Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van historische documenten

21 februari 1731 werd er geschreven aan Ceylon. Op 20 februari 1731 werd er vanuit Ceylon bericht dat de gouverneur snel een aanzienlijk gezantschap met geschenken had ontvangen van de koning. Dit was bedoeld om de goede wil van de koning te behouden door hem respect te tonen. Op 24 juni van het voorgaande jaar arriveerden 4 voorname hovelingen in het kasteel, namelijk Ekenaike Madamwolle, Ralehamij (dessave van Matule), Heendenie Coerwe Mohandiaar, Collegoloewe en Imboel Maldenie Mohandirams. Zij brachten een brief van de hofedelen mee, samen met een getande olifant en een alva olifant als geschenk voor de gouverneur.

Dit geschenk aan de gouverneur was buitengewoon bijzonder. Er werd uitgebreid over bericht in de laatste berichten naar Batavia van 31 augustus. In het dagregister van Colombo stonden alle bijzonderheden van dit voorname gezantschap beschreven. Mogelijk was er geen vergelijkbaar voorbeeld te vinden. Er was geen bekend geval dat een gouverneur zo snel zo'n gezantschap had ontvangen met 2 olifanten.

De getande olifant was bijzonder waardevol voor de Compagnie en de gouverneur persoonlijk. Dit dier had alle kenmerken van een volmaakte lichaamsbouw en was 7 3/8 cob hoog. Dit was 7/8 cob hoger dan de hoogste maat die ooit door wijlen de heer van Mijdregt in de prijscourant was vastgesteld. Boven die maat werden bijna nooit getande olifanten gevonden. Dit prachtige dier overtrof in grootte en schoonheid alle olifanten die men ooit op dit eiland had gezien.

De gouverneur was van plan om dit dier in het volgende voorjaar naar Jaffna en Patnam te sturen om het daar te verkopen aan liefhebbers. Hij hoopte dat dit koninklijke geschenk samen met de 2 alva olifanten bij verkoop aan de Compagnie de kosten van de laatste ambassade en de verzonden geschenken ter waarde van 14.221 gulden, 17 stuivers en 8 penningen zouden vergoeden. Hierover werd nog uitgebreider bericht in de brief naar Batavia van 31 augustus. In de brief van 23 januari kon verder gezien worden dat er toen 1.370 robalen fijne kaneel was afgesonden.

21 februari 1731 ontving men bericht uit Ceylon. De gezanten werden na hun afscheidsaudiëntie op een buitengewone manier, die sinds het jaar 1688 niet meer was voorgekomen, begeleid. De dessave van Oedoepalate, 3 mohatiaars en evenveel mohandirams brachten hen tot aan Hangwelle, binnen het gebied van de Compagnie. De koning stuurde zijn carnax met 4 oude olifanten naar het kasteel, met de opdracht daar te blijven zolang men ze nodig had, maar men stuurde hem met een klein geschenk weer terug.

Er werden verdere blijken ontvangen van het oprechte vertrouwen van de koning. De dessave van Oedoepalate had namens de koning aan de gezanten bij hun verblijf in Sitavaque gevraagd om diverse soorten medicamenten die op een lijst waren vermeld. Deze werden, vanwege de afwezigheid van de gouverneur naar Jaffanapatnam, direct door hoofdadministrateur Maten in een mooi beslag kistje verzonden en door de gezanten aan de hofgroten overhandigd.

De hofgroten toonden hun tevredenheid en vroegen of de nog ontbrekende olieën cumini en anthos zo spoedig mogelijk konden worden nagestuurd. Dit werd toegezegd en later ook gedaan toen men met de laatst aangekomen schepen van die oliën wat had ontvangen.

De eerste rijksadigaar naar het hof heeft door 2 appohamijs een schriftelijk verslag laten overleggen, waaruit blijkt hoe aangenaam die oliën aan het hof waren ontvangen. Bij die gelegenheid deed de dessave van Saffragam namens het hof een verzoek om 2 zwarte gekrulde waterhonden te mogen hebben in plaats van een gelijk aantal andere die eerder waren opgestuurd maar inmiddels gestorven waren.

De gouverneur heeft gekozen om kapitein Johan Wilhelm Schnee, de tweede kapitein van het kasteel, te sturen met een gewoon geschenk, maar wel in verhouding tot de bijzondere hoogachting en hoffelijkheid die de koning tegenover de Compagnie heeft betoond. Hij zou binnenkort vertrekken.

21 februari 1731 ontving men van Ceylon met plezier brieven en documenten die in december van het voorgaande jaar naar het Kandiase hof waren gestuurd. Men werd zeer vereerd met het geschenk van 2 olifanten.

Wat betreft het schillen van kaneel: het vervoer daarvan werd hier nog bij de tekst gevoegd. Men had nauwkeurig gekeken naar de scheepskisten van de varende schippers en had die aangevuld met de papieren die ontbraken en die volgens gebruik aan hen moesten worden toegedeeld voor hun reizen.

In vervolg op de eerbiedige adviezen aan u van 10 december 1729 wordt verwezen naar de hier ingesloten brieven van 23 januari, 31 mei en eind augustus van dit jaar. Deze werden naar Batavia gestuurd aan de hoge Indische regering met de schepen Boukenrode, Meijnden en Constantia.

Kort wordt herhaald: volgens het besluit van 27 september van het voorgaande jaar werden op 22 december daarop de predikant Pieter Cornelis Le Patot en de dispencier Guaeterus het Lam als gezanten naar het Kandiase hof gestuurd. Ze brachten een brief mee en een geschenk van ƒ14.221:17:8. De koning ontving dit met bijzondere genegenheid en bewees de gezanten zulke eer als men niet weet dat ooit eerder aan iemand is bewezen. Ze mochten namelijk niet aan het einde zitten zoals altijd gebruikelijk was, maar tot op de helft van de ontvangstruimte voor de troon. Bovendien hadden ze het genoegen dat zijn majesteit uitlegde waarom zij tijdens hun reis naar het hof zo lang in Attapatij en Ganaroewe hadden moeten wachten.

Het rapport van genoemde gezanten en het verslag van Louis De Sarran (die de ambassade volgens oud gebruik weer als tolk had bijgewoond) worden beide in kopie hierbij overgelegd, zodat u dit nader kunt zien. Daaruit blijkt ook dat de koning toestemming heeft verleend om kaneel te schillen in de bossen van zijn majesteit en om olifanten door zijn gebied te laten passeren. Dit alles werd zonder enig bezwaar toegestaan, wat een overtuigend bewijs is van de bijzondere welwillendheid en genegenheid die de vorst voor de maatschappij heeft.

Deze genegenheid blijkt nog duidelijker uit het buitengewone geschenk dat, naast de gewone geschenken aan de gezanten, bij de laatste audiëntie werd gegeven. Het bestond uit 2 mooie olifanten van 6 5/8 voor de eerste gezant en 6 1/8 voor de tweede gezant. Deze zullen voor de Compagnie worden aangehouden en bij verkoop daarvan zal aan elk 50 rijksdaalders als beloning worden toegekend, zoals bepaald door de hoge Indische regering bij de Bataviase brief van 12 september 1698. Hierover wordt de nadere beslissing van hun hoge edelen afgewacht bij hun algemene antwoord op de complete adviezen van 31 mei over Malabaar.

21 februari 1731 ontving men een bericht van Ceylon. Na het lossen van de schepen bij de Goede Hoop werden verklaringen opgesteld dat de schepen in staat waren om naar het vaderland te varen. De equipagemeester en aangestelde schippers van de schepen die voor anker lagen deden hiervan een inspectie. De volgende schepen werden geïnspecteerd:

• Karssenhoff
• Het Slot ter Hoge
• Knapenburg
• Weyenberg
• Lands Croon

Samen met de baas en meesterknechts van de scheepstimmerlieden werd alles nauwkeurig onderzocht in aanwezigheid van Livinus de Heere. Zij leverden hiervan een notariële verklaring aan de gouverneur, gedateerd 14 oktober. Hieruit bleek dat de achtersteven 1/4 duim van de hekbalk was afgeweken. Dit probleem kon volgens de verklaring gerepareerd worden door een stevige knie tegen de hekbalk en steven te plaatsen, zodat het schip veilig de reis naar het vaderland kon maken.

De baastimmerman kreeg opdracht om geschikt hout te kappen en voor te bereiden voor het schip Commerust bij aankomst aldaar. De retourschepen werden na het lossen van hun lading van rijst, houtwerk en andere goederen voor het gouvernement opnieuw beladen met kaneel, linnen en andere retourzendingen voor het vaderland. Op 22 en 30 oktober en 3 en 10 van deze maand vertrokken zij naar Gale, waar ze achtereenvolgens in de baai aankwamen.

Daar werden hun ladingen gelost, werden de schepen geïnspecteerd en gekalfaat, werden hun gebreken hersteld en werden ze voorzien van goed buskruit, bemanningsgoederen, provisie en alle andere benodigdheden volgens voorschrift en gebruikelijke praktijk. Uiteindelijk waren ze volgens verklaringen klaar om met Gods hulp de reis naar het vaderland te ondernemen onder leiding van de onafhankelijke fiscaal van dat gouvernement, Daniel van den Henghel, op het schip Gaastrederdam. Deze fiscaal verzocht om aan de Kaap zijn dank aan de autoriteiten over te brengen voor deze aanzienlijke bevordering, waarmee hij bij besluit van 11 oktober vereerd was met het commando over de vloot naar de Kaap, volgens het eerdere voorbeeld van wijlen de onafhankelijke fiscaal Cornelis van Beaumond in het jaar 1712.

De schepen uit Ceylon hadden op 21 februari 1731 nog geldkisten die naar Amsterdam gestuurd moesten worden. Vanwege een tekort aan transportmiddelen moesten ze wachten op een geschikte gelegenheid om deze naar Batavia te sturen. De redenen voor de geringe handel in koffie en het terugsturen van de geldkisten waren uitgebreid beschreven in brieven van de residenten en de hoge Indische regering, gedateerd 16 augustus.

Men besloot het schip extra te beladen met:

• suiker
• papanhout
• Ceylonse koffie
• 225 balen Javaanse koffie die niet verkocht kon worden in Coromandel, Perzië en Surat
• alle lijwaatpakketten die volgens order van de Kamer Amsterdam voor 2/3 deel moesten worden toegewezen

Het doel was het schip volledig te laden en ruimte te maken in de schepen voor meer peper. Als de lijwaatpakketten verdeeld zouden worden over meerdere schepen, zou de Compagnie 200.000 pond peper mislopen.

Schipper Livinus de Heere van het schip Commerust meldde dat de achtersteven en hekbalk wat waren afgeweken. Dit kon volgens deskundigen problemen geven. Dit was extra vervelend omdat peper in Nederland een hoge prijs had en Batavia dringend voorzien moest worden vanwege een groot tekort daar.

De lijwaatpakketten voor de Kamer Zeeland wilde men liever direct versturen via de schepen Meijenberg en 't Slot den Hooge. Dit om:

• kostbaar heen en weer slepen van goederen tussen kamers te voorkomen
• te vermijden dat de Kamer Middelburg meer peper zou krijgen dan hun aandeel van 1/3 deel
• hoge kosten en verspilling te voorkomen als het overige naar Amsterdam gestuurd zou moeten worden

Men hoopte dat deze handelwijze goedgekeurd zou worden, aangezien men naar beste inzicht had gehandeld om de belangen van de Compagnie zo goed mogelijk te behartigen.

21 februari 1731 werden vanuit Ceylon verschillende schepen gestuurd met brieven voor Batavia. Door gebrek aan suiker voor de onderlading kwamen meerdere schepen apart aan bij dit bestuur. 't Slot ter Hoge en Commerust arriveerden op 27 en 30 september voor het kasteel, Voorn en Verschijnen en Meijenbergg op 9 oktober daarna.

Het schip Gaasperdam, als laatste op 2 september vanuit India vertrokken, miste Colombo door verkeerde inschatting en stroming. Het kwam aan de zuidoostkant van het eiland bij Bapos terecht. Vandaar laveerde het schip in enkele dagen naar de baai van Gale, waar men het liet binnenlopen en naast de andere schepen liet ontlossen van de goederen voor Ceylon en Coromandel. De laatste goederen werden in de pakhuizen opgeslagen tot het opengaan van de vaart, waarna men ze zou doorsturen bij eerste gelegenheid.

Samen met de goederen kwamen ook bedienden over van Batavia, namelijk:

• de predikant Bernhardus Engelbregt
• de onderkoopman en tweede pakhuismeester op Nagapatnam Willem van Zijll
• de onderkoopman Jacob de Ionge
• de eerste klerk ter Nagapatnamse secretarie Willem van Zijll de Ionge
• hun families

Op 22 oktober ontving men een brief uit Indië waarin 4 schepen werden toegewezen om zoveel mogelijk peper uit de ruime voorraad mee te nemen. Wegens de kleine hoeveelheid Madurese retourvracht en om onnodige zwaarte te vermijden, moesten klipstenen, onbruikbare ankers en kanonnen aan boord blijven. Men zou de schepen wel suiker voor onderlading geven en zoveel mogelijk sappanhout, want men had vanuit Batavia door gebrek aan peper en salpeter daar ruim van gekregen, plus 1000 kanasters van die soort als onderlading voor 1 schip van 145 voet.

Bij resolutie van 11 oktober besloot men het schip Komssenhoeff, dat op 25 september met een lading van 726 balen of 186.998 pond Arabische koffiebonen uit de Rode Zee was aangekomen, ook mee te sturen. Het schip had de verlossene Mochasen resident Jan Elias van Mijlendonk meegebracht, samen met 15 verzegelde kisten Spaanse realen. Die werden eerst naar Gale gezonden en daar in het pakhuis bewaard tot ze bij geschikte gelegenheid verder verscheept konden worden.

Op 21 februari 1731 werd vanuit Ceylon bericht dat 10.000 rijksdaalders naar Batavia gestuurd zouden worden. Het proberen en snijden van zakken volgens de orders was goed bevonden om misbruiken tegen te gaan. De ziekenbezoeker die van dit eiland vertrok, werd volgens bevel voorzien van de gevraagde kerkelijke verklaringen over zijn gedrag in de kerk en in zijn leven.

Er moest verder met alle zorgvuldigheid en goed overleg een verzoek om contant geld worden opgesteld, conform de aanbeveling uit de brief van 28 oktober van dat jaar. Dit in plaats van de 5.000 rijksdaalders uit het vorige jaar. In die brief werd met een terechte verklaring van ongenoegen en verbazing om informatie gevraagd over de geëiste 50.000 rijksdaalders betaling uit Nederland.

In de brief uit Ceylon van 26 september 1728 was duidelijk vermeld dat een bedrag van 100.000 rijksdaalders kleingeld naar Batavia gestuurd zou worden, omdat dat geld hier renteloos moest blijven liggen en daar beter gebruikt kon worden. De schrijvers verklaarden dat dit wonderlijke gedrag alleen te wijten was aan de onbezonnen, spoorloze en winderige plannen van de gewezen gouverneur Vuijst.

Deze had tijdens zijn gezag al 50.000 rijksdaalders van dat kapitaal naar Batavia gestuurd en de resterende 50.000 rijksdaalders daarvoor naar Gale laten vervoeren. Gouverneur Vers Luijs had bij zijn aankomst en aantreden van het bestuur dit geld meteen terug laten brengen, omdat het op dit eiland hoognodig was voor:

• de inkoop van arak en kaurischelpen
• het betalen van maand- en kostgelden aan de dienaren van de Compagnie

Dit was al praktisch gemerkt, zoals bleek uit het laatst verstuurde algemene verzoek van 10 december van het vorige jaar. Om onnodige herhalingen te vermijden hielden zij zich daaraan met toestemming.

Verder werd vermeld dat men ter voldoening aan het bevel alle lakens die bij nameting te korte stukken hadden, maar die wel heel en met de loden eraan bevonden werden, bij eerste gelegenheid naar het vaderland terug zou sturen.

Men had ook de lopen van de laatst aangevoerde kanonnen nadat de wapens uitgeladen waren volgens aanbeveling met kogels laten proberen. De laatste hier aangebrachte schietgeweren via de schepen Knapenburg en Landschoon waren getest. Van de 116 geweren waren er volgens het verslag van de commissie 5 onbruikbaar bevonden. Deze 5 onbruikbare geweren werden conform het verzoek teruggestuurd naar de Kamer Amsterdam via de nu van dit eiland vertrekkende retourschepen Gaasperdam, Meijenberg, Commerust en Het Slot ten Hoge.

12 februari 1731 werd er vanuit Ceylon een verslag ontvangen over goederen en de uitvoering van zaken. De fiscaal te deze rede had 5 november van het voorgaande jaar nog geen volledig rapport kunnen leveren aan de Edele, zoals eerder vermeld in de respectvolle berichten van 10 december 1729. Men betuigde zijn verplichting voor de goede verzorging van alle toegezonden goederen en verzekerde dat men volgens plicht de orders en bevelen zou uitvoeren die vervat stonden in de eerder genoemde brieven met betrekking tot Ceylon.

Bij aankomst van schepen die tijdens hun reis met een ongewoon groot aantal doden en zieken waren bezocht, zou men niet nalaten om van de scheepsoverheden en chirurgijnen nauwkeurig te onderzoeken waaruit de ziekten en sterfte waren ontstaan, bijvoorbeeld door:

• een lange reis
• hitte of koude
• gebrek aan levensmiddelen en verswater
• bedorven levensmiddelen of levensmiddelen die niet van de vereiste kwaliteit waren

Hiervan zou aan de Edele kennis worden gegeven, samen met het gehouden journaal van de opperchhirurgijnen over alles wat met de zieken en doden was voorgevallen en welke hulpmiddelen zij hadden toegepast.

De schepen die hiervoor waren genoemd, namelijk Landskroon en Knapenburg, waren met voldoende gezond volk aangekomen. Het eerste schip had tussen de Kaap en deze eilanden maar 1 dode gehad en het andere niet meer dan 5 doden. Op beide schepen waren geen buitengewone ziekten vernomen.

De fiscaal had bij aankomst van voornoemde vaderlandse schepen gelet op de aangevoerde particuliere goederen en had geen andere gevonden dan die op de getekende lijsten bekend stonden. Men verzekerde dat men naar Nederland alleen zou toestaan te vertrekken degenen die hun verbonden tijd volledig hadden uitgediend, tenzij de thuisvarende schepen door gebrek aan nodige timmerlui dit zouden eisen.

Men twijfelde niet dat de boekhouders die te Batavia op hun respectievelijke schepen waren geplaatst, voor hun boeken de nodige zorg zouden dragen. De gesloten en bezegelde boeken van dit kasteel tot eind augustus waren volgens de resolutie van 2 dezer op het visitatiekantoor behoorlijk nagezien.

Vanuit Ceylon werd op 12 februari 1731 een brief geschreven. De brief was gericht aan de heren bewindhebbers van de Vergadering van Zeventien, die de Verenigde Oost-Indische Compagnie vertegenwoordigden, en had het kantoor in Amsterdam als hoofdzetel.

De schepen Landskroon en Knapenburg waren op 20 januari 1731 vanuit Texel vertrokken namens de kamer Amsterdam. Vervolgens waren ze op 18 mei vanaf Kaap de Goede Hoop verder naar Ceylon gevaren. Op 11 augustus en 19 augustus waren beide schepen behouden aangekomen bij de rede.

Met deze schepen werden ontvangen:

• Officiële brieven en documenten van 28 oktober van het vorige jaar
• Uittreksels uit algemene brieven van 18 augustus en 29 augustus aan het bestuur in Batavia
• 2 aparte brieven aan de bewindhebbers van de kamers Delft en Rotterdam van 6 september en 22 september van het vorige jaar
• Diverse andere documenten volgens bijgevoegde registers
• Manschappen, uitrusting, goederen, geld, voorraden en handelswaar volgens de facturen en vrachtbrieven

Er werd een memorie van gebreken opgemaakt over wat er ontving was. Ook werd een aparte memorie gemaakt over de geleverde ladingen van de schepen 't Huis Assenburg en 't Hof niet Altijd Winter die vanwege hun late aankomst uit Nederland bij deze kamer hoorden.

De brief was ondertekend door Adriaan Maten, Gerrit Kalden, J. Bvernatti, J. E. van Mylendonk en W. B. Albinus in Colombo op 12 februari 1731.

Margareta Jacobs kocht van haar vader (de verkoper, naam niet genoemd) een huis en erf met schuur en alle bijgebouwen, beplanting en bepoting in Abstede. Het erf was erfpacht van het convent van St. Servaes binnen Utrecht. Ook kocht zij alle huisraad en inboedel, behalve 1 bed en persoonlijke spullen van de verkoper en zijn vrouw. Verder werden verkocht: alle vee en beesten (paarden, koeien en andere levende have), gereedschap voor de landbouw en al het koren op het veld en in de bergen. Het erfpachtgoed werd geschat op 2.000 gulden. De koperschap moest rekening houden met het voorkooprecht van het convent van St. Servaes. De koopster moest de volgende schulden van de verkoper betalen:

• Aan de kinderen van wijlen Henrick Marcelis: 400 gulden plus achterstallige rente
• Aan Ghusbert Keijser: 300 gulden hoofdsom plus achterstallige rente
• Aan Sweer Henrixsz van Nellesteijn: 400 gulden hoofdsom plus achterstallige rente
• Aan raadsheer Nijpoort: 250 gulden hoofdsom plus achterstallige rente
• Aan Claes Munter: 300 gulden kapitaal plus achterstallige rente
• Aan Jacob Meerlingh als grondeigenaar (tekst loopt hier af)

Op 15 januari 1781 bespraken de autoriteiten het geval van verschillende weggelopen slaven. De slavin Nanette werd veroordeeld tot levenslang dwangarbeid in ketenen op de nieuwe vesting. Ze werd voor 200 gulden aan de directie overgedragen. Na aftrek van de kosten zou het resterende bedrag aan haar voormalige meester worden uitgekeerd. Haar kind zou aan dezelfde meester worden teruggegeven. De slaven Jason en Harard, eigendom van David de la Para, werden eveneens veroordeeld tot levenslang werk in ketenen op het Cordon, zo ver mogelijk verwijderd van de rivieren Suriname en Commewijne. Ook zij werden voor 200 gulden per persoon overgedragen, waarbij het restant na aftrek van kosten aan hun eigenaar zou worden betaald. Van deze beslissingen zouden afschriften worden gegeven aan de eerste raadsfiscaal en ingenieur Wolland.

Op vrijdag 19 januari 1781 werd een buitengewone vergadering gehouden. De commissarissen meldden dat Cornelis Bliek en zijn echtgenote opnieuw waren verschenen, met hetzelfde verhaal als eerder. Een verzoekschrift van Maria Catharina Voogelaar, de echtgenote van Cornelis Bliek, werd behandeld. Zij vroeg om toestemming (zogenaamde "veniam agendi") om een scheiding van tafel en bed tegen haar man aan te vragen. Ook verzocht zij om een curator over de gemeenschappelijke bezittingen aan te stellen. Het verzoek werd goedgekeurd. Aan Maria Catharina Voogelaar werd de gevraagde toestemming verleend. Johan Adolph van Claveren werd aangesteld als curator om samen met Cornelis Bliek de gemeenschappelijke bezittingen te beheren en een inventaris op te maken. Van deze beslissing zouden afschriften aan M.C. Voogelaar en curator Van Claveren worden gegeven.

Vervolgens legde de gouverneur een brief voor van 1 november 1780 van de directeuren en regeerders van de kolonie. Deze brief meldde dat toestemming was verkregen van de burgemeesters van Amsterdam om Lucia Susanna Nawich, weduwe van Barent Casper, op te laten nemen in het tuchthuis binnen die stad. De autoriteiten bedankten de burgemeesters voor de snelle uitvoering van dit verzoek. De raadsfiscaal werd gemachtigd om verdere actie te ondernemen met betrekking tot Lucia Susanna Nawich.

23 mei 1780 werd er gesproken over een brief aan Haar Edele Groot Achtbare over de zaak van S. L. Narrich, weduwe van B. Casper. Het ging om de aankoop van de resterende 2/6 deel in de grond Fortvliet.

Op 9 augustus zou er actie ondernomen worden, en de secretaris kreeg de opdracht dit verder uit te voeren.

Er werd ook een conceptbrief voorgelezen aan Haar Edele Groot Achtbare over het vonnis dat was uitgesproken in de zaak van S. L. Narrich, weduwe van B. Casper. Deze brief werd goedgekeurd en de secretaris moest deze netjes uitschrijven.

De raad en boekhouder generaal meldde dat hij volgens het besluit van 18 mei de mogelijkheid had gevonden om het resterende 2/6 deel in de grond Fortvliet te kopen voor 600 gulden, waarbij het land de kosten voor het transport zou betalen.

De ontvanger van de kleine belastingen kreeg toestemming om het transport te laten maken.

Er werd gesproken over een antwoordbrief aan Haar Edele Groot Achtbare op hun brief van 20 december 1779.

De raad en boekhouder generaal werd bedankt voor zijn inspanningen. Er werd besloten dat Pieter Berkhoff, de ontvanger van de kleine belastingen, toestemming kreeg om het benodigde transport te laten maken en te ontvangen. Hij mocht op opdracht van de rekenmeesters de koopsom en de kosten betalen. Hiervan zouden hijzelf en de rekenmeesters een uittreksel krijgen.

Daarna vroeg de gecommitteerde raad aan de rekenmeesters om, volgens het besluit van 25 februari 1780, hun mening te geven over verschillende punten uit de brief van Haar Edele Groot Achtbare van 20 december 1779. Zij leverden hun schriftelijke mening aan. Deze werd voorgelezen en de raad werd bedankt voor hun werk. Men besloot zich hierbij aan te sluiten. De secretaris moest dit als bijlage bij de antwoordbrief voegen.

Over de rente van 8 procent op de geprotesteerde wisselbrieven tegen weglopers bij de kas werd besloten te antwoorden dat de stelling van Haar Edele Groot Achtbare over het genomen besluit weliswaar billijk was, maar dat dit onderscheid alleen was gemaakt op basis van het plakkaat van Haar Hoog Mogende van 18 december 1779 over voorrang en mededinging in deze kolonie, waar deze woorden werden gebruikt. De secretaris kreeg opdracht de antwoordbrief op te stellen.

Ook legden de gecommitteerde rekenmeesters en de raad en boekhouder generaal de rekening over van de eerste deurwaarder van deze kolonie. Deze bevatte zijn verantwoording over de door hem ontvangen deurwaarderskosten en andere gelden van 1 december 1779 tot en met 30 april 1780. Zij meldden dat zij deze hadden onderzocht en juist bevonden. De rekening werd goedgekeurd.

Op 18 en 23 mei 1780 werden de laatste documenten ondertekend als afsluiting van de gewone zitting. Daarna werden ook de brieven samengevat en ondertekend die bestemd waren voor de Heren Directeuren en Bestuurders van de kolonie. Deze brieven gingen over het besluit van 23 mei, over een vordering ten laste van de kolonie Berbice, en over de veroordeelde Lucia Susanna Nawich, weduwe van B. Casper. Ook werd het plakkaat voor de Dank- en Bededag behandeld.

Vervolgens rapporteerde raadslid Clementa, die belast was met de veilingen, dat de deurwaarders van beide hoven het niet eens hadden kunnen worden over wie van hen de volgende morgen als afslager bij de veilingen zou optreden. Ook de assistent Van Bülow, die deze zitting toestemming had gekregen, was niet verschenen. Hierdoor had er geen veiling kunnen plaatsvinden.

De gouverneur-generaal stelde daarop voor dat omdat de deurwaarders voortdurend bezig zijn bij de zittingen van het hof en bij de doorlopende registers, het het beste zou zijn om een apart persoon als afslager voor de veilingen aan te stellen, zoals dat vroeger ook was. Hij merkte wel op dat dan overwogen moest worden om de deurwaarders een kleine salarisverhoging te geven.

Margareta Julien verklaarde dat ze bepaalde gebeurtenissen niet wist of zich niet kon herinneren, behalve juffrouw Warendorp.

Ze verklaarde dat ze mevrouw Schenping niet bij het raam had zien leunen, maar dat mevrouw Schenping (of meneer Engels) in het Duits of het Neger-Engels tegen Lucia Nawich had gesproken. Er werd gevraagd of ze had gehoord wat mevrouw Schenping tegen Lucia Nawich had gezegd.

In de maand juli waren de genoemde personen mogelijk bij haar thuis geweest. Ze sprak met Lucia Nawich, de gescheiden vrouw van Barent Casper. Mevrouw Schenping zei dat ze had gehoord dat Lucia Nawich kinderen van meneer Cellier in het huis Van Hanlingen had gezocht, en dat ze daar de Heer de Waedt had gevonden. Mevrouw Schenping zei toen dat ze hoorde dat Lucia Nawich groot en klein wilde noemen die daar kinderen hadden gehad.

Lucia Nawich antwoordde dat ze niet wist dat meneer Cellier kinderen had gehad. Ze sprak over een kind in Para dat geen moeder had. Ze zei dat er bij de Heer Pallak een kind was dat negende was, en dat er geen kinderen uit de hemel vielen, maar geen kinderen zonder moeder waren.

Mevrouw Schenping waarschuwde dat er 2 mensen van de tegenpartij van meneer Cellier zouden komen die Lucia Nawich iets in de hand zouden stoppen om mevrouw Cellier te noemen. Ze zei dat als Lucia Nawich iemand wilde noemen, ze juffrouw Wilffort of gewone mensen moest noemen. Lucia Nawich antwoordde dat ze nee zei.

Mevrouw Schenping noemde de arme mensen of gewone lieden die heen en weer tussen beide partijen gingen, en zei dat ze Cellier niet kende als hij na 8 uur begon te deugen. De woorden waren in deze betekenis geweest.

De getuige verklaarde dat mevrouw Schenping de personen niet had genoemd die Lucia Nawich zouden moeten overhalen om mevrouw Cellier te noemen. Het gesprek was gebeurd in aanwezigheid van Jan Nepven en meneer Schepping was weggegaan, en Lucia Nawich ook.

Op de vraag of ze in Para was geweest en daar dikwijls op de plantage van Heer Pallak was geweest, antwoordde ze ja. Ze verklaarde dat het een mooi kind was. Er was een algemeen gerucht dat iedereen wist. Ze had daar een kind gezien genaamd Charles. Ze had gehoord dat de moeder van dat kind niet bekend wilde zijn, maar wist niet wie de moeder was of voor wie ze werd gehouden volgens de algemene zeggen.

De getuige verklaarde verder niets van deze zaak te weten. Ze

30 december 1780 werd er in het kasteel Orange te Ternate een lijst opgesteld van leden die zitting hadden in het college van commissarissen voor huwelijks- en kleine rechtszaken. Als voorzitter fungeerde Gerardus Willem van Renesse. Andere leden waren Coenraad van Dijk, Casper Voges, David Brand, Willem Semet, Johan Godlob Voogt en Johan Paul Christiaan Wolf. J.P.C. Wolf was de secretaris.

31 december 1780 werd er een lijst gemaakt van degenen die zitting hadden in de kerkraad van Ternate. Als voorzitter trad op Georgius Jacob Huther. Gerardus Willem van Renesse was ouderling sinds 1779 en Willem Fredrik Mersz sinds 1771. Casper Voges was diaken. De lijst werd ondertekend door G.W. van Renesse als ouderling.

Er werd ook een namenlijst opgesteld van officieren van de piënnisten:

• Hendrik Amelius de Chalmot - kapitein
• George Fredrik Durr - kapitein-luitenant
• Johannes Geurines Conkers - luitenant
• Casper Voges - luitenant
• Wouter Jan Hendrik Senckink - adjudant
• Hendrik Godfried Klingbeil - adjudant
• Fredrik Mersz - vaandrig
• Willem David Brand - vaandrig
• Adriaan Wiggers - sergeant

27 december 1781 werd in het kasteel Orange te Ternate een lijst opgesteld van officieren van de matrozen en ambachtslieden:

• Christiaan Adolf - kapitein
• Carel Fredrik Kneefel - luitenant
• Dirk van den Broek - vaandrig
• George Stephaan Hitschler - vaandrig
• Samuel Heisenbach - sergeant
• Dirk Berens - sergeant
• Willem Smit

31 december 1780 werd een namenlijst gemaakt van de officieren van de burgerij van Ternate:

• Anthonij van der Plas - kapitein (sinds 1777)
• Cornelis Willemsz - luitenant (vertrokken naar Banda in 1778)
• Johan George Hekkel - vaandrig
• Iohannes Scholler - vaandrig (vertrokken naar Batavia)
• Christoffel
• Iacob Bruik - adjudant

Casper vroeg aan de ondervraagde of hij niet met Casper mee was gegaan. De ondervraagde antwoordde dat hij niet wist dat Casper had gezegd "jij schelm, drommel, je zult met mij naar het huis meegaan." Op nadere vraag zei hij ja.

Er werd gevraagd of Casper hem niet tot aan het huis van Andries Kuiper had meegenomen. Ook werd gevraagd of de ondervraagde niet naast het paard naar dat huis was gegaan.

Er werd gevraagd of de ondervraagde, als Casper niet was aangekomen, het meisje met geweld niet tot zijn wil had willen krijgen.

Toen ze bij het huis van Andries Kuiper kwamen, kwam Andries naar buiten en zei "goedenavond Casper". Casper zei tegen de ondervraagde "jouw schelm, waarom houd je dit meisje hier vast".

De ondervraagde antwoordde Casper dat hij haar goed hielp dragen.

Casper zei tegen Hilletje Smits: "Casper, kijk, deze jongen houdt mij hier vast."

Het genoemde meisje stond daarop op en ging naar Casper.

Dit werd gevraagd en ondervraagd en zonder dwang of marteling vrijwillig beantwoord in het Kasteel de Goede Hoop op 23 mei 1705. Dit gebeurde in aanwezigheid van O. Berg, J. Swellengrebel, Willem van Putten, K. J. Slotsboo, C. H. Diepenauw, N. Oortmans en Hendrik Donker, leden uit de Raad van Justitie. Zij tekenden samen met de ondervraagde en Abraham Poulle, die hiertoe bevoegd was.

Bij een nieuwe verhoor verscheen opnieuw voor de afgevaardigden uit de Raad van Justitie de eerder genoemde ondervraagde Jacob van de Kust Coromandel. De vragen en zijn antwoorden werden hem nogmaals voorgelezen. Hij verklaarde hierbij volledig te blijven en wilde niets toevoegen of weglaten.

Bij een derde verhoor verscheen wederom voor de afgevaardigden uit de Raad van Justitie de meergenoemde slaaf Jacob van de Kust Coromandel. Zijn eerder gegeven verklaringen werden hem van woord tot woord duidelijk voorgelezen. Hij verklaarde hierbij nog steeds volledig te blijven en wilde niets laten toevoegen of weglaten. Hij voegde wel toe bij vraag 11 dat ze toen een keer half op haar knieën is gevallen en toen weer is opgestaan. Bij vraag 17 zei hij dat Hilletje Smits de neusdoek waarin zij enkele rozijntjes had zelf in de mond heeft gestoken en dat hij die daar zo in heeft vastgehouden.

Dit werd gedaan in het Kasteel de Goede Hoop op 25 mei 1705 voor Willem van Putten en