Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van herkende teksten

De hoofdbestuurder en plaatselijke leiding, buiten twee luitenants Adriaan van Rheede en K.J. Slotsboo, werden gesteund door drie burgerraadsleden Cornelis Botma, Claas Hendriksz Diepenauw en H. Bouman. De aanklager liet een uittreksel zien van Joan Cornelis d'Ableing uit Batavia, gedateerd 8 november 1707. Deze was ondertekend door Nicolaas Gockelius. Het betrof een officiële kopie van een betalingsverplichting gedateerd 11 januari van datzelfde jaar. Het ging om een bedrag van 609 rijksdaalders dat de overleden boekhouder van het schip Overrijp, Jacobus Fruijtier, schuldig was aan notaris Nicolaas Gockelius en Aarnoud Deldijm in Batavia. Na aftrek van alle gerechtelijke kosten en geld dat al naar het vaderland was gestuurd, bleef er 435,125 rijksdaalders over. De rechtbank besloot op 24 mei 1708 dat dit bedrag betaald moest worden.

In een rechtszaak verscheen dr. Thibault als aanklager omdat de aangeklaagde niet kwam opdagen. De aanklager toonde een slavin genaamd "kleine Angorie" en een verklaring van de hoofdchirurg J.J. Benraats als bewijs. De aangeklaagde bleef bij zijn bekentenis. De onafhankelijk fiscaal Joan verzocht de rechtbank om de aangeklaagde te veroordelen tot marteling voor verder onderzoek. Er waren meerdere rechtszaken:

• Een zaak tegen Hendrik Jacobsz over een betaling van 573 gulden, zijnde 27 jaar achterstallige rente op een kapitaal van 250 gulden
• Een zaak tegen de weduwe van Andries Oelofsz over 144 gulden, zijnde 4 jaar achterstallige rente op een kapitaal van 600 gulden
• Een zaak van assistent Daniel Thibault tegen Joris van Poude Cherij, een slaaf van vrijburger Dirk Verweij

Fredrik Petrus Kalden en Daniel Thibault hadden een rechtszaak op 17 december 1707 in Batavia. De zaak ging over een testament en het schip Hoedekenskerke. Hierbij waren verschillende personen betrokken:

• Paulus Visser als schipper
• Jan Codde vander Burgh als boekhouder
• Fredrik vander Plas als notaris
• Pieter Ulrixen als opperstuurman
• Lourens van Lankere als scheepschirurgijn
• Otto van Sollinkhoven als secretaris

De zaak draaide om de nalatenschap van de overleden vrijburger Jan Moors. De weesmeesters van de stad moesten deze nalatenschap overdragen aan de gemachtigden, waarbij de kosten uit de erfenis betaald moesten worden.

Nadat de raad de dagvaarding had gezien en de uitroeping van de gerechtsbode had gehoord, werd de derde stap in een juridische procedure goedgekeurd tegen Willem Adriaan van der Stel, die voormalig gouverneur was van Kaap de Goede Hoop en raadslid van Indië. De zaak werd aangespannen door oud-burgerraad Henning Huring. Dit gebeurde in het kasteel van Kaap de Goede Hoop op 8 maart 1708.

Bij deze rechtszaak waren aanwezig:

• Gouverneur Louis van Assenburg
• Burgerraadsleden Cornelis Botma en Hendrik Bouwman
• Assistent Daniel Thibault namens de gedaagde
• Secretaris Am. Poulle

Op een rechtszitting behandelde men een zaak tussen een aantal bestuurders. Hendrik Doncker werd toegevoegd aan de zaak. De gedaagde moest een lijst maken met bezittingen, die getaxeerd moest worden. Dit ging over de erfenis van Anna, die de vrouw was geweest van boekhouder Pieter.

Een andere zaak ging over landbouwer Guilliam, die werd vertegenwoordigd door zijn advocaat Niclaas van Leeuwen. Hij erkende zijn schuld nadat hij een eerdere afwezigheid bij de rechtbank had goedgemaakt.

In de rechtszaak waren Willem van Putten en Botma als weesmeesters betrokken, samen met secretaris Otto van Pollinkhooven.

De rechtbank besloot op 13 oktober dat de gedaagde de gevraagde lijst met bezittingen moest inleveren, anders zou hij gevangen worden gezet.

De beheerders van een weeshuis spanden een rechtszaak aan, waarbij Otto van Pollinkhoven als secretaris optrad. De zaak ging over een schuld van de overleden Anthonij Anderson. De verdediging beweerde dat Anderson's vrouw de schuld al had betaald, wat ze onder ede wilde verklaren.

De rechtbank oordeelde dat er onvoldoende bewijs was voor de schuld en accepteerde het aanbod van de verdediging om onder ede te verklaren. De eisers werden veroordeeld tot het betalen van de proceskosten.

Er liepen nog twee andere zaken over schulden aan de boedel van Anthonij Anderson:

• Een zaak tegen landbouwer Cornelis Okkers over een bedrag van 4,5 rijksdaalders
• Een zaak tegen oud-heemraad van Stellenbosch, Mattijs Greelenbos, over een bedrag van 5,5 rijksdaalders

Op Kasteel de Goede Hoop kwam de rechtszaak tussen de Vrijburger David Hufke en Anthonij Hoesemans. Hufke verspreidde twee handgeschreven verklaringen als onderbouwing van zijn zaak. Hoesemans vroeg hiervan kopieën om deze te kunnen weerleggen. De rechter gaf toestemming voor het maken van kopieën. De secretaris Am Poulle heeft dit vastgelegd.

Om de volgende redenen:

• De graaf wilde goede beslissingen nemen
• De graaf wilde netjes handelen
• De graaf wilde dit op tijd doen

De eiser wil dat de gedaagde wordt veroordeeld tot betaling van kosten omdat hij bepaalde bezittingen niet heeft vermeld in de inventaris. De rechtbank accepteert het verzoek van de gedaagde om bij de volgende rechtszitting onder ede een aangevulde inventaris te overleggen.

De heer Pieter de Meijer eist dat Anthonij Vlotman de tweede betaling van 450 gulden voldoet voor zijn gekochte huis. Omdat Vlotman niet is verschenen, verleent de rechtbank een tweede dagvaarding met nog een derde oproep.

De boer Coenraad Cloeten moet 13 rijksdaalders betalen aan dezelfde boedel. Pieter de Meijer eist ook dat oud-burgerraadslid Claas Hendriksz Diepenauw zijn uitgebreide inventaris onder ede bevestigt.

De gedaagde zegt dat hij niet verplicht is andere berekeningen te geven dan hij al heeft gedaan. Hij toont een officiële kwitantie, die ondertekend is door Jan Harmensz van Maarssenbroek. De eiser blijft volhouden dat hij een berekening wil hebben. De gedaagde antwoordt dat zijn eerder genoemde kwitantie voldoende zou moeten zijn en dat de eis van de eiser moet worden afgewezen. Hij vindt ook dat de eiser de kosten moet betalen. De raad heeft beide partijen gehoord en oordeelt dat voordat ze een definitieve uitspraak doen, beide partijen zich beter moeten informeren over de kwestie. Dit geldt vooral voor het geld dat secretaris Willem Helot onder zich zou hebben en de schuld bij de Compagnie. Dit is ondertekend in het Kasteel de Goede Hoop door Willem van Putten, lid van het bestuurscollege.

Op een rechtszitting in het Kasteel de Goede Hoop was A.M. Poulle afwezig als gedaagde secretaris. De vrije burger Jan Laurensz van Maarsenbroek eiste namens Jan Harmensz een afschrift van een veilingboek. Ze wilden dat veilingmeester Poulle een bewijsrekening zou geven over de veiling van Jan Harmensz van Maarsenbroek.

Ook was er een zaak tegen landbouwer Pieter Jansz van Marsseveen over een bedrag van 300 gulden. Een andere zaak betrof Maria Willemsz Schalck, de vrouw van Lammert Smit.

De verdachte Jan Rombout was kort voor de vergadering nog binnen het Kasteel en voor de raadkamer geweest. Hij heeft zich tijdens het oproepen verwijderd en is buiten het Kasteel gegaan. De raad gaf een bevel aan een bewaker om hem te zoeken en voor het gerecht te brengen. Ondertussen werden de aanklachten tegen hem en de eis van de provinciale hoofdofficier voorgelezen. De bewaker rapporteerde dat toen hij de verdachte vond, deze zei dat hij niet onder de hoofdofficier viel maar onder de officier van justitie. De bewaker ging met de verdachte naar de officier van justitie. Deze liet weten dat de verdachte inderdaad onder hem viel en niet zou komen. Als de raad dat wilde, zou de officier zelf naar het gerecht komen om de zaak van de verdachte te verdedigen. De raad stemde hier unaniem mee in. Toen de officier werd uitgenodigd om te komen en de raad op hem zou wachten, liet hij weten dat hij ziek in bed lag.

Joan Cornelis d'Ableing verklaart dat er in het huis van de aangeklaagde enkele dagen geleden door bepaalde personen schade is toegebracht aan zijn gezag en persoon. Hij heeft hiervan al een schriftelijke verklaring. Hij heeft de aangeklaagde eerst 2 keer via een gerechtsbode laten vragen om een getuigenverklaring te geven, en daarna persoonlijk. Omdat dit niet lukte, eist hij nu dat de aangeklaagde wordt veroordeeld tot het geven van een eerlijke getuigenverklaring.

De Raad heeft hierover nagedacht en veroordeelt de aangeklaagde inderdaad tot het geven van een waarheidsgetrouwe verklaring, op straffe van rechtsgevolgen.

Aanwezig waren provinciaal opperhoofd Joan Cornelis d'Ableing en alle andere leden behalve de fiscaal en de burgerraadsleden. De aanklager toont 3 verschillende verklaringen tegen de aangeklaagde en dient een schriftelijke eis in.

De zaak is tegen soldaat Jan Rombout. De provinciale landdrost Samuel Martini de Meurs is aanklager. Ook Maria Lindenhoff, de vrouw van oud-burgerraadslid Henning Husing, moet een getuigenverklaring afleggen.

Op 1 december 1707 kwam een zaak voor waarbij Gerrit Jansz van Deventer een bedrag van 400 gulden moest betalen en verantwoording moest afleggen over 5000 gulden. Omdat hij niet kwam opdagen en het bestuur minachtte, werd besloten hem gevangen te zetten en beslag te leggen op zijn bezittingen.

De vrije schoenmaker Jacobus van den Berge kreeg toestemming om een rechtszaak aan te spannen tegen de provinciale landdrost Samuel Martini de Meurs. Dit zou gebeuren als De Meurs niet binnen 14 dagen zijn zaak tegen Van den Berge kon voortzetten.

Dit vond plaats in het Kasteel de Goede Hoop. De secretaris Hendrik Poulle was aanwezig. Alle leden waren aanwezig behalve het provinciale opperhoofd Joan Cornelis d'Ableingh en de onafhankelijke fiscaal Joan Blesius. De burgerraadsleden Cornelis Botma en Hendrik Donker waren ook aanwezig.

Op 22 september 1707 in het Kasteel de Kaap de Goede Hoop vond een rechtszitting plaats. Aanwezig waren:

• Joan Cornelis d'Ableing
• Fiscaal Joan Blesius
• Burgerraad Hendrik Donker

Afwezig waren:

• Burgerraad Cornelis Botma
• Secretaris Willem Helot

Er werd een zaak behandeld tegen landbouwer Peere Theunis de Bruijn. Hij moest 2000 gulden betalen voor zijn boerderij in de Paarl. Dit was een achterstallige betaling.

Jacob Vogel, een vrije burger, eist dat zijn leer wordt vrijgegeven van beslag dat door de gedaagde erop gelegd was. De gedaagde zegt dat Vogel als knecht dit eerst met hem had moeten bespreken. De rechtbank heeft het rapport van de aangestelde scheidsrechters bekeken. Omdat de partijen het niet eens konden worden, moet Vogel zijn verklaring onder eed laten afleggen. Jan Basilius Creijtsman legt een verklaring over. De rechtbank geeft hem 14 dagen om extra bewijs te leveren.

Willem van Putten presenteerde namens boekhouder Pieter de Meijer als weesmeester, samen met de burgerraad en weesmeester Botma, een zaak. Hij had ook een machtiging van oud-burgerraad Abraham Diemer. Hij diende een schriftelijke eis in tegen oud-burgerraad Claas Hendrik Diepenauw. Bij de zaak hoorde:

• Een gesloten testament tussen de gedaagde en zijn overleden vrouw Anna, opgesteld op 5 juni 1699
• Een inventarislijst van de nalatenschap van zijn overleden vrouw, die de grootmoeder was van de eisers

De landbouwer Jan Schepping, die ook heemraad was, had een rechtszaak aangespannen tegen landbouwer Hendrik Jansz van Kemsen. De zaak ging over een stuk land dat Van Kemsen aan Schepping zou hebben verkocht. Van Kemsen ontkende dit echter. Er werd een boete van 475 gulden opgelegd, plus proceskosten. Als bewijs werd een beëdigde verklaring voorgelegd van landbouwer Claas Swart. De eiser vroeg om een kopie van deze verklaring, wat werd toegestaan.

Op 3 november 1707 werd er een rechtszaak gehouden in het Kasteel de Goede Hoop. Abraham Poulle kreeg 14 dagen de tijd om op een voorgelezen tekst te reageren.

Bij de zitting waren aanwezig:

• Joan Cornelis d'Ableing (tijdelijk opperhoofd)
• De burgerraadsleden Cornelis Botma en Hendrik
• Aanklager Joan Blesius
• Drie beklaagden: Casar uit Madagascar, Aaron uit Bengalen en Saso uit Makassar

De drie beklaagden waren slaven van de vrijburger Dirk Verweij. Ze hebben een bekentenis afgelegd en blijven daarbij.

Een rechtszaak tussen Dirk Vion en de vrouw van Lammert Smit. Dirk Vion eist betaling van 462 gulden en 6 stuivers volgens twee rekeningen. De vrouw van Lammert Smit erkent één rekening als correct maar heeft de andere nog niet nagekeken. Ze vraagt 2 maanden uitstel voor betaling.

Dirk Vion gaat akkoord met het uitstel van 2 maanden en belooft de juistheid van de niet-gecontroleerde rekening te bewijzen. De vrouw van Lammert Smit belooft binnen de gestelde termijn te betalen.

De rechtbank bepaalt dat:

• De gedaagde binnen een maand moet betalen
• De proceskosten moet betalen
• Dirk Vion onder ede moet verklaren dat zijn rekeningen correct zijn

De rechtbank verleent een eerste aanzegging aan de eiser in een zaak tegen burger Gabriel Doman. Dit betreft een achterstallige betaling van 475 gulden voor de aankoop van een wagen met vier paarden. De zaak werd aangespannen door assistent Nicolaas van Leeuwen tegen Doman. De eerste betaaltermijn was verlopen op 15 maart van dat jaar. De zaak betreft ook een eerder stuk land aan de Deerl dat gekocht was van oud-burgerraadslid Theunis Dirksz Schalkwijk. De rechtbank vraagt om een tweede dagvaarding omdat de gedaagde niet is komen opdagen.

De vrijburger Dirk Vion vraagt aan de raad om een vonnis uit te voeren tegen de vrouw van de veroordeelde Lambert Smit. Dit vonnis is op 4 augustus uitgesproken. De rechtbank geeft Vion gelijk en de vrouw van Smit moet de proceskosten betalen. Dit gebeurde in het Kasteel de Goede Hoop. De secretaris Am Hr. Poulle was hierbij aanwezig. Na afloop van de rechtszitting diende de vrijsmid Jan Lourensz van Bremen een klacht in tegen twee secretarissen:

• Willem Helot, secretaris van politie
• de secretaris van de raad

Op het Kasteel de Goede Hoop werd op donderdag 15 september 1707 een rechtszaak gehouden. Aanwezig waren:

• Joan Cornelis d'Ableing
• Joan Alesius (als belastingambtenaar)
• De burgerraadsleden Cornelis Botina en Hendrik Donker

De zaak gaat over een boer Guilliam Frisnet die schulden moet betalen aan:

• 125 gulden aan de erfgenamen van Lambert Hendrix Kinderman
• 22 gulden en 2 stuivers aan de erfgenamen van Jurriaan Gerritsz
• 30 gulden rente over een lening van 1000 gulden

In totaal moet hij 177 gulden en 2 stuivers betalen. De rechtbank geeft de eisers gelijk en roept Frisnet nog een keer op.

Ook is er een zaak tussen Gerrit Daveman als eiser tegen Maria Willemsz Schalk, de vrouw van Lambert Smit. De rechtbank vraagt beide partijen om er samen uit te komen.

Tot slot verzoeken de weesmeesters, behalve Willem van Putten en Cornelis Botma, via hun secretaris Otto van Pollinkhooven om een nieuwe oproep omdat de gedaagde niet is komen opdagen.

De hoofdrechter (fiscaal) was aanwezig. Er werden verschillende verklaringen overlegd tegen de gedaagde. Er volgde een schriftelijke eis. De gedaagden ontkenden de aanklacht en vroegen om een kopie van de eis en tijd om bewijs te leveren. De rechters bekeken het bewijs van de eiser en luisterden naar beide partijen. Ze besloten:

• De eiser krijgt toestemming voor aanhouding van de gedaagde
• De gedaagde wordt voorlopig niet vastgehouden
• De eiser moet snel met meer bewijs komen
• De zaak moet daarna zonder vertraging doorgaan

Later kwamen verschillende zaken voor:

• Een zaak van Dirk Ver tegen Jan Pons over het afleggen van een getuigenis
• Een zaak waarbij Jan Bassilius Creeitsman en J. Slotsboo betrokken waren
• Een zaak tegen vrijburger Jacob Vogel
• Een zaak tegen vrijburger Jacob van den Berge en zijn vrouw Jacomijntie
• Een zaak van provinciale landdrost Samuel Martini de Meurs in zijn ambtelijke functie