , pp . 44-57 , en idem , Adriaen van der Werff , ongepubliceerde
dissertatie , 1976 .
Lugt 5243 ; een exemplaar van de veilingcatalogus bevindt zich in het Rijksprentenkabinet te Amster-
dam .
-
Bij not . C . van Homrich , N . A . A . nr . 12 515 , akte 83 , d.d . 18 febr . 1794 , is een boedel-
beschrijving van het bezit van Leonard Thomas de Vogel , overleden 6.2.1794 . De meeste schilderijen
en prenten die in de gedrukte catalogus voorkomen zijn summier vermeld ; de beschrijving geeft
nog enkele inlichtingen over de lijsten . Netscher's naam wordt niet vermeld , maar het schilderij is
waarschijnlijk beschreven als : ' Een Mans Pourtrait in een vergulde Lyst verbeeldende An L ' ( dit
later , in andere inkt , tot ' Anslo ' aangevuld I ). - Het enige andere portret is als volgt beschreven :
' Een schildery in ( zwarte Lijst en vergulde binnenrand ) verbeeldende een Mans Pourtrait '.
234
235
Bronvermelding
Stadsarchief Amsterdam, archieftoegang 499, Archief van het Genootschap Amstelodamum, inventarisnummer 227, AANVULLING 2006, Jaarboeken, nummers 1 - 92, 70, 1978
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt. De resultaten van de toepassing van (Europese) kunstmatige intelligentie zijn niet gecontroleerd door een mens.