Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van herkende teksten

De volgende zaken kwamen ter sprake tijdens een vergadering:

• Een verzoek om 600 gulden te lenen voor het bouwen van een klein rechthuis op gemeentegrond, zoals eerder was toegestaan in Waalre 10 tot 12 jaar eerder. Dit verzoek werd afgewezen. In plaats daarvan moesten vergaderingen worden gehouden in het huis van de secretaris of een andere geschikte locatie.
• Een verzoek van Pieter van der Heijden, schoolmeester, voorlezer en koster in Eijsden in het land van Valkenburg. Hij vroeg om:
  • Behoud van zijn functies en bijbehorende inkomsten
  • Dat alle kinderen, ook katholieke, bij hem naar school moesten en niet naar Brenst
  • Het recht om overledenen te begraven
  • Het recht om de klok te stellen
  Dit verzoek werd doorgestuurd naar een commissie.
• Een verzoek van Dirckie van Grevenbrock, weduwe van Jan Driessen uit Nijmegen. Haar zoon Reijnier Jansse kwam in augustus 1688 met zijn schip bij de Schenkenschans. Douanebeambten lieten het schip bewaken vanwege verdachte lading. 's Nachts werd het schip door verschillende personen weggehaald naar de Kleefse kant terwijl haar zoon lag te slapen.

De weduwe van Hendrik van Winteroij uit Helmond in de Meierij van 's-Hertogenbosch diende op 24 april een verzoek in. Ze vroeg toestemming voor de benoeming door Barbara van Scherpen van haar zoon Jan van Winteroij voor een kerkelijke functie in het kasteel van Mierlo.

De bestuurders van Son in het kwartier Peelland in de Meierij van 's-Hertogenbosch verzochten toestemming om belasting te mogen heffen voor de kosten uit de jaren 1696 en 1697, zoals ze op 21 juli 1699 hadden gevraagd.

Samuel van Leeuwen, gewone bode van het landsbestuur, vroeg 36 gulden aan voor een nieuwe reistas om zijn werk voor het land te kunnen doen. Dit verzoek werd goedgekeurd en de Raad van State werd gevraagd het geld uit te betalen.

Pieter Lucas Grijmalla, een koopman uit Middelburg in Zeeland, vertegenwoordigde Thomas Boursse. Boursse was boekhouder van een kaperschip genaamd de Neptunus onder leiding van kapitein Cornelis Gerrits. Dit schip had een ander schip genaamd de Maria van Dramme (ook bekend als de St. Antonij van Drontheim) buitgemaakt. De Engelse gezant maakte echter aanspraak op dit schip. Grijmalla vroeg om een kopie van het bezwaarschrift van de Engelse gezant om zich te kunnen verdedigen.

A.L. van Brakel, weduwe van Winteroij, vroeg als moeder en voogd van haar minderjarige zoon Jan van Winteroij om goedkeuring van een schenking. Deze schenking was gedaan door Flocus van Rijck, heer van Mierlo, die handelde namens de weduwe Scherpenseel van Grevenbrock, zijn schoonmoeder. Het verzoek was om rentmeester de Tombez opdracht te geven het inkomen aan Jan van Winteroij uit te betalen totdat hij zijn studie zou hebben afgerond.

In het jaar 1782 werd in Middelburg een notarisakte opgesteld over landgoederen en suikerplantages. De volgende zaken werden vastgelegd:

• Een plantage met alle bijbehorende gebouwen zoals boekhuizen en voorzieningen wordt verkocht
• De verkoop sluit een tuin op de hoek van Ansakroija uit
• De koper moet:
  • Suikerriet oogsten en aan boord van schepen leveren zonder extra loon te vragen
  • De huidige suikervoorraad aan boord leveren
  • De suikertuin van de familie Grevenbrock oogsten zoals eerder afgesproken
• De betaling moet gebeuren in:
  • Muntgeld of goede wisselbrieven
  • 3 termijnen verspreid over 2 jaar
  • Bij problemen met betaling geldt 25% boete
• Een stuk broodgrond genaamd Nam van Banlande is uitgesloten van de verkoop
• De koper moet alle lasten en onkosten van de plantage betalen

Een aantal personen moest pacht of cijns (een soort belasting) betalen aan de stad voor het gebruik van stukken grond:

• Jacob Jansen betaalde 1 gulden en 8 cent voor 4 roeden grond waar zijn oven op stond
• Fr. Cornelis betaalde 8 schellingen en 4 cent voor enkele roeden grond bij zijn andere land
• De weduwe van Abraham van den Heuvel betaalde 1 schelling voor 3 roeden stadsgrond bij haar tuin in de oude stad
• Margarieta van Grevenbrock, weduwe van heer Booreeylle, betaalde 4 schellingen voor een straatje door haar tuin
• Raphel Ballorij betaalde 1 pond, 11 schellingen en 4 cent voor grond aangeduid als 'N'
• Jan van Schassel betaalde 8 cent voor 4 roeden grond
• De erfgenamen van Francois zouden 8 cent moeten betalen voor 5 roeden stadsgrond waar vroeger een wachthuis stond, maar omdat er nu wilgenbomen geplant zijn hoeft dit niet betaald te worden
• De weduwe van Jacob Joutin is 10 schellingen schuldig voor 28 roeden grond bij de voormalige waterpoort, vervallen in april 1748
• Jacob Jansen betaalde 10 schellingen voor een jaar pacht
• Pieter Meckelsen betaalde 10 schellingen voor pacht

Op 10 maart 1690 hebben Christiaen Leemns (handelaar) en Jan Vandr. van beijder-Burgh (makelaar) uit Amsterdam een verklaring afgelegd voor notaris Dirk vand Groe. Ze deden dit op verzoek van Adriaen Densser Weijle (pruikenmaker). Ze verklaarden dat:

• Ze met Densser Weijle in zijn plezierjacht van Amsterdam naar Alkmaar zijn gevaren
• Onderweg kwamen ze Jan Koek en Jan Jansz Van Grevnbrock tegen die met hen mee zeilden
• Bij aankomst in Zaandam zijn ze samen aan land gegaan
• Ze hebben niet gezien dat Densser Weijle daar:
  • met slecht gezelschap omging
  • ruzie had met een boer
  • zijn mes trok
• Ze zijn daarna allemaal samen weer aan boord gegaan

Dit werd bevestigd in aanwezigheid van getuigen David de Pommare en Laurens vander groe.

Dit is een juridisch document uit 9 mei 1679 uit Amsterdam. Het beschrijft een machtiging waarbij de volgende personen betrokken waren:

• Dirck Cock Cornelisz (getuige)
• Abraham Warnsinck (getuige)
• Pieter kerven van grevenbrock
• J. de Winter (notaris publiek)

In het document wordt toestemming gegeven om:

• Geld te ontvangen en kwitanties te geven
• Als borg op te treden
• Overeenkomsten te sluiten
• In rechtszaken op te treden
• In hoger beroep te gaan
• Deze taken aan anderen over te dragen

Het document belooft dat alles wat de echtgenote en haar gemachtigden doen, zal worden nageleefd.

De Raad van State behandelde verschillende zaken in 1787:

• Toekenning van testamentrechten aan diverse personen:
  • De Song op 2 januari
  • De Veij op 4 januari
  • De Marée op 16 januari
  • Ponneville en Grevenbrock op 23 maart
  • Du Sont op 29 maart
  • Overzée en D'Aomas op 5 april
  • De Neu en De Meijr op 17 april
  • Meulenaer en Michielse op 18 april
• Vergunningen:
  • Op 9 februari een advies over de verlenging van een vergunning voor het heffen van weggeld in Waalwijk
  • Op 16 maart een garantieverklaring van de koning van Pruisen over de betaling van rente op een kapitaal van 600.000 gulden door Oost-Friesland
  • Op 18 april een bespreking met D'Ammon en Hogendorp over achterstallige betalingen van Oost-Friesland

Op 25 januari 1837 werden 4 sterfgevallen in Amsterdam geregistreerd:

• Marretje van Onselder, 6 weken oud, overleden op 24 januari om 16:00 uur aan de Singeleidske wart 31. Zij was dochter van Nicolaas van Onselder (timmerman, 30 jaar) en Catarina Elisabet van Gemen. Getuigen waren haar vader en Willem Kist.
• Johanna Maria van Laten, 88 jaar, ongehuwd, overleden op 24 januari om 10:00 uur aan de Weteringstraat 47. Zij was dochter van Lambertus van Laten en Maria Dumkama. Getuigen waren Fredrik Schormacher (ambtenaar, 49 jaar) en Jan Bos.
• Neeltje Struyken, 50 jaar, visverkoopster en weduwe van Karel Smit, overleden op 24 januari om 14:00 uur aan de Tolhuisoverleidsche 198. Getuigen waren Jan Fredrik Werner (behanger, 33 jaar) en Antonie Grevenbrok (mandenmaker).
• Johannes Geek, 1 jaar oud, overleden op 23 januari aan de Aingelierstraat 7. Hij was zoon van Amaties Geek (molenaar, 71 jaar) en Anna Catharina verVelthooven. Getuigen waren zijn vader en Hendrik Beijl (winkelier, 66 jaar).

Op 16 januari 1692 werd er vanuit Malacca een bericht gestuurd over:

• Bonket krijgt vrijstelling van wissels, zoals te zien in het pakketboekje
• De burgerlijke optocht is geannuleerd omdat de burgers 2 keer in militaire dienst moesten vanwege:
  • Het overlijden van de gouverneur
  • De aanstelling van gouverneur-generaal Willem van Outhoorn
• Op verzoek van Grevenbrok mag onderkoper Joannes Bonket met zijn familie en vaandrig Floris van Hastrigt Grevenbrok overvaren
• Bonket's gezondheid is verbeterd sinds hij toestemming kreeg naar Batavia te gaan
• Hij heeft zijn functie trouw, ijverig en voorzichtig uitgevoerd
• Er zijn 2 wisselbriefen uitgegeven waarvan de waarde is ontvangen in de kas van de Compagnie
• Er wordt verzocht deze te honoreren, waaronder 2000 rijksdaalders van mevrouw Magdalena Frans, weduwe van Reynier

In de boekhouding van Fort Kijkuit staat voor de dominee Hubertus Grevenbrok een jaarsalaris van 400 gulden vermeld. Voor de periode 15 juli 1733 tot december 1733 worden de volgende betalingen genoteerd:

• 16 gulden, 13 stuivers aan contanten
• 35 gulden via een betaalopdracht aan Abraham van der Elst
• 98 gulden, 13 stuivers en 8 penningen als resterend saldo

In december 1733 ontving Jan Creuningen zijn loon over 2,5 jaar werken, wat neerkwam op 66 gulden, 13 stuivers en 4 penningen. Hij bleef daarna in dienst.

Op 31 januari 1743 verschenen voor notaris Anthonij Glaviman in Oosterwijck de echtgenoten Joost Jansz van de voort en Maria Peijnenborgh uit Haren. Beiden waren gezond van lichaam en helder van geest. Ze wilden hun testament opmaken vanwege de zekerheid van de dood maar onzekerheid over het moment daarvan.

Ze bevalen aan dat:

• Hun zielen na overlijden aan God werden toevertrouwd
• Hun lichamen een christelijke begrafenis zouden krijgen
• De langstlevende echtgenoot de volledige zeggenschap zou krijgen over alle bezittingen en erfelijke goederen

Lena en haar partner Jochem gingen vanwege het gevaar naar de Vishoek bij de Hanglijx. Daar troffen ze andere gevluchte slaven aan:

• Leander van Boegin, slaaf van wijlen Dirk Brand
• Arend, eigendom van Cornelia Eenmaal, weduwe van Smits
• Joumat, slaaf van raadslid Johannes Cruijwagen
• Andries, slaaf van Jan Zacharias Bek
• Sara, slavin van Cornelis Heufhe
• Philanaer van Ceylon
• Salomon, slaaf van de teruggekeerde burger Roglits
• Amil met zijn slavin Anna

Lena ging met Leander, Jochem, Philander en Aron twee keer naar Kaap om meer slaven te halen:

• Januarij, slaaf van Noach Bakker
• December van Bali
• Januarij alias Jamboes
• Titus, Simon, Mars en Cupido, slaven van schipper Jan de Heere

De groep overleefde door het vangen van vis, mosselen, kreeften en andere zeedieren. Ze hoorden dat Philip, een gevluchte werknemer van de Compagnie, zich aan de andere kant van de Palmiet rivier ophield. Volgens de verklaringen van Lena, Philander en December zwommen Leander, Aron en December over de rivier.

Een gevangene ontsnapte ongeveer 3 maanden geleden uit het ziekenhuis van de Compagnie zonder reden. Hij vluchtte naar de bergen boven de schuur van de Compagnie bij het ronde bosje. Daar verbleef hij met 11 andere lijfeigenen van de Compagnie en een slavin genaamd Rea.

De groep verdiende geld door:

• Hout te kappen
• Dit naar de Kaap te brengen
• Het te verkopen
• Van de opbrengst eten en andere benodigdheden te kopen

Op 27 van de vorige maand ging de gevangene met medeslaaf Valentijn rond 11 uur 's nachts naar de Kaap. Ze gingen naar de schaapskooi van de weduwe van Servaes de Kok. Valentijn sprong over de omheining en pakte 2 schapen, die hij aan de gevangene gaf. Ze wilden de schapen naar hun schuilplaats in de bergen brengen. Bij het huis van burger Tieleman werden ze tegengehouden door de nachtwacht. De gevangene probeerde nog te vluchten met het schaap op zijn schouders maar werd gepakt.

Lijs van de Kaap, een 18-jarige slavin van landbouwer Gideon Joubert, heeft een bekentenis afgelegd aan landdrost Pieter Lourensz. Ze vertelde dat ze ongeveer 3 maanden geleden was weggelopen met Cupido, een slaaf van landbouwer Jan Hendrik Deber. Ze verbleven bij het gebergte boven de plaats van Deber, bij een plek genaamd Bartholomeus Klip.

Tijdens hun verblijf hebben ze:

• 3 schapen van Debers gestolen, waarbij Lijs hielp door een schaap bij de poten vast te houden
• 2 schapen ontvangen van de schaapherder van landbouwer Jan Soullier
• 1 os ontvangen van de veewachter van Soullier

Ze hebben al dit vlees samen opgegeten. Later haalde Cupido zijn eigen kind, dat hij had met een slavin van landbouwer Francois du Toit, uit Du Toits huis. Cupido bracht het kind naar Lijs in het veld. Toen Cupido het bos in ging, heeft Lijs het kind met een stok gedood, zoals Cupido haar had opgedragen.

Lijs van de Kaap was een slavin van 18 jaar die bij landbouwer Gideon Joubert in Groeneberg woonde. Ze was ongeveer 5 maanden weggelopen van haar meester. Ze verklaarde dat ze uit eigen beweging was weggelopen omdat haar meesteres haar altijd sloeg.

De landbouwer Arij Cusie Leekerwijn beschreef een ontmoeting met een van zijn slaven. Het rapport werd gebruikt in de rechtszaak van landdrost Pieter Lourensz tegen de slavin Lijs van Kaap de Goede Hoop. Ook werd de aanklacht behandeld van fiscaal Daniel Van den Henghel tegen soldaat Jan Van Rossum van Woerden en tegen de slaaf Kindsa van Madagascar. Daarnaast werd een verzoek ingediend over ondermeester Frederik Wieprecht en een aanklacht tegen soldaat Hendrik Willem Peperling.

De slavin Lijs van de Caab verscheen voor de Raad van Justitie van het gouvernement. Haar eerdere verklaring werd haar voorgelezen in aanwezigheid van de slaaf Joumath van Ternate. Ze bevestigde dat alles de waarheid was en wilde niets toevoegen of weglaten. Dit werd vastgelegd in Kaap de Goede Hoop op 11 februari 1734 en ondertekend door:

• Brand
• D. Peil
• Johannes Henricus Blanckenberg
• Joachim Nicolaas van Dessin
• J. de Grandpreez (secretaris)

Lijs van de Caab zette haar merk (handtekening) op het document.

Op 31 mei ging de slaaf Jan van Macassar, die eigendom was van burger Johan Christoffel Bek en woonde op diens terrein bij het Ronde Boschje, samen met de slaven Juli en Marcus op zoek naar een varken. Dit varken was kwijtgeraakt door een slavenkind, dat Jan verwekt had bij een slavin van zijn eigenaar. Ze vertrokken om 7 uur 's avonds om te voorkomen dat het kind gestraft zou worden voor zijn nalatigheid. Op het pad tussen het terrein van hun eigenaar en dat van burger Hendrik Heijn kwamen ze twee Europeanen tegen die te paard zaten.

De hoofdofficier (landdrost) schrijft eerbiedig aan de gouverneur Jan de La Fontaine en de rechters van het bestuur van de Kaap de Goede Hoop. Hij meldt dat in juni een slavin genaamd Lijs van de Kaap, eigendom van boer Gideon Joubert, in de gevangenis van Stellenbosch zat. Daar bekende ze een moord. Op 19 juni legde Lijs van de Kaap een officiële bekentenis af. Ze vertelde dat ze 3 maanden eerder was weggelopen op verzoek van Cupido, een slaaf van boer Jan Hendrik Debes.

Op 11 februari werd er rechtspraak gehouden over een man die ervan verdacht werd bestialiteit te hebben gepleegd met een hond. De volgende vragen werden gesteld en beantwoord:

• Of hij de daad had gepleegd met een teef of andere dieren en hoe vaak. Hij antwoordde ja.
• Of hij was betrapt door een slavin genaamd Lijs en een Hottentotin genaamd Hanna die daar woonden. Hij antwoordde ja.
• Of twee jonge vrouwen hem hadden gevraagd wat hij met de hond deed. Hij antwoordde ja.
• Of hij vervolgens een steen had opgeraapt en naar de twee vrouwen had gegooid waarna ze naar huis vluchtten. Hij antwoordde ja.
• Of hij tegen hen had gezegd "Wat gaat het jullie aan, waarom komen jullie gluren, kunnen jullie niet stil zijn?" Hij antwoordde ja.

Dit verhoor vond plaats aan de Kaap de Goede Hoop in het Nederlands, een taal die de verdachte goed sprak en begreep.

De slavin Lijs van de Caab moest op 8 januari 1737 voor de rechtbank verschijnen. Ze bekende dat ze samen met 3 mannelijke slaven gestolen had bij haar meester Jan van der Swin. Ze had de sleutels van zijn kast gestolen en daarna de spullen verdeeld. Ook had ze kleren van haar mevrouw genomen. In totaal hadden ze voor 80 rijksdaalders aan spullen gestolen.

Ze had de sleutels op een slimme manier bemachtigd toen haar mevrouw een keer vergeten was ze mee te nemen. Lijs bekende ook dat ze bij andere mensen in Kaap de Goede Hoop had ingebroken en gestolen. Ze had dit allemaal gedaan om een stel mooie kleren te kunnen hebben.

De slaafgemaakte vrouw Lijs werd verhoord.

De gedaagde krijgt 14 dagen de tijd om een schriftelijk antwoord te geven op de aanklacht. De gedaagde kan daarna een rechtszaak beginnen tegen Jan Nortie. De landdrost Siet Lourentsz heeft samen met twee heemraden onderzoek gedaan naar het lichaam van een kind. De slavin Lijs van de Kaap had gezegd dat dit kind vermoord was door een weggelopen slaaf van de landbouwer Jan Hendrik Debes. Het lichaam zou in een ijzeren varkenshok zijn gestopt. Na veel zoeken hebben ze niets gevonden. Lijs gaf uiteindelijk toe dat ze niet wist waar het kind begraven was. De heemraad heeft hier een verslag van gemaakt dat door de landdrost aan de vergadering is voorgelegd.

De landdrost Pieter Louren vroeg aan de Raad om advies over hoe hij moest handelen in een zaak over een slavin genaamd Lijs van de Caab. Zij was eigendom van landbouwer Gideon Subert. Lijs had eerst bekend dat ze een slavenkind had vermoord. Later trok ze deze bekentenis in. Ze beschuldigde toen een slaaf genaamd Cupido, die eigendom was van landbouwer Jan Hendrik Debes. Lijs was samen met Cupido weggelopen.