Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van historische documenten

De tekst gaat over een aantal handelszaken en verzoeken in de periode rond 1625. Hierin komen de volgende zaken aan bod:

• Een verzoek van inwoners van Helmont om handel te drijven in graan, hout en schors werd doorverwezen naar de Raad van State.
• Een verzoek van Franck vanden Heuvel uit Helmont om garen te importeren uit Keulen werd doorverwezen naar de Raad van State.
• Mehemet Reis kreeg toestemming om met een schip vanuit Enkhuizen naar Sale of Algiers te varen.
• Cornelis Copal kreeg toestemming voor het uitvoeren van een vonnis tegen Anna Manmaecker, Carl vande Swalme en Jacques van Loo.
• De rekening van de heer van Sommelsdijck voor zijn diplomatieke missie naar Frankrijk van 28 oktober 1625 tot 9 mei werd ter controle voorgelegd.
• Een verzoek van de koning van Zweden (gedateerd 5 april) om wapens en materialen belastingvrij te mogen uitvoeren werd goedgekeurd. Het ging onder andere om:
  • 5462 soldatenuitrustingen
  • 10460 helmen
  • 2480 bandoliers
  • 11130 rapieren
  • 60 trommels
  • 60 partisanen

Dr. Pynacker werd benaderd over de kwestie in Algiers, zonder hem te vertellen dat hij daar naartoe zou gaan. Hij maakte een begroting voor de kosten en benodigde gevolg van 12 personen. Er werd besloten dat hij met 4 anderen over land naar Marseille zou reizen en vandaar naar Algiers zou varen. Hij moest ervoor zorgen dat de mensen in Algiers geen toestemming zouden geven aan Nederlandse burgers om te plunderen.

Op 26 december kwam er een brief van de Admiraliteit van Rotterdam over Jan Vanden Broeck. Hij vroeg om vergiffenis voor een fout die meer per ongeluk dan met opzet was gemaakt. De brief werd ondersteund door bestuurders uit Nijmegen. Er werd nog geen besluit over genomen.

Cornelis Claessen Brouwer, oud-burgemeester van Monnickendam, werd benoemd in het bestuur van de Admiraliteit in het Noorderkwartier. Hij heeft direct de eed afgelegd.

Er werd besloten om 12 vissersschepen of 3 à 4 vrachtschepen in te zetten om mensen te vervoeren.

Jacob van Mierop, controleur van de rekeningen van Holland, vroeg om 612 gulden te betalen aan kapitein Hillebrant Quast. Dit was voor kosten gemaakt in december 1622 toen Hugo van Myerop en trompettist Jacob de Ricter in Sandwich werden vastgehouden door een misverstand tussen Nederlandse soldaten en iemand uit Oostende.

De tekst gaat over een aantal besluiten van de Staten-Generaal. Ze behandelden de volgende zaken:

• Een commandeur vroeg toestemming om schepen met voorraden die de Rijn op voeren aan te houden voor het fort. Dit verzoek werd doorverwezen naar de Raad van State.
• Na ontvangst van een brief van het Admiraliteitscollege in Enkhuizen van 13 mei werd besloten dat kapitein Quast het volgende moest doen:
  • Spaanse oorlogsschepen aanvallen en veroveren
  • Bemanningsleden die vrijwillig overstapten overboord gooien
  • Bij verovering van Spaanse handelsschepen de bemanning gevangen nemen voor latere uitwisseling
  • Geen vijandigheden beginnen tegen schepen uit Tunis en Algiers, maar zich wel verdedigen als zij aanvallen
• Op 19 mei stelde de Raad van State met goedkeuring van Zijne Excellentie een advies op over vrijgeleides en paspoorten. Dit werd voor een proefperiode van 6 maanden goedgekeurd.

Bij de laatste beslissing was ook Eustacius Suermont, rechtsgeleerde uit Breda, betrokken.

Op 3 januari 1617 werd er een brief ontvangen en gelezen van scheepskapitein Hillebrant Gerbrantssen Quast. Deze was geschreven bij Santen nabij Constantinopel op 15 november. Hij meldde dat ze op 10 november daar waren aangekomen en voor anker waren gegaan om een loods aan boord te nemen en voorraden in te slaan. De bemanning, die 5 maanden niet aan land was geweest, leed aan scheurbuik. Ze wachtten op gunstige wind om naar Constantinopel te varen.

Agent Bilderbeecke uit Keulen kreeg:

• 350 gulden voor zijn jaarsalaris over 1617
• 123 gulden en 4 stuivers voor verzonden brieven in 1616
• 100 gulden voor zijn buitengewone diensten in 1616

Teylingen en Voogt rapporteerden over het verzoekschrift van de heer van Gottem tegen de uitspraken van de Geheime Raad van de aartshertogen en de Hoge Raad van Mechelen. Er werd besloten dat de heer van Gottem eerst moest bewijzen dat de rentmeesters van de koning van Spanje zijn goederen officieel in beslag hadden genomen.

Teylingen en Magnus rapporteerden over de onkosten van Abraham Abin, tolk van ambassadeur Haga in Constantinopel, voor zijn reis van Algiers naar Den Haag voor de vrijlating van gevangenen.

Hillebrand Gerrits Burga, een zeeman uit Nes op Ameland, geeft toestemming aan zijn vrouw Maamke Minnes Swart om samen met andere erfgenamen de volgende zaken te regelen na het overlijden van Anthe Jans Swart (overleden op 2 februari 1834):

• Het publiekelijk verkopen van alle onroerende goederen uit de nalatenschap
• Het ondertekenen van verkoopaktes
• Het opstellen van verkoopvoorwaarden
• Het ontvangen van koopgelden
• Het geven van kwitanties

Dit document is ondertekend op 6 mei 1834 te Nes op Ameland door Hillebrand G. Burga. De handtekening is gelegaliseerd door de Grietman (bestuurder) van Ameland, J. Van Terkeren. Het document is geregistreerd in Dokkum op 10 mei 1834.

Dit is een lijst met schulden (geldelijke aanspraken) van diverse personen. Deze lijst is samengesteld door Jan Willem Vos, die op dat moment de fabriek en boekhouding beheerde. De bedragen zijn uitgedrukt in guldens, stuivers en penningen. Enkele van de belangrijkste schuldenaren waren:

• Raphaël Ternandus met 3.298 gulden en 8 stuivers
• Pieter Pieterse met 4.274 gulden
• Christiaan Geerman met 4.150 gulden en 9 stuivers
• Reynhart en Ruys met 2.777 gulden, 16 stuivers en 8 penningen
• Quast en Compagnie met 2.545 gulden
• H.M. Everts met 2.136 gulden

Er worden ook buitenlandse schuldenaren genoemd, zoals Heinikin te Philadelphia met 408 gulden.

Dit is een inventarislijst van rechtbankdocumenten over een rechtszaak. De officier van justitie trad op tegen verschillende bemanningsleden van het schip de Neptunus:

• Sierick Lievensz (stuurman)
• Pieter Jansz Quast (bottelier)
• Hermen Douwensz (bateliersmaat)
• Hendrick Jansz (kwartiermeester)
• Dirck Cornelisz (hoogbootsmansmaat)

De documenten bevatten:

• Verhoren van Marten Claesz (onderstuurman), Bouwen Jansz (halfwacht) en Bartholomeus van Huijlen
• Bekentenis van Sirick Lievensz
• Verhoren van Pieter Jansz Quast en Hermen Doedesz
• Vonnis van Hendrick Jansz
• Getuigenverklaring van Jan Barensz
• Aanklachten tegen verschillende verdachten

Joan de Lange heeft van wijlen commandeur Quast nooit meer dan 3000 realen aan goud ontvangen. Dit goud kwam van de goederen die per schip Cappelle en Orange waren verzonden. Adriaen vander Meijde en Wijbrandt vander Kost bevestigen dit.

Joan de Lange had aan wijlen commandeur Quast 12 corges (bundels) tapijten geschonken. Dit was een derde deel van de 31 corges tapijten die per schip Cappelle en Orangenboom waren verzonden.

Op 22 werd er onderzoek gedaan naar wat er gebeurd was met de aanbeveling van commandeur Quast. Het ging over de personen Jan de Lange, Adriaen van der Meyde en Wybrant van der Cost die naar Coromandel zouden gaan. Er werd gevraagd om geen problemen te maken bij het vertrek van Mathys.

Er werd ook verzocht om tevreden te zijn met de levering van verschillende stoffen zoals:

• Tapes
• Hurasses
• Baffas
• Gevars
• Coniters
• Cain

De ondervraagde persoon zegt dat hij niet meer dan 2 gestreepte flesjes naar de vrouw van commandeur Quast heeft gestuurd, volgens een brief van 6.

Op 24 juli 1659 werd in Haarlem een document opgesteld waarin Margarita Coijmans (weduwe van Sebastiaen Keun) en Bastiaen Pieraert (getrouwd met Constantia Coijmans) het volgende regelden:

• Ze trokken een eerdere machtiging van 7 augustus 1653 in die was gegeven aan Abraham Visscher en Hendrik van Heussen uit Amsterdam
• Ze gaven een nieuwe machtiging aan hun zwager Joan Baptista Cruijpenningh uit Den Haag, die getrouwd was met Lucretia Coijmans
• Hij kreeg de opdracht om geld te innen bij de erfgenamen van hun oudoom Balthasar Coijmans
• Hij mocht hiervoor:
  • rechtszaken voeren
  • rekeningen controleren
  • geld ontvangen
  • kwitanties schrijven
  • overeenkomsten sluiten

Het document werd ondertekend in Haarlem op 26 juli 1659 in aanwezigheid van Reijnder Salden en Willem de Ruijter als getuigen.

Er werd vergaderd over meerdere zaken:

• De salarissen van bestuurders moesten worden aangepast volgens het contract met de Staten van Zeeland van 5 augustus 1643
• Er moest worden beslist over belastingen (verpondingen en schoorsteengeld). Niet-betalers zouden worden gestraft door hun deuren weg te halen of soldaten langs te sturen.
• Anthonij Lubbertss van Vollenhove wilde een leeg stuk grond kopen achter zijn haringplaats voor 100 gulden. Dit werd doorverwezen naar de burgemeesters.
• De Staten van Holland en West-Friesland waren getuige geweest bij de doop van de jonge Prins van Oranje. Ze hadden hem een brief gegeven ter waarde van 5000 gulden per jaar, in een gouden doos, zolang hij zou leven.

Op 11 december 1650 werd in de vergadering van burgemeesters en raadsleden een brief besproken van de prinses, weduwe van de prins van Oranje, geschreven op 20 november 1650. Willem Nieupoort deed verslag van wat er besproken was bij de Staten van Holland en West-Friesland.

Er werd besloten dat:

• er 3 burgemeesters mochten worden gekozen in plaats van 2
• deze burgemeesters door de raadsleden gekozen zouden worden
• alleen mensen die:
  • lid waren van de protestantse kerk
  • minimaal 3 jaar burger waren van de stad
  • niet direct familie van elkaar waren

Op 19 december 1650 deed Willem Nieupoort verslag over de nieuwe regels voor het kiezen van bestuurders. Er zouden 14 schepenen en 3 raadsleden worden gekozen. De kandidaten met de meeste stemmen zouden worden beëdigd door de baljuw.

Op 30 december 1650 werd besloten dat zeepziederijen en zoutziederijen geen belasting hoefden te betalen over hun brandstof (turf en kolen). Ook werd besloten dat bepaalde soorten hennep en garen geen weeg- en kraangeld hoefden te betalen.

Op 12 augustus 1634 verscheen Jacob Heijnricxsz Bolleman, een handelaar uit Schiedam, voor notaris Adriaen Cornelisz Molswijck. Bolleman vertegenwoordigde Tis heindrixsz Quast, een scheepswerker die op dat moment in Oost-Indië was. Hij moest een bedrag van 1172 gulden, 14 stuivers en 10 penningen ontvangen van de bestuurders van de Oost-Indische Compagnie in Amsterdam.

Bolleman gaf deze taak door aan Jacob Jansz patacka, die in 1633 als commandeur uit Oost-Indië was teruggekeerd. Patacka kreeg toestemming om het geld te ontvangen en een ontvangstbewijs te tekenen.

Ook verscheen Trijntgen Henrix, moeder van Tis heindrixsz Quast en inwoonster van Schiedam. Zij gaf Patacka dezelfde toestemming voor het ontvangen van het geld.

De akte werd opgesteld in het notariskantoor in de Kruisstraat in aanwezigheid van getuigen Pieter Cornelisz van Enckel en Jan Cornelisz.

Er is een lijst met betalingen en toekenningen van geldbedragen aan verschillende mensen in het verleden. Enkele vermelde personen zijn:

• Maltgen Hermens, getrouwd met de glazenmaker
• Maertge, vrouw van Anthonij de schoenmaker
• Trijntge Rochus
• Hadewijn uit Schiedam
• Maertge Compte
• Maertge Braeff
• Annetge Sijmons, vrouw van Cornelis de smid bij de schans
• Maertge Louris de hekelster
• Maertge Leenders
• Bart Heijndricxsz
• Aechgen Inge
• Emmetge Cornelis
• Maria, dochter van Jan Tabacq
• Annetgen Wouters, weduwe van Nobel
• Neeltgen Gerrits, vrouw van Cornelis Dircx
• Jan Jansz de Sarck
• Machtelt, dochter van Arij Robbrecht
• Meijnder Joosten
• Trijntge Jans, vrouw van Franck de Reus
• Dirck Quast
• Jannetge Sijmons, dochter van Jan Nagel

Op 25 maart 1694 verscheen voor notaris Maerten Kouwen in Schiedam Jannetje Cornelis, weduwe van Arijen Ariensz Rodenburgh uit Woerden. Ze was gezond van lichaam en geest. In haar testament bepaalde ze het volgende:

• Ze verklaarde alle eerdere testamenten ongeldig
• Ze benoemde Annetje Jans, dochter van Jan Gerritsz Quast en Maert Jacobs, als enige erfgenaam
• Als Annetje Jans eerder zou overlijden, zou haar moeder Maertje Jacobs erven
• De erfenis omvatte al haar bezittingen, waaronder:
  • Roerende en onroerende goederen
  • Vorderingen en schulden
  • Geld, goud en zilver
  • Linnen en wollen kleding

In Schiedam en Vlaardingen werd in 1644 een lijst opgesteld van openstaande schulden. Deze lijst bevat de volgende personen en bedragen:

• Maertgen Harmens, nicht van Annetge Philps, 20 gulden
• Jan inde Bock, linnenwever
• Cornelis Jaspers Allenburch
• De zus van Cornelis Jaspers' vrouw
• Ariaentge Wigmans voor huishuur, 20 gulden
• Trijntge Philips, moeder van Orangie, 26 gulden
• Barent den Dieder, 2 gulden en 16 stuivers
• Cornelis Gerritsz Quast
• Trijntge Maertens
• Annetge Jacobs
• Willemtje Dircxs, nicht van Neeltge Dircks, 19 gulden
• Grietje Wagenaer voor winkelwaren
• Dirck Cornelis, zoon van Maertge Dircke
• Grietje Smits
• Maertge Pieters die op de Zuiderdijk woont
• Annetge Pieters, dochter van de boender
• Claesge, dochter van Maertge Coende
• Jan Pietersz vander Burchrijck
• Aeltge die in Come heeft gewoond
• Ketelans de metselaar
• Trijntge, dochter van Jacob Spies
• Ariaentge, zus van Neeltge
• Ariaentge Pieters, vrouw van Mees en Kees

Op 26 februari 1654 is voor notaris Jacob Bollaert in Schiedam verschenen Mathijs Heindricxsz Quast, zoon van wijlen Hendrick Jansz, ongeveer 16 jaar oud, wonend in Maessluijs. Hij was gezond van lichaam en geest. Hij wilde zijn laatste wil vastleggen en deed de volgende schenkingen:

• Aan zijn tante Sara Hendrix de jaarlijkse rente van 600 gulden tot haar dood
• Na haar overlijden gaat het geld naar:
  • De helft naar Hendrick Resser
  • De andere helft naar Naertge Jans de Wijs
  • Bij hun overlijden gaat het naar hun kinderen
• Aan het gasthuis van de stad, of aan wie Sara Hendrix heeft verzorgd, een bedrag van 25 gulden
• Aan het weeshuis een bedrag van 25 gulden

Op 16 oktober 1656 verschenen voor notaris Jacob Bollaert:

• Sebastiaen Resse, oud-schepen
• Anthonij Pesse, raadslid en vroedschap
• Sebastiaen Peter van Velsen, vaandrig van de schutterij

Ze verklaarden schuldig te zijn aan Johan Heindricxsz de Wijs, raadslid en vroedschap, die voogd was samen met Sebastiaen Pessen over het weeskind van wijlen commandeur Matthijs Quast. Het ging om een bedrag van 509 gulden en 10 stuivers. Dit bedrag kwam voort uit de afrekening van februari 1656 voor het weeskind, waarbij eerder gemaakte onkosten waren afgetrokken. Het totaalbedrag was 5716 gulden, 9 stuivers en 6 penningen. De drie mannen beloofden het bedrag van 509 gulden en 10 stuivers binnen een jaar te betalen.

Op 3 februari 1651 verscheen voor Maerten Kouwenhove, een notaris in Schiedam, Aeltge Wijbrecht, weduwe van Jan Jansz Lisse. Ze verklaarde dat ze een schuldbrief overdroeg aan Machtelt Heijndricx Quast, weduwe van haar overleden zoon Heijndrick Jansz Lidtse.

De schuldbrief betrof:

• Een bedrag van 1000 gulden
• Met een jaarlijkse rente van 5%
• Uitgegeven door het gewest Holland
• Beheerd door ontvanger-generaal Johan van Berckel
• Gedateerd op 1 september 1644
• Met jaarlijkse rentebetaling op 1 september

De eerste rentebetaling voor Machtelt Heijndricx zou verschijnen op 1 september 1651. Aeltge Wijbrecht verklaarde dat ze de volledige betaling voor deze overdracht had ontvangen.

Op 20 oktober 1655 verscheen voor notaris Dirck van der Mast in Schiedam de scheepstimmerman Matijs Meessz Quast. Hij gaf volmacht aan Claes Hendricksz Semelaer om:

• Al zijn bezittingen te beheren
• Zijn schulden te innen
• Kwitanties uit te schrijven
• Onwillige schuldenaren voor de rechter te dagen
• Een advocaat aan te stellen indien nodig

Al wat de gevolmachtigde zou doen, zou Quast als geldig beschouwen.

De voogden betaalden diverse kosten voor de kinderen:

• Aan Van der Quast, de chirurgijn, voor medische zorg en medicijnen
• Aan Jan Janse voor een jaar onderhoud en naailessen voor Anna van der Vas
• Extra linnen voor Anna van der Vas
• Aan Neeltie Pieters voor geleverde goederen aan twee kinderen
• Vrachtkosten voor het ontvangen van lijfrente
• Aan Aarnout de Zoete voor schoolgeld voor Anna van der Vas
• Aan dokter Hendrik Walhuijs voor medicijnen voor Maria van der Vas
• Aan Willem Sonne voor rente op een lening van 650 gulden, verschuldigd op 1 mei 1720
• Aan medevoogd Pieter van Beeckum voor de aanschaf van kant voor mutsen, kragen, handschoenen en linnen

Op 4 oktober 1650 verschenen voor notaris Maerten Kouwenhove in Schiedam:

• Machtelt Heijndricxs quast, weduwe van Heijndrick Jansz Clietse (opperstuurman bij de VOC in Amsterdam, overleden op 26 november 1647 op het schip de Griffioen)
• Sebastiaen Pesse (oud-schepen van Schiedam) als haar wettelijke vertegenwoordiger
• Pieter Gerrebrantsz Wijckerholt
• Gerrit vangende Jacobos van Dam

De laatste twee waren op 13 december 1649 aangesteld als voogden over het weeskind van Heijndrick Lietse. Samen gaven zij toestemming aan koopman Adriaen Banck uit Amsterdam om namens hen bij de VOC twee bedragen te innen:

• 945 gulden en 6 stuivers volgens een wisselbrief van 23 december 1649
• Het nog niet uitbetaalde maandloon van Hendrick Lidtse

Op 23 augustus 1634 kwam Jacob Heijnricxsz Bolle, een koopman uit Schiedam, naar de notaris. Hij had een machtiging van schipper Tijs Heijnricxsz Quast, die op dat moment in Oost-Indië was. De machtiging was getekend op 27 september 1633 op het schip Breda.

Het ging om twee rekeningen die de schipper nog tegoed had van de bestuurders van de Oost-Indische Compagnie in Middelburg:

• 541 gulden en 4 stuivers
• 429 gulden

Samen was dit 970 gulden en 4 stuivers.

Jacob Heijnricxsz Bolle gaf op zijn beurt machtiging aan twee andere mensen om het geld in Middelburg op te halen:

• Jan vander Marck, een koopman
• Claesgen Heijnricxdr., de zus van schipper Tijs Heijnricxsz Quast

Zij kregen toestemming om een ontvangstbewijs te tekenen en garant te staan dat er niet nog een keer om het geld gevraagd zou worden.

Marten Heijndricx Quast verklaart dat zijn overleden man Heijndrick Lutse in zijn testament heeft bepaald dat Aeltge Gijsemoeder jaarlijks rente zou krijgen over 1000 gulden, zolang zij leeft. Machtelt heeft aan haar schoonmoeder toestemming gegeven om deze rente te ontvangen op basis van een schuldbrief ter waarde van 600 gulden. Ze belooft de betalingen aan Aeltge Gijse te erkennen zolang deze leeft.

Dit document is opgesteld op het kantoor van de notaris, in aanwezigheid van:

• Messeert van Hendrecht
• Alkasembroot (klerk van de notaris)
• Aeltgen Gijsebet
• Machtelt Heijndrijcx
• Melsert van Hendrick Papenbroot (notaris)

Op 4 oktober 1646 kwam Sara Heindrixsz Quast bij notaris Jan Wessels in Schiedam. Ze was ziek maar helder van geest en wilde haar testament opmaken.

Ze verdeelde haar bezittingen als volgt:

• Aan al haar zussen samen: 6 gulden
• Aan Pieter Dammas, zoon van haar zus: 6 gulden
• Aan Maertge Jans, bij wie ze woonde: 6 gulden
• Al haar overige bezittingen (zoals kleding, juwelen, geld en andere waardevolle spullen) gingen naar haar zus Abigel Heindricxsz Quast

Ze verklaarde dat dit haar laatste wil was en dat deze op alle mogelijke manieren rechtsgeldig moest zijn.