Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van herkende teksten

Hilletje Giebeler kreeg een kind van 6 maanden. Dit kind werd onder een laurierboom begraven. De tweede verdachte ging naar de loods toen de wacht naar bed was gegaan. De eerste verdachte had toen gezegd dat dit bij de hoofdaanklager (fiscaal) in Kaap bekend gemaakt moest worden. Er moest verteld worden dat Hilletje Giebeler een miskraam had gehad van 6 maanden. De tweede verdachte had de eerste verdachte geïnstrueerd om te zeggen dat dit te vroeg geboren kind door zijn meester en diens vrouw was begraven.

Een slaaf genaamd Pluto van Mosambique, die eigendom was van luitenant Thomas Arnoldus Therron, probeerde uit de gevangenis te ontsnappen. Na zijn arrestatie probeerde hij zelfmoord te plegen door zichzelf met een mes in zijn borst en buik te steken. Hij overleefde deze verwondingen. De aanklager vond dat deze tweede misdaad (de zelfmoordpoging) zwaarder bestraft moest worden dan de eerste (de ontsnapping).

De tweede beschuldigde bleef vasthouden aan wat hij de eerste beschuldigde had aangespoord te zeggen, behalve het verhaal dat zijn eigenaar het meisje zelf zwanger zou hebben gemaakt. Dit had hij naar eigen zeggen van Cuscunna gehoord. Bij zijn laatste ondervraging antwoordde hij dat hij geen straf verdiende omdat hij de waarheid had gesproken. Toen alle verklaringen in deze zaak werden herhaald, gaf hij bij zijn eigen ondervraging toe dat hij verkeerd had gehandeld door zijn eigenaar niet te informeren over wat hij van Susanna en Lea had gehoord.

De slaaf Titus heeft verklaard aan de bestuurder van Stellenbosch en Drakenstein, Adriaan van Schoor, dat het volgende echt gebeurd is. Ongeveer 14 dagen geleden was hij op de plaats Elsenburg bij Stellenbosch. Rond 7 uur 's avonds kwam zijn medeslaaf Januari van Bengalen, die kok was van hun eigenaar, van de plaats Koelenhoff naar Elsenburg. Januari zei tegen Titus dat hij op bevel van hun eigenaar mee moest gaan naar Kaap om het huis van de aanklager aan te wijzen. Titus geloofde dit en vertrok met Januari van Elsenburg. Januari zei toen dat hij eerst terug wilde naar Koelenhoff om zijn kleren te halen en nam Titus daarheen mee.

De slaaf Jonas van Madagascar verscheen voor de Raad van Justitie in het Kasteel de Goede Hoop op 21 juli 1776. Hij verklaarde niets te weten over de begrafenis van een kind of het maken van een graf. De verklaring werd afgelegd voor de raadsleden Aillij en Jan Serriveer. Het document werd ondertekend door de aanwezigen, waaronder secretaris C.L. Neethling.

Deze man verklaarde voor de tweede keer voor een aantal belangrijke personen van de rechtbank in het gebied bij Kaap dat hij zijn eerder afgelegde verklaring bevestigde. Hij wilde daar alleen aan toevoegen dat hij, nadat hij na zijn vorige bevestiging uit het kasteel was weggegaan en de andere slaven achtergelaten had, niet heeft kunnen horen wie de schuld zou krijgen.

Bernardus van Blercq verscheen voor de rechters van de Raad van Justitie. De tekst van zijn verklaring werd aan hem voorgelezen. Hij bevestigde dat alles correct was en dat er niets aan toegevoegd of weggehaald moest worden. Hij zwoer dit in aanwezigheid van de slaven April en Januarij. Dit gebeurde aan Kaap de Goede Hoop op 10 augustus 1762. De verklaring werd ondertekend door R.B.V. Blercq, L.S. Faber (beëdigd klerk), I.F. Tiemmendert en J.F.W. Bettiger op 2 juli 1762.

De rechter besloot op 3 augustus 1762 dat de veroordeelden zouden worden:

• Opgehangen aan de galg tot de dood erop volgt
• Hun lichamen zouden naar het gerecht buiten de stad worden gesleept
• Daar opnieuw aan de galg gehangen worden
• Hun lichamen zouden aan de vogels worden overgelaten
• Ze moesten ook de gerechtskosten betalen

Dit vonnis werd ondertekend door A. van Schoor en voorgelegd aan het gerechtshof op 30 september 1762.

Volgens de juridische regels van 24 januari 1673 en de Nederlandse rechtspraktijk moeten de twee verdachten Januarij en April van Bengalen worden veroordeeld. Ze moeten naar de gebruikelijke plaats worden gebracht waar misdadigers hun straf krijgen. Dit moet als afschrikwekkend voorbeeld dienen voor andere criminelen.

Hilletje Giebeler vertelde dat ze nog gewoon haar menstruatie had. Ze was begin juni op de boerderij van haar vader in Hottentots Holland geweest. Daar was ze samen met de twee dochters van oud-heemraad Michiel Romond. Ze had zich daar omgekleed waar de dochters bij waren en ze hadden samen gegrapt en gelachen. Als het waar was wat Claas Januari over haar beweerde, dan hadden die dochters dat wel gezien. Hilletje dacht dat Januari haar alleen maar zwart wilde maken omdat ze hem als kok vaak op zijn gedrag had aangesproken.

Op 13 ondertekenden de volgende personen een document:

• J.V.S. Eeede Van Oudshoorn
• I. Meijnertzhagen
• R.S. Sillemann
• D.D. Hillij
• P. Hacker
• O.M. Bergh
• I.F. Tiemmendorf
• Jasper Westpalm
• Jan Serrier
• I. Jo W.T. Bottrijer
• H.P. Muller

Secretaris C.L. Veethling was aanwezig bij de ondertekening. R. Tulbagh gaf toestemming voor de uitvoering. De beëdigde klerk Vader verklaarde dat de kopie overeenkwam met het origineel.

De rechtbank heeft Alexander van Mandhaar veroordeeld namens de Staten-Generaal van de Verenigde Nederlanden. Het vonnis bepaalde dat hij naar de gebruikelijke executieplaats in Kasteel de Goede Hoop gebracht moest worden. Daar zou hij:

• aan een kruis worden vastgebonden
• levend worden geradbraakt zonder genade
• op het kruis blijven liggen tot zijn dood
• zijn lichaam naar de executieplaats buiten worden gesleept
• op een rad worden gelegd als prooi voor weer en vogels

Hij moest ook de proceskosten betalen. Het vonnis werd uitgesproken op 11 maart 1782 en uitgevoerd op 13 maart 1782.

Een slaaf raakte in een worsteling met een slavin genaamd Rachel. De slaaf had volgens zijn verklaring zelf geen mes bij zich, maar haalde een klein knipmes uit de zak van Rachel. Hij bracht eerst verschillende wonden toe aan haar hoofd en stak haar daarna meerdere keren in haar lichaam. Na deze gruwelijke moord stal hij 12 schelling uit haar tas. Vervolgens duwde hij het lichaam met de voeten naar beneden in een diepe sloot. De dader verklaarde dat hij daarna in paniek wegrende omdat het zo donker voor zijn ogen werd. Hij gooide het mes weg richting het oosten en vluchtte naar Kaap de Goede Hoop. Het lichaam werd dezelfde avond nog gevonden door voorbijgangers, maar de moord werd pas de volgende dag ontdekt.

Op de ochtend daarna bij de gerechtelijke autopsie op het lichaam werden er 12 wonden gevonden. Dit wees uit dat de slaafgemaakte vrouw op die afgelegen en eenzame plek op gruwelijke wijze was vermoord. Omdat zo'n vreselijke moord in een land waar recht en gerechtigheid strikt moeten worden gehandhaafd niet kan worden getolereerd, moest er een zware straf volgen. Dit was ook bedoeld als afschrikwekkend voorbeeld voor andere mogelijke moordenaars. De raad van justitie heeft de aanklacht, ingediend door waarnemend onderkoopman Paul Otto Luder Hemma, zorgvuldig bestudeerd. Ze hebben ook gekeken naar de vrijwillige bekentenis van de gevangene en andere documenten.

Een boekhouder genaamd Schot zag de vermoorde slavin Rachel met een mand onder haar arm uit een huis komen. Ze werd achtervolgd door een verdachte die met haar ruziemaakte. Zij riep nog "Wat wil je van mij hebben dat je me zo achtervolgt?" De verdachte antwoordde in het Maleis "Ja, ik moet vandaag mijn zin hebben en wil je gebruiken." Na haar reactie "Dat is mooi dat je zoiets op straat zegt" keerde ze zich van hem af. Ze liep toen:

• voorbij het huis van weduwe Ten Holder
• om de hoek bij burger Fruter
• tussen de huizen van weduwe Ten Holder en Michiel de Kok
• via de straat achter het huis van weduwe Ten Holder

Dit verhaal maakte de verdachte nog verdachter in januari het volgende jaar.

De officier van justitie in 's-Hertogenbosch eist dat de verdachte Jan Francois van Daalen wordt gestraft voor het plegen van geweld in andermans huis, waarbij vrouwen en kinderen werden opgeschrikt. Hij vindt dat de verdachte moet worden veroordeeld tot:

• vastbinden aan een paal
• afranseling door de beulsknechten
• verbanning uit de stad als gevaarlijk persoon

De tekst beschrijft een conflict waarbij gewelddadig gedrag werd vertoond tegen kinderen die thuis waren. In plaats van geweld te gebruiken, had de dader een klacht moeten indienen bij Jacobsz over:

• de belediging door zijn slavin
• het achterhouden van een hemd met knopen

Als hij dit had gedaan, zou zijn verzoek waarschijnlijk zijn ingewilligd. Als dat niet gebeurde, had hij nog steeds op een wettige manier zijn recht kunnen halen.

De tekst waarschuwt dat als zulk gewelddadig gedrag niet wordt bestraft, dit ernstige gevolgen zal hebben. Niemand zou dan nog veilig thuis kunnen wonen als mensen zomaar geweld kunnen gebruiken om hun zin te krijgen.

Een man heeft een meisje mishandeld in het huis van haar werkgever Melchior Besch. Als excuus voerde hij aan dat zij nog zijn hemd met zilveren knopen had en het niet wilde teruggeven. Daarnaast had zij hem 2 maanden eerder voor hoerenloper uitgescholden en met een steen gegooid toen hij om het hemd vroeg. Na een woordenwisseling op straat was hij haar gevolgd naar het huis van Melchior Besch en had haar daar geslagen. Dit voorval gebeurde toen zij bij haar werkgever en diens vrouw Rosentie was. De rechtbank vond dit geen acceptabel excuus omdat er 2 maanden tussen het incident met de steen en de mishandeling zat.

Jan Jacobsz is thuisgekomen en zag dat er geweld was gepleegd in zijn huis. Hij volgde de dader die al was vertrokken naar zijn logement. Daar aangekomen gaf hij de dader een vuistslag tegen zijn hoofd. Daarbij riep hij dat de dader opgehangen moest worden aan de galg. De dader werd duizelig, viel op de grond en Jacobsz trok hem aan zijn haren weer omhoog. Jacobsz noemde hem een hond. De dader had eerder op een strafbare manier omgang gehad met een dienstmeid. Jacobsz is daarna naar huis gegaan en heeft dit voorval gemeld bij de officier van justitie.

Op 28 mei om 7 uur 's avonds kwam iemand bij het huis van Jan Jacobsz toen hij en zijn vrouw niet thuis waren. Deze persoon vroeg aan de dienstmeid naar naalden, elzen en schoenmakersgaren. Daarna vroeg hij opnieuw naar een hemdrok. Hij greep de meid vast, sloeg haar en probeerde haar met geweld het huis uit te trekken. Hij schold haar uit en bedreigde haar door te zeggen dat hij haar zou trappen tot de gal uit haar keel zou komen. Toen het zoontje van Jan Jacobsz dit probeerde te stoppen en zei dat hij zijn vader zou halen, werd de dader niet rustiger. Hij zei tegen de jongen: "Roep je vader maar, al stond je vader er bovenop, dan zal ik die meid vanavond nog vermoorden." Toen hij zag dat de jongen echt wegging...

Melchior Resch kwam naar de woning van Smit. Daar zat diens vrouw op de galerij met een zuigeling en een klein kind op haar arm. Hij vroeg naar de prijs van enkele hemden. Toen de vrouw wilde antwoorden, greep hij plotseling een slavin bij haar haar en sloeg haar één of meerdere keren. De dienstmeid zei dat dit gebeurde omdat hij jaloers was dat zij met enkele Engelse gasten aan het stoeien en lachen was. Volgens de dader was dit echter omdat de dienstmeid hem eerder op straat had uitgescholden voor 'hoerenloper' toen ze ruzie hadden over een hemdrok met zilveren knopen. Ze had toen ook een steen naar hem gegooid. Deze vijandschap was in de loop van de tijd steeds erger geworden.

De matroos Jan Francois van Dalen kreeg ruzie met een dienstmeid genaamd Flora. Flora werkte voor de brandmeester Jan Jacobsz. Van Dalen had een relatie met Flora gehad en had enige tijd verkering met haar. 2 maanden voorafgaand aan deze tekst kwam het tot een conflict in het huis van de smid.

De tekst is een historische lijst van aanwezigen bij een bestuurlijke bijeenkomst. De volgende personen waren aanwezig:

• P. Tiemmendorf
• P. Hacker
• O.M. Bergh
• I. Westpalm
• I. Schrurier
• I.F.W. Bottiger
• W.P. Muller
• C.L. Neethling (secretaris)
• R. Tulbagh (goedkeurder)
• Waber (beëdigd klerk)

De rechters hebben de aanklacht en het verweer gelezen van waarnemend onderkoopman P. Otto Luder Hemmij, die tijdelijk werkte als openbaar aanklager. Na het bekijken van de bekentenissen en andere stukken hebben ze rechtgesproken namens de Staten-Generaal van de Verenigde Nederlanden. Ze hebben Thomas van Colon en Augustus van Timor veroordeeld. Thomas van Colon zou naar de gebruikelijke executieplaats worden gebracht, waar de beul hem zou ophangen tot de dood erop volgde. Zijn lichaam zou daarna naar buiten worden gesleept.

Augustus van Timor, een slaaf van landbouwer Jacobus Cloete, ongeveer 30 jaar oud, deed een verklaring bij de Raad van Justitie van het Gouvernement in Kaap de Goede Hoop op 15 april 1762. Hij vertelde dat hij ongeveer 14 dagen eerder, als schaapherder op het land van zijn eigenaar bij de Paardenberg, 's nachts in de schaapskooi lag te slapen toen hij wakker werd doordat iemand hem stoorde.