Blader door transcripties » KB, nationale bibliotheek

Algemeen Handelsblad, zaterdag 20 oktober 1883, pagina 2

wij opnieuw, dat de grootheid der volken niet
afhangt hetzij van het getal hunner legers, hetzij
van de uitgestrektheid van hun grondgebied, maar
van de energie van hun vaderlandslievenden wil
en van hun liefde voor de burgervrijheid, gepaard
aan den eerbied van hun eeuwenoude traditiën.
„Hoezee voor Nederland!", — met die woorden,
in het Hollandsch, eindigt het blad.
Men deelt uit Wiesbaden mede, dat de toestand
van den minister van staat, mr. Modderman, minder
gunstig is. Na reeds een paar maal per rijtuig te
eijn uitgegaan, is hij wederom ingestort. De oude
kwaal heeft zich herhaald; het dragen der wonden
en de koorts, werken, vooral de laatste, eer nadeelig
op zgn, gestel.
Stads- en Godshuispolder.
In de gisterenavond in Odéon gehouden vergadering der
Maatschappij tot bevordering der Bounkunst (Afdeeling Amsterdam),
sprak do heer N. Redeker Bisdom over het plan
tot bebouwing van den Stads- en Godshuispolder, in verband
met de Gasthuisquaestie en het in dien polder ontworpen
nieuw .scheepvaart-anaal ter vervanging van de Overtoomsehe
Vaart.
Spr. herinnert er aan, dat in het jaar 1881 zich te msterdam
eene maatschappij vestigde, die zich ten doel stelde het
exploiteeren van bouwterreinen in den Stads- en Godshuispolder,
onder den naam van: Naamlooze Vennootschap «Overtoom",
Exploitatie-Maatschappij van bouwterreinen te Amsterdam.
Deze maatschappg heeft een grondbezit van ruim
38 hectaren, waarvan ongeveer 34 hectaren liggen onder de
gem. Nieuweramstel en de overige onder de gem. Amsterdam.
Deze gronden zijn verdeeld in bouwblokken, ontworpen in
verband met de voorgenomen uitbreiding in dien polder.
In dit bouwplan is bovendien opgenomen een kanaal, loopende
van de Singelgracht naar de Kostverloren Wetering,
ter vervaDging van de voor de tegenwoordige scheepvaart
onvoldoende Overtoomsche Vaart. Dit Kanaal verkrijgt eene
lengte van ongeveer 1450 meters, heeft eene breedte op de
waterlijn van 25 meter, en zal worden gegraven volgens het
profil op de _t-ekening, door Spr. getoond, aangegeven.
De beide kaden daarlangs verkrygen eene breedte van 12 meter
ieder, en komen met de kruinen tot op 0.70 M. beneden A. P„
terw.l de bodem van het kanaal gebracht zal worden tot
3.50 M. beneden A. P. Aangezien het maaiveld in den polder
kan gerekend worden op gemiddeld 1.45 M. beneden A. P„
moet er, tot aanleg der kaden, eene ophoogiDg plaats vinden
van ongeveer 2.15 Jt, en bovendien, om ze waterkeerend
te maken, kleikistingen worden aangebracht, breed 2 JL,
gaande van 3.50 M. beneden A. P. tot 0.70 il. + A.P.
Aangezien door het graven van dit kanaal de polder in
twee stukken wordt verdeeld, en het gedeelte dat begrepen
is tusschen de kade lang 3 de stille zgde der Overtoomsch.
vaart en de zuidelijke grens der bezittingen der Maatschappy',
evenals een gedeelte der westelijke grens, van den afvoer naar
den poldermolen zou verstoken worden, zoo moet onder de vaart
een dubbele syphon worden gebouwd van gegoten ijzer, te
leggen ter diepte van minstens O.öO M. onder de taluds en
den bodem dier vaart. ledere syphon moet eene binnen.
werksche middellgn van 0.40 M. hebben.
Het zal wel geen betoog behoeven, dat dit kanaal aan
eene groote behoefte zal voldoen. Nu de Leidschegracht is
doorgetrokken tot in de Singelgracht, wordt het Oostelyk
gedeelte van Amsterdam daardoor gebaat en zal de scheepvaart,
door de onmiddellijke nabijheid van het Kanaal en de
Leidschegracht, eene gemakkelijke gelegenheid vinden om in
de Korstverioren Vaart te komen, zynde dan de Waterweg
naar Rotterdam, en zoolang het nieuwe By'nvaartkanaal nog
niet bestaat, ook naar den Bijn.
De gelukkige omstandigheid dat de gronden, door welke het
kanaal moet worden getrokken, toebehooren eenerzyds aan de
gemeent» Amsterdam, en aan de andere zyde aan de maatschappij
«Overtoom," maakt de uitvoering gemakkelijk. By
Eaadsbesluit van 21 B'ebruari dezes jaars werd tot het maken
van het kanaal besloten. Door de Maatschappij is in de vorige
maand met den aanleg begonnen.
Het bouwplan, zooals dit hierby is voorgesteld, is door de
gemeentebesturen van Amaterdam en Nieuweramstel goedgekeurd.
De aangrenzende terreinen zullen dus gebonden zyn
om, bij eventueele exploitatie, zich bij dit plan aan te Bluiten.
De hoogteligging, alsmede de breedte der aan te leggen wegen
zal worden uitgevoerd volgens de Amaterdamsche verordeningen,
die ook voor het grootste gedeelte geldend zyn in de gemeente
Nieuweramstel. Omtrent den afvoer van faecaliën
en het huis- en hemelwater zyn nog geene vaste bepalingen
gemaakt.
Het plan is ontworpen in verband met de reeds aangelegde
of nog aan te leggen wegen, volgens het ultbreidingplan van
Amsterdam. De Gasthuisquaestie beheerscht nog een gedeelte
van dit plan. Het is van veel belang voor de bebouwing
in dien polder, dat die eindelijk tot eene oplossing komen
mag. In de memorie ter beantwoording door B. en W. van
het algemeen verslag der afdeelingen van den Gemeenteraad
over de gemeentebogTooting voor 1884, wordt o. a. het volgende
opgemerkt: Gasthuisbonw. Hieromtient kunnen B. en W.
geene voorstellen doen, vóór het advies van de in dit jaar
opgetreden commissie van beheer en toezicht op de Gasthuizen
is ingewonnen. Het nkt uittrexken van gelden voor gasthuisbouw
op deze begrootiDg behoeft daarin geen vertraging
te brengen.
Dat het bestaande Gasthuis niet zal behouden blijven, mag
wel als zeker worden gesteld. Hieruit volgt vanzetf, dat
daaraan niet meer ten koste zal worden gelegd, dan vereischt
wordt, om het, zoolang dit nog noodig zal zyn, in
bruikbaren staat te houden. De aangevraagde som van ƒ 4000
schynt daarmede in overeenstemming.
Het is bekend, dat door het ijverige raadslid dr. Berns,
dato 10 April dezes jaars, aan den gemeenteraad van Amsterdam
plannen zyn ingediend voor een nieuw gasthuis, tel vervanging
van het Buitengasthuis. Deze plannen gaf Spr. hierbij
ter bezichtiging. De daa.aan toegevoegde memorie is zeer
belangrijk en geeft o. a. eene geschiedenis der gasthuizen van
Amsterdam van de 14de eeuw tot op heden. In afwachting
dat do Gasthuisquaestie zal worden beslist, en alsdan
het bouwplan voor de gronden in den omtrek van het tegenwoordige
Buitengasthuis kan worden vastgesteld, heeft do
maatschappij Overtoom reeds een begin gemaakt met de
exploitatie harer terreinen. De eer-te huizen zyn dientengevolge
reeds verrezen aan de laan, die de toegang is naar genoemd
gasthuis, en zullen spoedig door meerdere gevolgd
worden.
Ten slotte gaf Spreker nog eenige cijfers, ten bewijze
dat de uitbreiding van Amsterdam en de toeneming der bevolking
steeds klimmende is:
De uitbreiding van Amsterdam in de laatste jaren is van
belang. Van 1872—1882 is de bevolking vermeerderd met 72,436
zielen, welke vermeerdering gelyk staat met de geheele bevolking
van Utrecht
In 1882 kwamen er 12,500 zielen by.
Toch is de vermeerdering der Nieuweramstelsche bevolking
nog merkwaardiger. In tien jaar is die bevolking verdubbeld.
In de laatste tien jaren zyn in de hoofdstad ruim vierduizend
huizen gebouwd. In de laatste acht jaren zyn een
zevende van alle bestaande huizen in Amsterdam gebouwd.
Het afgeloopen jaar leverde het grootste contingent.
Nu kan men rekenen, dat elk huis gemiddeld door 3 gezinnen,
dus gemiddeld door 11 personen wordt bewoond. Dit in verband
gebracht met de vermeerdering der bevolking (die jaarlijks
gemiddeld 7250 zielen bedraagt), zouden er elk jaar 660
nieuwe huizen noodig zyn.
Hoewel de vraag naar nieuwe huizen in Nieuweramstel niet
zoo groot is — in 1882 werden 108 nieuwe huizen gebouwd
zoo kan men toch aannemen, dat er steeds aan nieuwe wijken
behoefte zal zyn. Dat in den laatsten tyd een schijnbare
stilstand is ingetreden, zoodat het schynt alsof er huizen te
veel zijn, moet worden toegeschreven aan de bouwspeculanten,
di« met weinig of geen kapitaal zyn begonnen, waardoor de
benoodigde gelden tegen een hooge rente moesten worden opgenomen,
dikwerf nog bezwaard met aflossingen, ten gevolgo
waarvan de kans op winst althans in de eerste jaren zeer twijfelachtig
werd.
Om uit dien toestand te geraken, moet het bouwen gebracht
worden ln handen van bekwame en solide vakmannen, dio
wel te'vinden zullen zijn, wanneer hun het benoodigde kapitaal
daartoe verschaft kan worden tegen een behoorlijke rente.
Nadat deze voordracht met groote belangstelling was aangehoord,
ontstond er eenige discussie over het nut van pleinen
in nieuwe wijken, over de wyze van te voorzien in de behoefte
van water, vooral voor brandputten enz., ca werd daarop de
discussie over het onderwerp gesloten, nadat door een der
aanwezigen den spreker voor «ijn belangrijke mededeeling
was dank gezegd.
Vergaderingen.
HEDEN, ZATERDAG 20 OCTOBER.
Volksonderwijs, 1 uur, Odéon.
Kieuw-Zeeland.
Door het Koninklijk Aardrijkskundig Genootschap te Antwerpen
is een uitvoerige beschrijving uitgegeven van het
eiland Nieuw-Zeeland, door den heer Emile De Harvel
naar de beste bronnen bewerkt. Na eene nauwkeurige beschrijving
van de plaatsel .ke gesteldheid, den bodem, de die.
ren en planten en het klimaat, volgen tal van wetenswaardige
mededeelingen over de bevolking, den trap van beschaving,
waarop ze staat, hoe ze bestuurd wordt en hoe ze in
haar onderhoud voorziet. Een en ander wordt toegelicht door
de noodige statistieke opgaven en een aantal keurig uitgevoerde
kaarten. Ten slotte wy'st de heer Harvel op het
groote gewicht van Nieuw-Zeeland voor de Europeesche industrie,
terwyl hy vooral zyne landgenooten aanspoort, om
daar een nieuwe markt te zoeken voor de voortbrengselen
der Belgische ny verheid en er koloniën te vestigen.
«Een heerlijk klimaat, — zegt de schryver o. a. — een
bodem uiterst vruchtbaar- en ryk aan kostbare delfstoffen,
geen pauperisme en nay verige standen, een organisatie, waardoor
alle wenschen der voorstanders van den vooruitgang
worden vervuld, geen begrooting voor oorlog of kerk, volstrekte
gewetensvrijheid en bescherming van ieders rechten
door de wet — ziedaar den stoffelyken en zedeljjken toestand
waarin de gelukkige bewoners van Nieuw-Zeeland leven.
Daarheen moeten wy ons richten. De bevolking van het
land, nu nog schraal, neemt snel toe. Door het onze daartoe
by te dragen, zullen wy' gemakkelijker invloed verkrijgen,
dan door ons te vestigen in sterk bevolkte middenpunten,
waar onze nederzetting niet eens opgemerkt zou worden.
Onze industrie zal daar een macht vinden, evenredig aan
de ontwikkeling van het land, dat aan onze nakomelingen
een uitgestrekt veld voor hunne werkzaamheid aanbiedt."
Aangaande de wh'ze, waarop men te werk dient te gaan,
z egt de heer De Har vel: wie het doel wil, moet ook de
middelen willen. België heeft geen koloniën, dat wil zeggen
het oefent geen gezag uit buiten zijn grondgebied. In de
tegenwoordige omstandigheden is dit eer een zegen dan een
kwaad, daar wy nu geheel vrij zyn om ons overal onder de
bescherming van anderen te vestigen, terwijl wy toch niet
de zware lasten hebben te dragen, die op de bezitters van
den bodem rusten. Zoo kunnen wjj met veel geringer opofferingen
aan onze landgenooten dezelfde voorrechten bezorgen
als zy' aan de hunne.
Voor alle 3 zou men in Nieuw-Zeeland een Belgisch consulaat
moeten vestigen, bestaande uit een consul-generaal en minstens
drie consuls, die hun woonplaats hebben in de vier voornaamste
steden der kolonie. Deze ambtenaren moeten goed
op de hoogte zijn van den toestand. leder moet onder zyne
bevelen hebben een ingenieur, een landbouwkundige en een
aantal jonge menschen, die Engelsch, Fransch en Vlaamsch
spreken, teneinde de Belgische immigranten voort te helpen.
De consuls geven iedere maand een uitvoerig verslag, dat in
België zoo veel mogelyk verspreid, het vestigen van koloniën
in dat ry'ke land zeker zeer zal bevorderen,
Te Brussel moet een ambtenaar, verkonden aan het ministerie
van buitenlandsche ,z3ken, dezelfde functie vervullen
als de algemeene koloniale agenten te Londen. Het is zijn
werk, om de kolonie in het gehee'e koninkrijk zooveel mogelyk
bekend te maken, den landverhuizers de noodige inlichtingen
te verschaffen en hun brieven van aanbeveling meê te geven
voor de consuhj. Een uitmuntend middel om de voortbrengselen
onzer ny verheid bekend te maken, is het houden van
doorloopende tentoonstellingen van Belgische producten, waarvan
de kosten door de belanghebbenden moeten gedragen
worden. Maar daarvoor is een geregeld bestuur noodig, dat
de schatkist hoogstens ieder jaar een paar honderdduizend
francs kan kosten. Dit is een geringe opoffering, wanneer
men in aanmerking neemt, dat binnen tien jaren jaarlijks
meer dan het tienvoudige dier som in het land zal terugkomen.
En welk land is meer geschikt. voor eene dergelijke proefneming
dan Nieuw-Zeeland? De Staat geeft aan de leerlingen
van de handelsschool te Antwerpen beur/.en om reizen te
doen. Welnu, deze jongelieden zouden ook naar Nieuw-Zeeland
gezonden kunnen worden, terwyl men hetzelfde voorrecht ook
moet toestaan aan de jonge ingenieurs, wanneer z|j de academie
verlaten. Een groot aantal van hen zal zeker daardoor worden
aangespoord om zich in Nieuw-Zeeland te vestigen, daar het
land hier alles geeft, wat zij noodig hebben.
Daar de natuur van het land grootsch en indrukwekkend
en het ras der inboorlingen zeer fraai en merkwaardig is>
zouden misschien onze schilders er nieuwe inspiraties ontvangen
en misschien zelfs zouden zij er den grond kunnen leggen
tot eene nieuwe school, daar de welvarende en verstandelijk
goei ontwikkelde bevolking, getuigen de proeven harer kunstvaardigheid
op de tentoonstellingen te Sydney en Melbourne
veel aanleg blykt te hebben voor kunst.
Wat de bijzondere inrichtingen betreft: deze dienen te worden
opgericht door ervaren en bekwame mannen, die daarvoor
ijverige jongelui moeten uitkiezen, op wie zy volkomen
kunnen vertrouwen. En dit is niet gemakkclyk. De Belg,
die iets te beteekenen heeft, verandert niet licht van woonplaats.
Zoo hy een huisgezin heeft, is dit voor hem een onoverkomelijk
beletsel. Door met de zynen te emigreeren, zou
hij volgens zyn meening een te groote verantwoordelijkheid op
zyn schouders laden, ook wanneer hy kans heeft zijn toestand
te verbeteren. Vooral hierom is het van groot belang, dat
het oprichten en ontwikkelen van dergelijke inrichtingen worde
toevertrouwd aan personen, die volkomen voor hun taak berekend
zijn.
Is dit echter het geval, dan acht de heer De Harvel het
zeker dat do ondernemingen, tot aanknoopen van handelsbetrekkingen
met de Nieuw-Zeelanders ondernemen, moeten
slagen. Ten einde dit te doen zien, wordt de beschrijving
van het land besloten met eene verzameling statistieke gegevens
en opgaven, zoodat ieder zich zelf kan overtuigen van
de kansen, welke eene verhuizing vaar Nieuw-Zeeland aanbiedt-
• GRAVENHAGE, 19 October. De eenparige wensch, zoowel
van het technisch als van het Administratief personeel
deT fabriek van de heeren Enthoven alhier, om den dag
waarop de heer Karel Enthoven een halve eeuw in deze
industrieele onderneming werkzaam was, door een zichtbaar
blyk in herinnering te houden, bracht gisterenavond de werkbazen
en beambten ten huizo van hunnen patroon samen, tot
aanbieding van het hem toegedachte huldeblijk.
Namens de talrijke beambten, werkbazen, teekenaars, enz.,
clie den heer K.Enthoven omringden, vervulde de chef van
het kantoorpersoneel de aangename taak den geachten pav,°r?V,.
°P te T* 9,-,."' -0e dit oogenblik het vervolg was
.m .S_ onTergete^ken feestavond, waarop hy door het gezame-lyke
weikvolk met geestdrift was begroet. Men wenschte
____-__M_SS__f_Uh toV den Ter!eden te rekenen. en
daarom hadden de beambten er prijs op gesteld, hun patroon
«en stoffelyk blyk hunner sympathie «hoogachting te kunnen
aanbieden, ook om uiting te geven aan een gevoel van
erkentelykheid, hetwelk allen bezielde jegens den man, die
zooveel gedaan heeft in het belang van de industrie en zich
steeds in het belang van zijn personeel zware offers getroost.
Het huldeblijk, dat de heer Enthoven daarna met welgevallen
aannam, bestaat in een fraaibewerkt bokaal, van
sierlyken vorm, gekroond door een deksel waarofi een genius
verrast met opgeheven arm, de hand een lauwerkrans omklemmende.
De andere arm draagt een schild met het
monogiam van den heer K. Enthoven. Het graveorstift vermeldde
in karakteristieke letters op den beker, dat het geschenk
werd aangeboden door werkbazen ein beambten der fabriek.
Er werd een in blauw fluweel gebonden album bijgevoegd,
inhoudende da namen van de deelnemers aan dit huldebewjjs.
Met zijne gewone goedhartigheid sprak de heer Enthoven
woorden van hartelijken dank voor dit vereerend bewys van
de gezindheid der gevers.
Daar treurige omstandigheden hem niet veroorloofden, het
feit der aanbieding van het huldeblijk, waarop hij slechts
deze aanmerking had, dat 't te fraai was, te beantwoorden op
de door hem gewenechte wijze, bood hy niettemin het personeel
een genoegelyken dag aan, door allen uit to noodigen
een bflzoek te brengen aan de Amsterdamsche tentoonstelling.
* KRIMPEN aan den USEL, 19 Oct. De Gemeenteraad
heeft besloten, ter beteugeling van het overgroot getal honden
in deze gemeente, met 1 Januari 1884 eene hondenbelasting
in te voeren. Deze zal voor werk- en waakhonden ƒ 1.50,
voor de overige ƒ 2 bedragen. Ook te Bleskensgraaf zal op
genoemd tijdstip de hondenbelasting ingevoerd worden.
* NIEUWERAMSTEL, 19 Oct. In de heden gehouden
Raadsvergadering, die van 's morgens 9}_' tot 45^ uur in
den namiddag duurde, was de onlangs besproken gemeentebegrooting
aan de orde. Onder voorbehoud uitvoeriger op
deze zitting terug te komen, deelen wy voorloopig mede dat
het eindcijfer in ontvangst en uitgaaf gebracht is op ƒ 209,810.70%.
De hoofdelijke omslag is bepaald gebleven, evenals het
vorige jaar, op ƒ 15000. Daarenboven zal echter nog een
vèrteringsbelasting worden geheven tot een bedrag van ƒ 22,000,
zoodat de ingezetenen in het volgende belastingjaar ongeveer
anderhalf meer zouden hebben te betalen, indien de
belasting niet op zoodanigen grondslag rustte, dat zy vooral
op het zuidelijk of stadsgedeelte drukte. De bewoners van het
stedelyk deel zullen dus vermoedelijk, behalve het gewone
bedrag aan hoofdely'ken omslag, nog eens tweemaal zooveel
aan verteringsbelasting hebben op te brengen.
• IJMUIDEN, 19 Oct. Het weder is hier in de laatste
dagen bijzonder ruw en stormachtig; de zee was, opgezweept
door de gedurig van Z.W. naar N.W. krimpende en loopende
winden, zeer hoog, zelfs zoo dat gisteren by'na geen laag
water inviel en den ganschen dag het water boven peil bleef,
d. i. dat er niet kon worden doorgeschut. Gelukkig was de
mailboot Prins Hendrik Woensdag 1.1., na eenige uren wachtens
op den te hoogen stand der zee, nog buiten gekomen,
andere schepen waren nog minder gelukkig. Zoo is eerst
heden doorgegaan het Engelsche stoomschip Glenlivet (Woensdag
aangekomen), terwyl het Eng. barkschip Minnie Browne
door den storm en den buitengewoon hoogen waterstand hoog
tegen den oever is vastgezet, zoodat het daar eerst van de
lading zal moeten lossen om vlot te komen. By' zulk storm- {
achtig weder blijkt weder dat onzo haven wel wat nauw is; J
meert men de schepen aan de noordzijde, dan wordt allicht
de weg, d__r waar de haven diep is, versperd; brengt men
de schepen aan de zuidzijde, dan dreigt het gevaar om vast
te raken en na den storm daar te moeten ontladen, dewijl
dan de waterstand niet meer zoo hoog rijst; eene verbetering,
ook op dit stuk zal, vooral bü meer scheepvaart, onvermrjdelijk
blijken,
*- NIJMEGEN, 19 Oct. Gelyk men weet, zal hier een herinneringsteeken
van het tot stand komen van den spoorweg
Nijmegen—Kleef worden opgericht. Men kan het evenwel
nog niet eens worden over de plaats, waar dit zal verrijzen.
Reeds in twee zittingen van den Gemeenteraad maakte
dit een punt van breelvoerige discussiën uit. De een wil
daarvoor den Nassau-Singel in het nieuwe gedeelte aangewezen
zien, de andere het plein voor de sociëteit «Buigerlust",
terwyl de meerderheid der commissie van oprichting en eenige
leden van den Eaad daarvoor het beroemde «Valkhof" de
meest geschikte plaats achten. Tegen deze laatste plaat»
wordt aangevoerd, dat een gedenkteeken uit den nieuweren
tijd minder zou passon by de ruïne van het voormalige paleis
van Karel den Groote en de Heidensche Kapel aldaar. Met
zekere spanning wordt de beslissing daarover te gemoet gezien.
* DEVENTEB, 19 Oct. Bij gebrek aan belangstelling wordt
•ver 1883/84 te Deventer geen nieuwe cursus voor «Huisvlijt
geopend.
— Gisterenavond is eene vergadering gehouden van ingezetenen
dezer stad, waarop o a. het besluit Ms genomen, een
adres van adhaesie aan den Gemeenteraad te zenden, in zake
het voorstel tot het oprichten eener practische ambachtschool.
* 'e-HEBTOGENBOSCH, 18 October. De provincie Noord-
Brabant is thans wegens aangegane geldleeningen nog schuldig
ƒ 1,602,000. De renten, verschijnende I°. Januari 1884, bedragen
ƒ 31,002.50; van ƒ385,000 wordt 4>_ en van ƒ 1,117,000
4 pCt. betaald. Met 1 . Januari 1884 zal een bedrag van
ƒ 46,500 worden afgelost. Het bedrag der voljaars- en eerste
kwartaals kohieren der provinciale belasting op de paarden en
andere trekdieren, dienst 18S8/84, beloopt/151,695.25 of ƒ 498
minder dan over 1882 .3.
• TILBURG, 19 Oct. Dank het krachtig en bezadigd optTeden
der gemeentepolitie en der brigade marechaussee te
paard, gesteund door de welge.inde ingezetenen, zyn de
samenscholingen, die zich verleden Maandag andermaal begonnen
ta vormen, «iteengedreven en nieuws wanordelijkheden
voorkomen kunnen worden.
Gisteren en eer.isterarond is alles rustig afgeloopen. Daartoe
heeft ook veel bijgedragen de welgemeende medewerking
van vele fabrikanten, die hun werklieden, op straffe van
onmiddellijke verwijdering, verboden hadden aan samenscholingen
of verzet tegen de politie dael te nemeD.
Tegen een 20-tal personen is proces-verbaal opgemaakt.
Beslutten en Benoemingen.
Bij koninklijk besluit van 9 dezer (Staatsblad N". 141)
_yn de volgende wijzigingen gebracht in de bepalingen van
het besluit van 8 Maart 1879 (Staatsblad N°. 40), gewijzigd
by het besluit van 31 Augustus 18S0 (Staatsblad N°. 168):?
I°. Art. 1 wordt gelezen als volgt:
«Do oude rechterlijke archieren, welke dagteekenon van
vóór da invoering der Fransche wetgeving en thans nog by
de gerechtshoven, arrondissements-iechtbanken en kantongerechten
bewaard worden of nog by de gemeentebesturen of
de hypotheekbewaarders beruste», worden overgebracht naar
de bewaarplaats der Eijksarchievcu te 's-Gravenhage, naar
die gevestigd in de_ hoofdplaats der onderscheidene provinciën
o£ naar het depot dor Byksarchieven van het voormalig
Overkwartier van Gelderland ts Koeimond en onder bewaring
gesteld van den archivaris des Ry'ks, van de provinciale
archivarissen of van den archivaris van het Rijksarchief te
Boermond.
«Naar welke van doze bewaarplaatsen iedere verzameling
van oude rechterlijke archieven moet overgebracht worden,
staat ter beslissing van onzen minister van binnenlandsche
zaken";
2°. Art. 3 wordt gelezen als volgt:
«De overbrenging, in art. 1 van dit be.lnit bedoeld, moet
volvoerd zijn vóór 1 Januari 1889".
By' koninklijk besluit van 15 dezer (Staatsblad No. 143,)
is bepaald, dat de koperen pasmunt, geslagen krachtens de
wetten 28 September 1816 (Staatsblad No. 50 en 26) November
1847 (Staatsblad No. 69,) wordt buiten omloop gesteld
ep 31 December ISB3.
Gedurende de maanden November «n December 1883 en
Januari 1884 zal die muntsoort aan de kantoren der betaalmeesters
en van de ontvangers en commies-ontvangers der
directe belastingen, invoerrechten en accijnzen kunnen ingewisseld
worden.
Bij Zr. Ms. besluit van 17 dezer is aan den heer G. H. Mies,
op zyn verzoek, eervol ontslag verleend als lid der commissie
van administratie over de gevangenissen te Eotterdam, onder
dankbetuiging voor de in die betrekking bewezen diensten,
en is benoemd tot lid der commissie vau administratie over
de gevangenissen te Botterdam, de heer W. A, M. Piepers,
ingenieur voor het stoomwezen aldaar.
Leger en Vloot.
Opgave van geplaatste, overgeplaatste en op nonactiviteit
gestelde officieren enz.
Gesteld op nonactiviteit: de luit. ter zee lste kl. W. C. A.
Ziegenhirt von Bosenthal; de luits. ter zee 2e kl.' H.P. Netscher
en G. Fabius jr.; de adelborsten der lste kl. A.E.'zimmerman,
C. W. Broers, H. W. De Joncheore en a. J.' Van der
Paauw; de officier van admin. le kl. F. Bamberg- de luit ter
zee lste kh P. M. W. T. Krajjenhoff van de Le_r- de luit.
ter zee 21e kl. J. W. Doyer; de adelborsten lste kl. J. Van
der Eist en H. L. Van Heioma; de offic. van gez.' lste kl.
G. Poolman; de luit. ter zee lste kl. E. Kempe; dé luit tezee
2de kl. A. M. P. C. Van de Laar; de adelborst lste'kl
C. C. Zegers Ry'ser; _dc offic van gez. 2de kl. dr. H. Schobinger;
de luit. ter zee 2de kl. B. _. Meyboom; de adelborst
lste kl. J. J. Romein; de offic. van admin. 2de kl. A.Vermeulen;
de luits. ter zee lste kl. L. Dupper, C. C, Woldrineh en
H. J. De Wal; do luit. ter zee 2de kl. jhr. H. M. Ds Koekda
luits. ter zee lste kl. G. Van Herwaarden en J. E. Sickcns
de luits. ter zea 2de kL F. O. V. Zwaanshals en H. W. Tydeman;
de offic. van gez. lste kl. J. J. Borst; de luits. ter zee
2de kl. R. Reinders en P. F. Vnn der Velden Erdbrink; de
offic. van admin. 2e kl. J. V**?*™-. .
Overgeplaatst en geplaatst de luits-ter-zee 2e kl. E. O. W.
Planten, van den rammitor Haai, op het wachtschip te Amsterdam;
T. E. Van Staveren, van het ramschip Buffel op den
gaffelschooner Argus,- J- G- bn. etn.' aBe' ? an het ramschip
Schorpioen, op het wachtschip te Amsterdam; H. G. J. A .
Fundter De Bauchène, van idem op het wachtschip te Hellevoetsluis;
P. F. H. Volcke, le offic rammonitor Panter, op
idem; de luita-ter-zee der 2e kl. _. E. baron Mulert, vanden
rammonitor Panter op id<"?i H- _• Z *^™> '«> het wachtschip
te Amsterdam, op het schroef chip Bonaire; de
officieren van gez. Ie kl. J. «• 1 r£- L- rti Tan het ratnschip
BuSel, op het «^Wojto»*^ Het Loo; L. Van
Coevorden, .an het artillerie- m ruotwchip .Het Loo op het
wachtschip te Willemsoord; id. 2o kl. or j. _ a Kappeler, arts,
van den rammonitor Pan ter, op hut waohtschip te Hellevoetsluis;
da offic. van adm. 2e klUjg w» «tan rammonitor
H«a i, op idem; id. J. F. Van Gelsdorp, van het ramschip
Scho pioen, op het schroelstopmschip Bonaire; de luits-ter-zee
le kl. B. De Groot, van het fregat BverUen, op het wachtschip
te Willemsoord; J. H. Strootman, van idem op idem; de luits.-ter-zee
2e kl. C. F. A. üregory, Z a° 'df m °P «dem; P. W.
Sachse, van idem op idem; G. *• £ »"<, van idem op het
artillerieinstructieschip Het Loo, ■ac k.ap. ie kl. der mariniers
H. B. Btenfert, van het fre«t E«'« en beia_t met het
bevel over het daar aan boord ingescheepte detachement mariniers,
gesteld ter beschikking van den commandant van het
korps; de 2e luits der mariniers G. A.Linckers, van het fregat
E vemen op idem; H. A. Mos, van idem op idem; F. K . V
Ter Haar, van idem op idem; de le luit. der mariniers, L.
A. C. Furnée, van idem op het wachtschip te Hellevoetsluis;
de 2e luit. der mariniers, J. P. A. lermaat, van het wachtschip
te Hcllevo.tsluis, ter beschikking gesteld van den commandant
vau het korps; de officieren v an adm. 2e kl. H.J.
Van der Meer, van bet fregat Evertsen, op het instructieschip
Marnix; D. G. Krol Van der Hock, van idem op het
wachtschip te Willemsoord.
De plaatsiDg van den officier van administratie der 2dt
klasse W. A. Lo Rutte, met 1 November a.s., aan boord
van Zr. Ms. schroefstoomschip Bonaire, wordt ingetrokken.
Aan het gisteren te 's-Hage afgeloopen examen voor onderofficieren
ter verkrijging den rang van 2de luit-kwartiermeester
bij het Ned-Indische leger hebben voldaan de
sergeanten: Geerling, Corsten, Kuyk bpree. Abels en Engeldracht
van Bevervoorde, t«rwyl «en onderofficier werd afgewezen.
Den 29 Oct. zal de eerstvolgende ploeg aldaar het examen
ter verkry>ing van den rang van iden luit. der mf afleggen.
Van 20 tot en met 27 Oct. zal geenexamen worden afgenomen.
Naar men ons mededeelt is aan de commissie, die 20 Oct.
te 's-Hage onder voorzitterschap van den generaal Netscher
bijeenkomt, niet opgedragen de regeling van het militair
onderwijs te herzien, zooals door sommige bladen is medege-2&
he SbV al ttobrSè; Wc/ÏÏ^S
sldlke'de^herztning'van^ P«W"»«* van studtan aan
de Kon. Milit, Academie.
Od 's Riiks werf te Hellevoetsluis werden gisteren medailles
„itg.retotn Wonderstaande personeri.als: de -I™™ medaille
voor 24-jarigen werfdienst met gratificatie van ƒ 50 aan den
kuiper J. Krijgsman, den werktuigmaker C. v. d. Muyzenberg,
den takelaar J. Westdorp, den magazynwerkman C.v. d.
1-nden en de bronzen medaü e voor 12-jangen werfdienst
aan den conserveerder F. fa. Eekman.
School en Kerk.
De Illustrisaiiaus Scnatus studiosorum Amstelodamen9ium is
voor dit jaar aldus samengesteld: W. P. J. Bok, rector; A. K.
Mulder, ab actis; J. V 7. Viehoff, quaestor; H. J. C. Van Tienen,
assessor I; W. Posthumus Meyjes. assessor 11.
De negende jaarvergadering der "Maatschappy tot opvoeding
van Weezen in bet Duugezin" /.al gehouden worden op
25 dezer maand, des namiddags to 1 uur, in het departementgebouw
der "Maatschappij: Tot nut van 't Algemeen," alhier.
O. a. zal worden overgegaan tot de benoeming van een lid
van het bestuur (aftredend lid de heer J. Attema) en tot
benoeming van een lid van het bestuur, in de plaats van nu
w:jlen dr. B, J. Tideman.
■ Gisterenmiddag hield het Java-Comite in het lokaal «Eensgezindheid"
zijne 23ste jaarvergadering, onder voorzitterschap
van den heer T. M. Lsoman. Te 1 uur werd de vergadering
met gebed, het zingen van eea psalmvers en het lezen vau
een hoofdstuk uit de Heilige Schrift geopend, waarna de
voorzitter, met een welkomstgroet aan de saamgekomenen,
het karakter en den werkkring van het comité in herinnering
bracht. Omtrent de zendelingen en het welslagen van hun
ondernemingen werden eenige mededeeling gedaan.
De rekening over het afgeloopen jaar bedroeg in ontvang
ƒ 18,492.84>_ en in uitgaaf ƒ 15,455.52, zoodat zrj sloot met
een bate van ƒ 3,0_7.12>£, waartegen echter nog te betalen
was ƒ 2,990.90. De begrooting der uitgaven voor het volgende
jaar werd, na goedkeuring van de.e rekening, vastgesteld op
ƒ13,000. De voorzitter voegde hieraan nog de mededeeling
toe, dat het comité een legaat had ontvangen van ƒ6OOO,
van iemand die uiet genoemd wilde worden.
Oe voorzitter deelde nog mede, dat door mevr. v. Eeghen
Labouchère een bazaar ten behoeve van het comité was gehouden,
welke ƒ 3000 had opgebracht. Hij hoopte dat dit
goede voorbeeld door anderen gevolgd mocht worden.
Bevorderd tot doctor in de geneeskunde aan deß.ksuniversiteit
te Leiden, de heer C. M. Veenenbos, geb. te Sliedrecht,
met Academisch proef sehr. get,: flets over de verhouding van
typhus te Leiden in de laatste jaren."
Den heer J. W. Schaap is by gelegenheid van zyn 50-jarig
jubilé als leeraar van het genootschap Mathesis Scientlarum
Genetrix te Leiden een gouden gedenkpenning geschonken,
met de woorden: «Het genootschap M. 8. G. aan zyn onderwijzer
in de bouwkunde 1883—1883." Eere commissie van
oud-leerlingen bood hem als aandenken een prachtig zilveren
beeld aan, in de gedaante eener vrouw, steunende tegen eene
Grieksche kolom, in de rechterhand een gouden lauwerkrans
houdende, met de linker rustende op een schild, waarop de
monogrammen vanden jubilaris gegraveerd waren; het geheel
stond op een.zwart marmeren voetstuk, in Griekschen stijl,
waarop aan de voorzijde op een zilveren plaat de opdracht,
aan de andere zijde de spreuk van het Genootschap gegraveerd
was. Dit geschenk was vergezeld van een prachtig
album van olyfhout, versierd roet de jaartallen 1833—1883,
en bevattende de namen der schenkers en een aantal teekeningen
op 't gebied van bouwkunst.
Ned, Herv. Kerk,
Beroepen: te Barendrecht, Wensinck, te .Aarlandervecn; te
Watergang, Eiemstia, te Veere; te Stryen, J. L. Oe Heere,
te Nootdorp.
Bedankt: voor Bath, door D. J. Karres, cand. te Amsterd,
Chr. Ger. Kerk.
Beroepen: te Sappemeer, T. Bos, te Bedum; te Oostzaan,
O. C. A. L. John, te Zwartewaal; te Charlois-Katendrecht,
A. De Vlug, te Noordwijk aan Zee. ;
Bedankt: voor Wolfaartsdyk, door Groenevcld, te Brmniss»;
voor Lemmer, door F. Moet, t« Siddeburen.
Vrije Gemeente,
Zondag 21 Oct, P. H. Hugenholtz Jr.
Door nu wijlen mejuffrouw P. E. H. Van der Heyden is aan
hot B. C. parochiaal kerkbestunr ta Groesbeek een legaat
besproken groot ƒ 1460, onder den last van kerkelijke diensten,
en aan hét R. C, parochiaal armbestuur aldaar een legaat
groot ƒ 500. ___^
Kunst en Letteren.
Concert der Maatschappij Apollo.
H»t verblijf van HH. MM. den Koning en de Koningin
dor Beleen in de hoofdstad was oorzaak, dat het jaarlyksch
Poneert der Maatschappij Apollo in den Stadsschouwburg
nn Donderdag A. in plaats van te 8 uur, eerst kwart voor
.P,,_r kon aanvangen, omdat de Kapel der dienstdoende
HohuLterii wier leden voor een groot deel op dit Concert
moesten medewerken, met haar Directeur den heer Joh.
M Coenen, ten paleize moest tegenwoordig zyn Het
vrü talriik opgekomen publiek werd echter voor dit lange
wachten schadeloos gesteld, door een in vele opzichten voortreffeluke
uitvoering. Door een welbezet orkest samengestcd
ni. leden van de Amsterdamsche orkest-vereeniging en den
Parkschouwburg, werden onder leiding van den heer Joh.
W Coenen ten gehoore gebracht de Symphonie n°. 8 van
R. en de Ouverture Bienzi, de Siegfned-Idyll en de
ny-erture Tannhdnser, allen van Wagner. Over hetalgemeen
as de vertolking der orkestwerken zeer verdienstelijk en
Hnor de flinke bezetting van het strijkquartet, kwamen de
VVaraersche ouvertures, waarin het koper zoo dikwijls een
hoofdrol speelt, goed tot haar recht.
Als solisten treden op me], Dina van Eooscndaal, __nge.es
uit BotWdam en de heer Eugène Baudot, voormalig concertmeester
van de kapel van Bilse. thans aan de Amsterdamsche orkest-vereeniging
verbonden. Mej. Van Roosendaal heeft eene aangename
_ o ch niet sterke mezzo-sopraanstem, een goede school en
_in_ t zuiver Toch was z'J niet opgewassen tegen de verschillende
mo'-eltikhedcn, die de aria uit Josua van Handel «O hatt
ie_" j u bali Harf" «. s. w. aanbiedt. Beter voldeed zij in de'
beide liederen : Ungeduld van Schubert en Bieb' Kindlein,
aute Nacht! van Taubert. Vooral het laatste lied, dat met
«maak werd voorgedragen, verwierf veel byval. De heer
Isu_ène Baudot speelde het Andante en Finale uit het Vioolconcert
N°. 2 van Vieuxtemps, eene Bomance van denzelfden
como-nist en Souvenir de Posen (Mazurka de Concert) van
Wieniawski en deed zich kennen als een violist van groote
verdiensten Trouwens dat was reeds gebleken toen hjj
. ich in den afgeloopen zomer bij de kapel van Bilse liet
hooren ofschoon de open lucht minder geschikt is om de
_oede eigenschappen van een solist op een strijkinstrument
te doen uitkomen. De heer Baudot speelt rustig, zyn techniek
is goed ontwikkeld, zijn toon is aangenaam en zyn
voordracht smaakvol. Hy had dan ook een groot en welverdiend
succes en wij mogen der stad onzer inwoning geluk
wenschen met de aanwinst van een zoo degelijk kunstenaar
als de heer Baudet ons toeschynt te zyn.
De algemeene vergadering van de 's-Gravenhaagsche afdeelin.
van het Nederlandsch Tooneelverbond, Donderdagavond te
's Ha'-e gehouden, ontleende haar grootste belaDg — de opkomst
was vrij klein — aan de tegenwoordigheid van den
heer S J Bouberg Wilson, deu directeur der Tponeelschool
te Amsterdam, die zoowel M de behandeling der begrooting
voor de Tooneelschool als later meer in 't bijzonder zeer be-
Wn_ wekkende medede.lingen deed omtrent de inrichting der
school leerplan, onderwijzers en leerlingen, en den indruk
vp .ti_de dat de leiding van die instelling moeilijk aan betere
handen kon worden toevertrouwd, al mogen wellicht niet
allen met die school dweepen. Daar spoedig van de hand
van dien bekwamen directeur een vlugschrift zal verschijnon
omtrent de tooneelschool, bestemd om propaganda te
maken onder de niet-ledon van de Vereeniging, volstaan
we met de mededeeling dat ook nu weder in da be™_sla«ingen
groot verschil van gevoelen bleek over
de vS of de verbinding van een opleidingsklasse aan
de eißenliike vakscieool w.l goed was, of daardoor niet de
kosten onevenredig hoog stegen! De opmerking van den heer
Wil»on dat zoolang alleen minder ontwikkelde knapen en
nette, zich aanmelden, de opleiding-klasse onmisbaar is, behoudt
natuurlijk echter waarde Hoe moeielyk het ook is
voorsnellineen te doen, scheen uit het debat wel op te maken
dat in den eersten tyd althans nog de met diploma
ontslagen leerlingen een plaatsing zullen vinden aan een dei
tooneelen hier te lande.
O verwens hield men zich m deze vergadering schier uitsluitend
bezig met hetzelfde waaraan het Parlement geroepen
is ziin tüd te besteden, nameiyk met het opsporen van middelen
om het tekort te dekken. Niet minder dan ƒ 1500
tekort op een begrooting van de Vereeniging Het Ned. Tooneel
van r" 6200 is een kwaad ding en men mist de staatsbevoegdheid
o!n door belastnigve.meerde.ing in het ontbrekende
te voorzien. Verschillende middelen werden aangegeven:
verlaging van uitgaven, opheffing van het tooneeltydschnft,
persoonlijke bemoeiing in het opsporen van nieuwe leden,
verhooging van subsidiën, door Staat en provinciën nader te
bewegen een bydr.g. *oor de Tooneelschool te geven, en
eindelijk uitnoodigingen te richten aan de tooneeJgezelschap.
pen, om ten voordeele der school een voorstelling te geven.
Vooral laatstgemeld middel vond ondersteuning en bjjval on
zal waarschijnlijk op de algemeene vergadermg nader ter
sprake worden gebracht.
Vry algemeen scheen men voorts wel genegen om in overleg
te treden met tde Maatschappij tot Bevordering der Toonkunst
— die dnaroe het initiatief schijnt te willen nemen—
om de Tooneelschool open te stellen voor toekomstige dramatische
zangers en zangeressen, mits daaruit niet volge eene
uitbreiding der inrichting of een verandering van haar aard.
Tot afgevaardigden ter algemeene vergadering werden benoemd
do heeren A. C. Loflelt en A. Wm. Jacobson.
Uit het verslag der afdeeling bleek dat haar toestand «ok
niet vooruitgaande is, daar er 15 leden zijn afgevallen. Men
hoopte echter weder een krachtig beroep te doen op het publiek
om een vereeniging te helpen steunen, welker voornaamste doel
iB door de Tooneelschool de vorming van Nederlandsche kunstenaars
mogelijk te maken. _
lot bestuursleden werden gekozen de heeren mr. A. Wm.
Jacobson, A. C. Loffelt en Johan Gram.
Dan 16den October jl. overleed de oud-boekhandelaar Wilheimes
Van Leeuwen, te Leiden, in den gesegenden ouderdom
van bijkans 94 jaren. Hij was de oprichter van de
bekende zaak, welke thans nog te Leiden onder zyn naam
door zyn zoon, den heer C. P. Van Leeuwen, wordt voortgezet
Te Haarlem geboren', begon J. W. Van Leeuwen zijn
boekverkoopersloopbaan in Juli 1812. Den lsten Januari 181 S
werd hy door het Fransche bestuur by' brevet als boekhandelaar
aangesteld; den 27sten Juli legde hy den gevorderden
eed af de ne vtndre, dèbiter et distribuer aveun oucrage
contraire aux devoirs des sujets, erivers le stuiicrain, et d
Vintéret de VEtat, enden 6den Juli 1814 opende hy publiek
zijn winkel. Den lsten Januari 1852 trad zijn zoon als
deelgenoot of vennoot op, en 1 Januari 1869 ging de zaak
op uezeu over, welke dus thans ruim 70 jaren bestaat en gedurende
al dien tyd in den wetenschappelyken boekhandel
te Leiden als eene der voornaamste firma's bekend stond.
Inhoud van het Tijdschrift van het Aardrijkskundig Genootschap,
gevestigd te Amsterdam, onder redactie van prof.
CM Kan en N. W. Posthumus: Verslag der eenen
véeni'este Algemeene Vergadering, gehouden te Amsterdam,
H n 12den Juni 1883 ; Geschiedenis der werkzaamheden en
ver-ic-tin-en vaa het Aardrijkskundig: Genootschap, gedurende
3?ttsS£rtM9, door prof. 0. M. Kan; Rekening van
Een h». i Vu°" het wetenschappelijk onde_-v>ek van Afrika ;
De 1 * „_ï_ \ ?r de ïwtawe» door dr. H. F. O. TenK a t e jr.;
door a n t -typografie in de 3de Algemeene Vergadering,
a. o. J. E beling, (met een kaart).
den'titT *nitgever p- Noordhof f te Groningen is onder
en Kerk \ t der 7»<xarheid in den dienst van Theologie
G *, ue toespraak verschenen, waarmede de hoogleeraar
heeft'geoplll^ 18 lessen aan de hoogeschool te utrech
Kechtzaken en Politte.
van de i!f .*.*• zn in hechtenis genomen en ter beschikking
den Vnffl_-k • _ gesteld zekere C. S., alsmede de vrouw van
be°chonkeï H! °Uder H beiden all verdacht van een in
van den ïRj tand Terkeerend persoon, die zich den »vond
bevond __.♦?" ocUrt)er H. ten huize van laat«tgenoe_-<-oevond,
bestolen te hebben.
A L v»n ?. ri' I _chtbank te Rotterdam stond gisteren terecht
en _el„ „h "? ei"rland > beschuldigd van diefstal van kleeren
eisch IR.T ka^lit van de stoomboot Oude Maas III;
herhaalde mf U celstraf en ƒ3O boete. Ofschoon de teesch.
hy, zooals late?i 0 I ps,BIDePan ™*> verscheen hrj niet, tearwyl
v uius later bleek, zi c h onder het publ'.ek beyond.
breidb.g'de" S_W.^v a v justitie is * 80 toegestaan tot nit----l^^oolbibliothekente
Veenhuizen en Ommerschans.
Allerlet.
moedelnk Tdo7T w° a- 5^ uur ' viel een schuiten voerder, veT-
Sinsel bii _ t ult*chieten van den boom, te water in den
dat men dl tcn? lnis- Het duurde circa 5 minuten, voorbij
den anoth.i, keliD« had opgehaald. Terwijl men hem
droee .af \fx °P den hoek der Oude Leliestraat binnen-
S' m hu no S flauwe teekeneu van leven.
v»S_twS Id'. a? meer T>wordt Tan 19 deiier &***•■ Een
waarmede _o«i»r_rma. Drcck|neier en Rendorp te Amsterdam,
alhier, .eraaW?■» T beïorgd waren aan de waschinrichting
■renopdenmiH,?. n _,TODd omstreeks zeven uur by het keesloot
d. O .a^S !r egte Wat «graafsmeer met paard en al in de
ontboden naa._> «aeuB/' loo P t: terstond werd een expreßse
toestel het _L^ K-^ a, ,SiDck' die weldra met haar bekend
'"loste: oo_en^« Lakkellicht uit *Ü* benarden toestand
want hét lifn froolH,. , had de val het geen kwaad gedaan'a»n
dezelfden k uui -Lt*** den weg- Daanla weri de kar
«hade liep het önge.al af WDlpeD ' en met betiekkelÖk wei«g
■ch Ue\torm\lef nt^T_'r d a TB? -18 oct- Semeld: Eendriedaagschade
veroorzaakt F nuizen en schoorsteenen vry wat
binnen_ebrar.it _-.'_ en paar schuiten werden masteloos
op HarUngen mkta gl"ote,.EDg^che stoomboot, van Huil
in de Zuiderzee Nada? ™' lle«?nd weer ho°g °P do Grind
«en postschipper Tiirk n» u einen opmerkte was de gewe-
Bchipper die huln vori a aan weer de eerste en eenige
spoedig volgden w-tm?' Bchoon een drietal sleepbooten
om in zulk vlip_-»T,,ï' -T e, n 7-eemanschap er toe behoorden
allen beseffen llfw^n w Ult ca leven te wageD ' lullea
Vlieland en Terschelling kaneen lg hCt "^ tnsachfiTi
Door den hevigen Btorm -• ~~~~
overstroomd. Het daar _r._t? n te Perßis dc buitenpolders
wyderd en is voor het verdere -J ee,. Werd nog int^ ver'
de binnenpolders gebracht Eeoeelte van dit seizoen naar
Eene vrachtschuit en dn _,_-). ,
wegens den zwaren stormoo lt *? h?,t T an Zuidland, die
anker gekomen waren, zijn daar.™ /d. oude Maas ten
schuit werd in een volgeloopen .l^ SeBlageil- Do vrachtschuit
kwam terecht op de steenen . g°?et' en de markt*
over Rozenburg. «eenen, tegen den zeedyk tegen-
Gisterennacht omstreeks 1 _„,. „-,.„,. _
onder de gemeente Huisen, een hevi» bLn °f *? Zand '
feilen wind aangewakkerd, een dr.i_.__ __„ dle ' ,door een
binnen weiaig tyds drie perceelen, door Tte^. g if*
woond, in de asch legde/ Het veé heeft men BnogTunnen
redden; overigens ia alles een prooi der vlammen L ku°nea
Slechts twee perceelen en de inboedels van dS?.^worden.
on gbe n ke.dandBChade AU geWo°nl*k da ooTz-lü
Op de stootnhontzagerg te Klundert werd 11. Woensdagnamiddag
do werkman H. door een wegvliegend stuk hout
zoodanig getroffen, dat hy' voor dood werd opgenomen. Hoewel
tot het bewustzijn teruggekeerd, is de toestand van den
lijder bedenkelijk. Het plotseling opensplyten van een balk
die gezaagd werd, is oorzaak van dit ongeval.
To Bergen op Zoom wierp de wind de op de Markt staande
tenten en kramen gedeeltelijk omver, ondersteunde verder het
springty' en deed het water daar een hoogte bereiken zooals.
naar men zegt, is geen twintig jaren het geval was.
Niet alleen stond het water, ten weste van de Bonte Brug,
aan beide zyden tot aan de huizen, maar ook beoosten die
brug bereikte het over de geheele noordzijde der haven deuren
en kelders, waar het binnendringen van het water werd tegengegaan,
voor zooveel de bewoners in het bezit waren van de
noodige voorwerpen, die men aan de andore zyde der brug
steeds voorhanden heeft. leder bewoner heeft daar vloedplanken
die, tusschen de deurposten geplaatst, het binnendringen van
het water vry goed beletten,
Omstreeks 4 uur had het water daar zijn hoogste punt
bereikt en leverde de haven over haar geheele lengte een
eigenaardig, nu en dan helder door de maan verlicht, schouwspel
op.
Thans zijn al de weezen in het weeshuis te Oud-Beierland
ingeënt.
Op de Zweedsche fregat Vanadis is een nieuw log-toeetel
aangebracht, hetwelk door eene buis door den bodem van
het schip gaat; de aflezing geschiedt op een wyzertoestel,
dat zich op de batterij bevindt. De kapitein by da Noorsche
marine, Petersen, had de leiding van het werk.
Ingezonden Stukken.
DE MEUWEZIJDS VOORBURGWAL.
Het dossier in deze quaestie is voor een paar weken geleden
vermeerderd met een prae advies van B. en W. op de
ingeleverde adressen tot behoud dier gracht.
Hoewel ongunstig concludeerende, draagt dit prae-adviest
alle bljjken dat B. en W. met de gevoelens van hen die wel
een nieuw Amsterdam willen, rondom het oude maar niet op
da puinhoopen van het oude, meer dan vroeger rekening willen
houden. Dit is dan ook geen wonder nu de geest der
burgerij zich in de laatste maanden niet onduidelyk had
getoond.
Maar de hoofdzaak wordt in het praeadvies m, i. vry wel
ter zijde gelaten. Namelijk de vraag of de verbinding van
de Spuistraat met het Centraalstation over de daarvoor te
dempen Martelaarsgracht werkelijk noodig is.
De laatste zomer heeft ons eenige ondervinding doen verkrygen
van een druk spoorwegverkeer. En toch heeft niemand
knnnan klagen dat de thans b«staando toegangen van
't Centraalstation naar de stad to weinig of te eng waren.
Als men nu in neemt dat het Damrak nf^'veel
verbeterd wordt" en dat het pasaagiersverkeer, zelfs bij opheffing
aan 't bestaande Rijnspoorstation en by aansluiting van
nieuwe lijnen uit Noord-Hol land, toch wel door de grootste
optimisten in de eerstvolgende jaren niet drukker zal worden
gedacht dan het dezen zomer was, dan zal ieder het wel
eens zyn, dat deze verbindingsweg alies behalve eene behoefte
mag worden genoemd.
Gezwegen nog, dat bet scheppen van dien weg, die de druk
betreden Nieuwendjjk op een zyner nauwste punten zou
kruisen, alles behalve een verbetering van het verkeer zou
kunnen genoemd worden, maar integendeel een hoogst ondoelmatige
leiding van het verkeer zou zijn.
Het verdient ook de aandacht vat in het rapport wel
groote nadruk wordt gelegd op het verschil van ligging
tusschen het Hckelveld en de hoogte, waarop de weg zou
komen, als men die over de Oude Haailemnier schutsluis zoude
leggen en laatstgenoemde toch als doorvaart zou behouden,
maar dat verzwegen wordt hoe hoog de openbare weg over
den Nieuwendijk ligt. Moet de geheele Nieuwendijk dan ook
verlaagd worden, als de demping doorgaat f Of wil men in
die straat een kuil maken, om op het kruispunt, op 't niveau
van de Spuistraat te komen. Officieele cijfers zijn natuurlijk
niet tot mijne beschikking, maar ieders eigen aanschouwing
is voldoende om te constateeren dat niet slechts de waterweg
door de oude Haarlemmcrsluis, maar ook de ligging van
den Nieuwendijk het scheppen van den Dieuwen rijweg tusschen
Spuistraat en Martelaarsgracht in den weg staat.
Evenzoo ontbreekt in het rapport van B. en W. elke aanwijzing
hoe men zich den toestand denkt tusschen het Kon.
Paleis en de kade waarop 't gebouw van 't Nut staat wanneer
het water wordt gedempt of overwulfd. Moeten de
huizen op die kade ook maar alle «verzonken toegangen"
krijgen? — Trouwens de overdekking van het water daar ter
plaatse zal ook wel niet populair zijn. De meeste Amsterdammers
en de meeste bezoekers van de stad zeilen wel liever
den achtergevel van het voormalig stadhuis zich «ien spiegelen
in het water, waaraan Van Campen het heeft gebouwd, das
die heele gracht te zien verdwijnen, omdat aan het eene einde
het Ryk op 't oogenblik een Postkantoor heeft aan een smalle
kade en men aan 't andere einde, in plaats van de brug te
verbreeden, de Omnibusmaatschappij een houten hulpbruggetja
heeft laten bonwen.
Er blyft ten slotte van de motieven om den N. Z. Voorburgwal
te dempen, niet veel anders over dan de misstand
van de vormlooze wateroppervlakte tusschen het thans gedempte
Spui en het Spuiplein. Mogelyk zou het een knap
bouwmeester niet onmogelijk zyn die door architectonische
vorming of plantsoenaanleg meer genietbaar te maken, en
mogelyk zou ook het leggen van den nieuwen (Oostelflken) walmuur,
evenwijdig met den bestaande langs het Spuiplein, het
eindje gracht meer doen uitkomen als noodzakelijk complement
van den Voorburgwal en daardoor het oog meer bevredigen.
Laatstgemelde oplossing zou ook den ryweg langs de
Luthersche kerk nog iets verbreeien — die trouwens nu op
dat punt wel al even zoo breed is als aan het Rokin, zoodat
de van het Oudheidkundig Genootschap (indien
het er een was) dat de rijweg tussohen Rokin er. Singel nu
toch reeds bestond, eene zeer vergeeflijke was.
•" ->-"■_« - — ——_._ ; ... »,-.- .. _ _—. „.,_._, _,„, ___ii___i_i_____T iTim nn 15 IjXKi AntTT f %VV\ HinilFlTl/l |£mp
•-»*•—-• W» «« __■ t0..»1_ __■_ ■ __i___i_—,y mm „. x* w mj m—g _._._.• _L> -_-- _« -_■ -,w___ __,^,_ _-_._-*->• __•__»__■«*'*.__._._._-'• __«»,«.w_. »~.~„ _- >» — — »w-»__ — — -.__ "'