Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van herkende teksten

Als de kolonisten de producten van hun eigen werk zien, zullen ze nieuwe producten kweken en de wijnen verbeteren. De kolonisten kunnen zo ook Indische en Europese goederen kopen die ze nodig hebben. De VOC kan deze spullen nu niet in grote hoeveelheden leveren. De VOC zal meer geld verdienen door belasting te heffen op deze privéhandel.

In sommige VOC-documenten staat dat handel door mensen uit de Kaap slecht zou zijn voor de VOC en voor het vaderland. Maar er staat nergens uitgelegd waarom. Voor het vaderland is het juist goed - dat blijkt uit de toestemming die is gegeven door de belangrijkste handelsprovinciën. De particuliere handel onder goede regels zal juist voordelen brengen voor het vaderland:

• Het repareren en leveren van schepen voor deze privéhandel
• De verkoop van benodigdheden aan de kolonie die ze nu van vreemden moeten kopen

Op 3 december 1739 en 5 december 1739 is in Kaap de Goede Hoop een document opgesteld en uitgevoerd, ondertekend door:

• R. Tulbagh
• J.G. de Rhenius
• N. Hleijning
• C. Brlund
• M. Bergh
• Cornelis J.S. Eelders
• P.R. de Pavoije
• J. de Grandpreetz
• D.G. Carnspek (secretaris)
• H. Swellengrebel
• Hamsper (secretaris)

Hij had een mes met een wit handvat in zijn hand. De lijfheer (eigenaar) vroeg nogmaals om het mes weg te gooien en zich over te geven. Maar toen de gevangene niet antwoordde, gaf de lijfheer hem een slag met een degen op zijn hand waarin hij het mes vasthield. Hierdoor moest hij het mes laten vallen. De slaaf Fortuijn greep hem vast en met hulp van de lijfheer hielden ze hem vast totdat de burgerwacht kwam. Ze gaven het mes aan de burgerwacht en leverden hem uit aan justitie.

De gevangene beweerde dat hij alleen de dienstmeiden wilde slaan omdat zij hem bij zijn lijfheer hadden beschuldigd van dronkenschap. Omdat dit soort ernstige daden van zo'n brutale slaaf in een land waar justitie streng wordt uitgevoerd niet getolereerd kunnen worden, maar juist streng gestraft moeten worden als afschrikwekkend voorbeeld voor andere misdadigers, heeft de Raad van Justitie van dit gebied de schriftelijke aanklacht en conclusie van de onafhankelijke officier van justitie Daniel gelezen en bestudeerd.

Op 6 november 's avonds na 19:00 uur kwam er een soldaat naar het hospitaal van de Verenigde Oost-Indische Compagnie. De ziekenvader kende zijn naam niet, maar herkende hem wel. De ziekenvader vroeg de soldaat om te vertrekken omdat het avond werd. De soldaat weigerde dit omdat hij een soldaat van het kasteel was en in dienst was van de Compagnie.

De aanklager vindt dat de ziekenhuismedewerkers correct handelden toen ze de beklaagde uit het water haalden om hem te kunnen bestraffen. Recent zijn medewerkers van het ziekenhuis van de Oost-Indische Compagnie op vergelijkbare wijze behandeld. De zaak is voorgelegd aan de rechtbank omdat ongeveer 10 tot 12 soldaten enkele dagen later bij het ziekenhuis verschenen om wraak te nemen op ziekenvader Rennebeek. Die had volgens hen hun collega onrechtvaardig behandeld. De beklaagde kan zijn straf niet ontlopen. Zijn bekentenis is ongeloofwaardig omdat hij beweert mishandeld te zijn en zich beroept op assistent Harack. Die zou gezien hebben dat hij, nadat hij uit het water was gehaald, door drie ziekenhuismedewerkers geslagen zou zijn. Harack is hierover ondervraagd.

Na wat rondlopen op de galerij ging de gevangene naar een kamertje boven. Omdat de deur op slot was, ging hij terug naar de keuken waar hij Diana met haar twee kinderen en Candasa aantrof. Hij haalde een mes uit zijn zak en zei dat het tijd was en dat er van mocht komen wat er van komen zou, terwijl hij op Diana afliep. Diana, haar kinderen en Candasa vluchtten naar voren en gingen door de open deur de straat op, terwijl ze "moord" riepen. De gevangene kwam ook naar voren met het mes in zijn hand en zei tegen Galant, die daar op bevel van zijn werkgever met een draagstok stond: "Blijf staan, ik moet je spreken." Galant en zijn collega Fortuijn, die ook een draagstok had, trokken zich terug tot buiten op de stoep van het huis. Ze zeiden tegen de gevangene: "Alexander, heb je een mes of iets scherps bij je? Gooi het weg." Toen de gevangene niet antwoordde, stak zijn werkgever hem met een degen in zijn gezicht.

De slaaf Alexander liep mopperend over de galerij heen en weer. De vrouwelijke slaven Diana van de Kaap en haar 2 kinderen en Candasa kwamen vanuit de keuken naar de voorkamer gerend, terwijl ze "Moord en Brand" riepen. De kamerdeur waar de verteller met zijn vrouw en kind zat werd door zijn vrouw op slot gedaan. De verteller opende toen een raam naar de straat. Hij ging met een getrokken zwaard naar buiten, de stoep op. Daar zag hij Alexander in de voorkamer bij de deur staan. De slaven Galant en Fortuijn stonden op de stoep, elk met een draagstok. De verteller vroeg aan Alexander of hij een mes of iets scherps bij zich had en beval hem dat weg te gooien. Toen Alexander niet antwoordde, sloeg de verteller hem met het zwaard in zijn gezicht. Hij zag dat Alexander een mes met een wit handvat vasthield. Toen hij nogmaals beval het mes weg te gooien en zich over te geven, en Alexander weer niet antwoordde, sloeg de verteller hem met de platte kant van het zwaard.

Combuijs komt binnen en gaat aan tafel zitten naast de kleine Nonje. De slaaf Galant brengt ham op tafel, en blijft samen met zijn eigenaar bij de kamerdeur staan. Dan komt de jonge Alexander binnen. Galant zegt tegen hem dat hij moet gaan slapen en dat 'Sinjeur' hem niets zal doen. Alexander antwoordt dat hij niet wil slapen maar wil blijven om op te passen. Galant zegt dat zij al op de wacht staan en dat Alexander naar de keuken moet gaan. Alexander gaat naar de keuken maar komt al snel terug en vraagt aan Galant of Sinjeur hem zal slaan. Galant zegt van niet en dat hij moet gaan slapen. Alexander gaat toch weer bij de kamerdeur staan en zegt dat hij wil blijven oppassen. Zijn eigenaar Alexander Tiende vraagt wat hij daar doet. Na Alexanders antwoord dat hij wil oppassen, zegt zijn eigenaar dat dit niet nodig is en dat hij rustig moet gaan slapen. De eigenaar staat op van tafel, gaat op een rustbank zitten waar een degen ligt, en pakt deze degen vast. Ondertussen loopt Alexander heen en weer naar de galerij.

Een slaaf genaamd Alexander krijgt 2 tot 3 klappen in zijn gezicht omdat hij een ham had besmeurd met vuur en as. Hij kreeg het bevel om te gaan slapen, anders zou hij in de gevangenis worden gezet. Alexander verdedigde zich door te zeggen dat hij niet dronken was. Vervolgens werd aan een jonge bediende en een slavin genaamd Diana opgedragen om de ham schoon te maken en te braden. De verteller ging daarna in een van de kamers aan een klein tafeltje zitten om de ham te eten. Alexander kwam toen naar de kamer waar andere slaven stonden. Toen de verteller hem vroeg wat hij daar deed, antwoordde Alexander dat hij wilde helpen. De verteller reageerde dat dit verdacht was omdat Alexander normaal gesproken te lui was om zelfs water te halen. De verteller stond toen op en pakte zijn degen die op een rustbank lag.

De onderkopman en handelsadministrateur Abraham Decker verklaarde het volgende op verzoek van de onafhankelijke aanklager Daniel van den Henghel: Op zaterdag 14 november rond kwart over 9 's avonds kwam Abraham's slavin Dorinde uit Makassar naar hem toe. Ze vertelde dat Alexander weer dronken was en met vuur naar haar gooide. Toen Abraham naar de keuken ging, zag hij Alexander gehurkt bij het vuur zitten om ham te roosteren. Abraham zei tegen Alexander dat hij dronken was en ruzie zocht. Alexander ontkende dronken te zijn. Abraham antwoordde dat als hij niet dronken was, hij wel meer vuur onder het rooster zou doen, want met zo weinig vuur zou de ham pas over 1 of 2 uur klaar zijn. Daarop pakte Alexander met beide handen vuur uit de haard om onder het rooster te doen, waardoor er as op het papier van de ham vloog.

De slavin Candasa uit Kaap de Goede Hoop verscheen voor de rechtbank. De klerken Adriaan van Schoor en Hendrik Emanuel Blanckenberg waren getuigen. De verklaring werd aan haar voorgelezen en ze bevestigde dat alles klopte. Ze wilde niets toevoegen of weglaten. In aanwezigheid van Alexander van Makassar verklaarde ze dat alles de zuivere waarheid was.

Dit werd vastgelegd in Kaap de Goede Hoop op 20 november 1739 voor de raadsleden N. Heijning en P.R. de Savoije. Secretaris D.G. Carnspek ondertekende het document.

• naar de gebruikelijke executieplaats gebracht te worden
• aan de beul overgedragen te worden
• op een kruis vastgebonden te worden
• van onder naar boven levend geradbraakt te worden, zonder genade
• daar te blijven tot de dood intreedt
• het lichaam naar het galgenveld gesleept te worden
• op een rad gezet te worden tot de vogels het hebben opgegeten

De spreker is bezorgd over een Aziatische slaaf die gevaarlijk zou zijn wanneer hij dronken is van alcohol of opium. Hij zou dan nergens voor terugdeinzen en alles kapot maken, wat al meerdere keren gebeurd is.

Volgens de Indische wetgeving werden slaven ter dood veroordeeld als ze hun meesters of meesteressen aanvielen, met of zonder wapens. Hoewel er nog geen aanval had plaatsgevonden, was het duidelijk dat de slaaf dit van plan was omdat hij:

• gewapend was met een mes
• zijn meester niet wilde gehoorzamen
• met het mes steeds op zijn meester loerde

Als dit gedrag niet streng wordt gestraft als voorbeeld voor andere slaven, dan zijn eigenaren niet meer veilig in hun huizen en durven ze niets meer te bevelen. Volgens de spreker zou dit dagelijks tot bloedvergieten leiden. De ervaring heeft al bewezen dat alleen strenge discipline hun slechte bedoelingen tegenhoudt.

Alexander was boos op zijn meester nadat hij geslagen was. De meester gaf hem opdracht om te gaan slapen en vroeg de dienstmeid Diana om een ham te braden. De meester ging met zijn gezin in de voorkamer eten. Alexander pakte stiekem een mes uit de keuken en ging naar zijn meester om vergiffenis te vragen. Hij had gehoord dat er om soldaten was gestuurd. Toen zijn meester hem zag werd deze bang. Alexander ging terug naar de keuken waar twee dienstmeiden waren: Diana en Caulence. De meiden begonnen te ruziën met hem en schreeuwden dat hij amok maakte en iedereen wilde vermoorden omdat hij een mes had. De meester hoorde dit en deed zijn kamerdeur dicht. Omdat iedereen riep om soldaten en burgerwacht, ging Alexander naar buiten waar zijn meester stond met een getrokken zwaard. De meester riep naar Alexander dat als hij een wapen had, hij dit weg moest gooien.

Een slaaf had een mes in zijn hand en draaide om zijn eigenaar heen. De slaaf was dronken. Hij wilde niet weggaan of zijn wapen neerleggen ondanks herhaalde waarschuwingen. Hij bleef wachten tot hij ontwapend werd. Als hij langs de andere slaven had kunnen komen, zou hij waarschijnlijk zijn eigenaar hebben aangevallen. Hij had eerst een andere slaaf moeten aanvallen om bij zijn eigenaar te kunnen komen. De eigenaar had daardoor tijd om:

• zichzelf in veiligheid te brengen
• zichzelf te bewapenen
• zichzelf te verdedigen

De slaaf beweerde dat hij geen kwade bedoelingen had, maar dit wordt niet geloofd. Volgens de wet is een slaaf al schuldig aan een halsmisdaad als hij alleen maar zijn ongewapende handen dreigend naar zijn eigenaar uitsteekt.

De dienaar van een meester werd gearresteerd nadat hij een gevecht had. De meester vroeg meerdere keren of de dienaar een mes of ander scherp wapen bij zich had, zodat hij het kon weggooien en zich kon overgeven. De dienaar gaf hier geen antwoord op en hield zijn meester in onzekerheid. De meester besloot toen met zijn degen op de dienaar af te gaan. Hij sloeg de dienaar op zijn hand en gezicht waardoor deze een mes liet vallen.

De meester beval toen zijn slaven Fortuijn en Galand om de dienaar aan te vallen met stokken. Dit werkte niet omdat de stokken te lang waren. Daarop gaf de meester Fortuijn opdracht om de dienaar vast te grijpen. Dit lukte en ze leverden hem over aan de burgerwacht, die hem vervolgens aan justitie overdroeg. De verklaring van de dienaar dat hij het mes niet had gebruikt, bleek dus onwaar.

Een slaaf genaamd Diana met haar twee kinderen en Candasa kwamen uit de keuken naar de voorkamer en riepen om hulp. De deur van de kamer waarin de eigenaar met zijn vrouw en een van zijn kinderen zat, was op slot. De eigenaar opende een raam naar de straat en ging met een getrokken zwaard naar buiten, tot aan de hoek. De beschuldigde stond in de hal bij de deur, en de slaven Galant en Fortuijn stonden op de stoep met draagstokken.

De eigenaar vroeg de beschuldigde of hij een mes of scherp voorwerp had en beval hem dit weg te gooien. Toen de beschuldigde niet antwoordde, sloeg de eigenaar hem met zijn zwaard in het gezicht. De eigenaar zag dat de beschuldigde een mes met een wit handvat vasthield. Nogmaals werd hem bevolen het mes weg te gooien en zich over te geven. In plaats daarvan bleef de beschuldigde zwijgen. De eigenaar sloeg hem toen een tweede keer met de zijkant van zijn zwaard op zijn hand, waardoor hij het mes liet vallen. Daarna gaf de eigenaar de slaven Fortuijn en Galant opdracht.

De meester gaf zijn slaaf drie slagen in zijn gezicht. Hij zei daarbij dat niemand de ham zou kunnen eten omdat de slaaf die vol vuur en as had gegooid. Hij beval de slaaf om te gaan slapen, anders zou hij hem in de Troep laten zetten. De slaaf antwoordde dat hij niet dronken was.

De meester beval aan medeslaaf Galant en slavin Diana dat een van hen de ham moest braden. De meester ging in een van de kamers aan een klein tafeltje zitten om de ham te eten. De slaaf kwam ook naar de kamer. Toen de meester dit zag, vroeg hij wat hij kwam doen. De slaaf antwoordde dat hij zijn meester kwam bedienen.

De meester zei dat dit vreemd was, want normaal was de slaaf te lui om zelfs water te halen. Hij stuurde de slaaf naar bed. De meester stond op, ging op de rustbank zitten waar zijn degen lag en pakte deze vast. De slaaf ging mopperend naar de galerij.

Op zaterdag 14 december rond kwart over 9 's avonds kwam de eigenaar Alexander thuis. Een van zijn slavinnen genaamd Dorinde vertelde hem dat een andere slaaf dronken was en haar sloeg en met vuur naar haar gooide. De eigenaar ging naar de keuken waar hij de beschuldigde slaaf op zijn hurken bij het vuur zag zitten om ham te roosteren. De eigenaar vroeg hem of hij weer dronken was en problemen zocht. De slaaf ontkende dronken te zijn. De eigenaar zei dat als hij niet dronken was, hij wel meer vuur onder het rooster zou doen, want met zo weinig vuur zou de ham pas over 1 of 2 uur klaar zijn. De slaaf haalde toen met beide handen zo wild het vuur uit de haard dat de as op het papier rond de ham vloog. Daarop greep de eigenaar in.

De aanklager, Daniel Van den Henghel, die werkt als onafhankelijk aanklager voor de overheid, dient een aanklacht in bij Rijk Tulbagh, die voorzitter is van de Raad van Justitie. De aanklacht is tegen Alexander van Marcasser, die een slaaf is van Abram Dekker. Dekker is koopman. Alexander van Marcasser wordt beschuldigd van verzet tegen zijn eigenaar, waarbij hij een mes in zijn hand had. Hiervoor eist de aanklager de doodstraf.

De beschuldigde had stokken in zijn handen, maar omdat die te lang waren kon hij er niet veel mee doen. De verteller droeg de slaaf Fortuijn op om de beschuldigde vast te grijpen. Dit gebeurde en de beschuldigde werd op de grond gegooid. De verteller pakte het mes van de beschuldigde af en droeg hem over aan de burgerwacht om hem naar de gevangenis te brengen.

De beschuldigde gaf tijdens zijn vrije bekentenis het meeste toe. Hij voegde eraan toe dat toen zijn eigenaar hem opdroeg om te gaan slapen, hij in plaats daarvan een mes uit de keuken had meegenomen. Hij zei dat hij naar voren was gegaan om zijn eigenaar om vergiffenis te vragen, omdat hij had gehoord dat zijn eigenaar de bewakers had laten roepen.

Dit verzoek om vergiffenis zou goed zijn geweest als hij niet eerst een mes had meegenomen. Omdat hij dit zelf toegaf, lijkt het er meer op dat hij zijn eigenaar wilde verwonden dan zijn mede-slaven of slavinnen waarmee hij eerder in de keuken ruzie had gehad. Deze mensen begonnen te schreeuwen omdat hij een mes vasthield en ze dachten dat hij amok wilde maken en iedereen wilde vermoorden.

De onafhankelijke aanklager Mr. Daniel Van den Henghel kreeg bericht over een voorval op het schip Gaasperdam. De kapitein van dit schip was Junriaan Popta, die op weg was naar Ceylon. Drie matrozen van zijn schip hadden geprobeerd te deserteren in de Engelse haven Torbaij. Deze matrozen waren:

• Nuemer Van Christiaansz uit Amsterdam
• Jacob Jansz Kerkmeijer uit Maarsen
• Harmen Christiaansz

Ze wilden vluchten met een Engels vaartuig, maar werden ontdekt. Ze werden teruggebracht aan boord en in de boeien geslagen. Pas toen het schip weer uit de haven was vertrokken, werden ze door kapitein Popta vrijgelaten om hun normale scheepsdienst te hervatten.

Julij van Bengalen, slaaf van burger Martinus Thieleman, verklaarde voor de Raad van Justitie van het Kasteel de Goede Hoop op verzoek van onafhankelijk officier van justitie Daniel Van den Henghel het volgende:

• Ongeveer 3 weken geleden was hij met slavin Sietje van Bali weggelopen
• De reden was dat Sietje een hemd van haar meesteres had gestolen
• Sietje vroeg hem mee te vluchten omdat ze bang was dat haar mevrouw de diefstal had ontdekt
• Ook Cato, die had geholpen met de was, ging mee uit angst
• Ze verbleven met z'n drieën 8 dagen in de bergen
• Cato ging soms naar beneden en bracht dan tuingroenten zoals kool en wortels mee die ze samen opaten
• Uiteindelijk zagen ze houthakkers aankomen die hem vroegen of hij wist van een moord in de tuin van burger Thieleman

Tietje van Balie, een slavin van burger Martinus Thieleman, legde een verklaring af voor de Raad van Justitie. Ze deed dit op verzoek van Daniel van den Henghel, de onafhankelijk aanklager. Ze bekende dat:

• Ze ongeveer 3 weken geleden een hemd van haar meesteres stal en er kleding van maakte
• Toen ze hoorde dat haar meesteres dit had ontdekt, besloot ze te vluchten
• Ze vluchtte samen met twee andere slaven van haar eigenaar:
  • Juli uit Bengalen, met wie ze een relatie had
  • Cato uit Malabar
• Ze verbleven 8 dagen in de bergen
• Cato bracht hen kool en wortels om te eten
• Cato zei tegen haar en Juli: "Ik ben bang dat we gepakt worden, laten we liever samen sterven"
• Tietje stemde hiermee in

Cato van toete Curijn, een slaaf van burger Martinus Thieleman, heeft een bekentenis afgelegd aan onafhankelijk aanklager Daniel van den Henghel. Ongeveer 3 weken geleden is hij met slavin Tietje en slaaf Julij weggelopen. De aanleiding was dat Tietje een hemd had gestolen en Cato bang was omdat hij had geholpen met de was.

Ze verstopten zich in de bergen. Cato stal soms groenten uit de tuin van Harmanus Swits, die ze samen opaten. Toen ze houtkappers zagen aankomen, raakten ze zo in paniek dat Tietje en Julij vroegen of Cato hen wilde doden. Cato heeft toen met een mes Tietje en Julij verwond en probeerde daarna zichzelf te verwonden.