Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 227, pagina 10

Haar leermeester Prof . Dr . Romein zag veel hiervan wel , maar kon of wenste
geen verandering in de situatie te brengen . De kloof tussen zijn belangstellingen
voor de generalia der wereldgeschiedenis en de wil van Mej . van Eeghen om niet
dan onweerspreekbaar resultaat van eigen archiefonderzoek te leveren , was te
groot . Bovendien was Romein soms te weinig op de hoogte van datgene wat
buiten zijn ogenblikkelijke sfeer lag .
De in de gepubliceerde vorm reeds opvallend belangrijke dissertatie van Mej .
van Eeghen had gemakkelijk nationale en zelfs internationale faam kunnen krij-
gen , wanneer het leven der Amsterdamse laat middeleeuwse nonnen met wat
daarbij behoort aan canoniek rechterlijke voorschriften en feitelijke uitoefening
van religieuse practijken naar Vlaanderen en Noord-Duitsland was doorgetrok-
ken en Mej . van Eeghen de wil had getoond op de samenhang met algemene
aspecten van stadsontwikkeling , internationaal gezien , en kerkrechtelijke si-
tuaties , zomede geestelijke verschijnselen , kort voor de reformatie , te wijzen .
Haar verstand en haar ijver waren daartoe meer dan groot genoeg geweest .
Deels lagen de oorzaken dus o.i . bij Prof . Romein ; zijzelf zal eerder geneigd zijn
zakelijke motieven aan te voeren , deels om bij de geïnvetereerde angst te specu-
leren en te construeren . Een uitbreiding van het tableau van haar dissertatie kon
immers gemakkelijk aanleiding geven tot gemotiveerde critiek van specialisten .
Wellicht intussen had Dr . van Eeghen toch gelijk .
Wanneer in een dissertatie feiten vastliggen , ontstaat eerder een ktèma eis aei ,
dan wanneer een nog jonge geleerde te stoutmoedig optreedt . Speculeren van
mensen beneden de 35 is en blijft riskant ; levenservaring en verdiepte mensen-
kennis is onmisbaar .
Wat hierboven staat , zouden wij dan ook niet neergeschreven hebben , ware
het niet dat Mej . Dr . van Eeghen in haar hele carrière feitelijk aan het innerlijk
systeem van haar dissertatie trouw bleef .
Dit is onverwijld zo te verstaan , dat ten dienste van het werk over de Amster-
damse boekhandel wel een zeer uitgebreide nationale en internationale literatuur-
studie plaatsvond .
De economische achtergronden krijgen veel belichting , maar het leggen van
causale verbanden tussen het algemeen geestelijk perspectief van de 18de eeuw
en het werk der Amsterdamse drukkers en uitgevers blijft op de achtergrond .
Dit was trouwens anders nauwelijks doenbaar , omdat de Amsterdamse druk-
kers en uitgevers voor vele landen werkten en in de concurrentiestrijd meer met
kostenmotieven
-
de lonen waren in Nederland relatief hoog - dan met eigen
geestelijke voorkeuren rekenden .
Wat Dr . Martin voor Frankrijk deed met zijn diep uitgewerkte belangstelling
voor de samenhang uitgeverij - 17de eeuws katholiek réveil viel voor Neder-
land eenvoudig uit .
Bij herhaling gezegd , bovendien een wijze beslissing , omdat het magnum opus
anders nooit zou zijn klaar gekomen .
Bepaalde beperkingen in een mens zijn dikwerf in hun practisch effect nuttig .
Vermeld dient in deze notitie in de eerste plaats te worden de minitieuse be-
werking door Mej . van Eeghen der editie van het dagboek van broeder Wouter
Jacobs . Een onmisbare bron voor het geestelijk en maatschappelijk leven in
Amsterdam tussen circa 1570 en 1578 , de Alteratie .
De annotaties van de bewerkster zijn volstrekt betrouwbaar , niet te missen
voor den lezer en vooral den gebruiker , terwijl Dr . van Eeghen een fijn begrip
toont voor de geestelijke nuances toentertijd mede in den katholiek blijvende
kring .
Voorts is de adjunct-archivaris van Amsterdam de drijvende kracht geweest ,
van 1950 tot nu , bij de redactie van het Jaarboek Amstelodamum en het Maand-
schrift Amstelodamum . Eindeloos in aantal en bijna steeds juist zijn haar talloze
artikelen , veel over interessante détails , soms van fundamentele betekenis . De
mateloze ijver en ook wel tact die zij ten toon spreidde en gelukkig nog spreidt
als redactrice behoort in menselijke zin ieders bewondering op te wekken .
Een volledige bibliografie van de hand van Mevrouw Lohmann is in dit Ge-
denkboek opgenomen .
Nog een aspect van Mej . van Eeghen valt te vermelden , n.l . haar onwil om een
gezagspositie in te nemen . Positief hieraan is haar gemis aan eerzucht , het gemis
aan de wil om naar buiten te schitteren , op de voorgrond te treden als hoofd-
ambtenaar . Archivaris van Amsterdam worden , lag binnen haar bereik , en zij
zou het goed hebben gedaan , lijkt ons . De adjunct-archivaris echter deinsde terug
voor het gevoel door te veel administratieve bisbüles afgeleid te worden van haar
zelf opgelegde wetenschappelijke taak , maar daarbij kwam zeker de vrees de be-
trekkelijke onrechtvaardigheden te moeten begaan , die het zijn van chef en het
daarbij behorend uitdelen van standjes te allen tijde met zich mede brengt .
Mej . van Eeghen wenst haar innerlijke zelf te bewaren , wat men noemt zo
weinig mogelijk met critiek op haar persoon te worden lastig gevallen , er zijn
duidelijk afweerreacties in dat geval ; dienovereenkomstig heeft zij er een voor-
keur voor andere mensen in hun tekortkomen liever buiten schot te laten . On-
eerzuchtig als zij is , vervallen de verleidelijke voordelen van het chefschap , voor
sommigen zo belangrijk .
Een onlust om te dogmatiseren , een weten hoe willekeurig goed en kwaad in
de wereld gespreid zijn , welk een kleine marges de verschillen tussen goede en
minder goede ambtenaren eigenlijk opleveren , speelt bij dit alles tevens een rol .
Het verband met jeugdervaring lijkt mij duidelijk .
Aan Mr . Chr . P . van Eeghen is door collegae en onderdirecteuren ook wel eens
verweten , dat hij veel zakelijk juiste critiek had , maar zich in de commercie ten
aanzien van zijn medewerkers , bij zijn grote gaven van verstand en zijn vele ken-
nis , te weinig als paedagoog opstelde en de dingen en de mensen soms wel eens
op hun beloop liet .
De samenhang verleden en heden springt bij Mej . van Eeghen duidelijk in het
14
15