Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van herkende teksten

Op 22 mei 1710 werd een slavin genaamd Marie onderzocht en voor de eerste keer verbonden. Ze was mishandeld door haar eigenaar Pieter Bekker. De chirurgijn Justus Penning behandelde haar gedurende 30 dagen twee keer per dag tot ze volledig genezen was. Er werd een zalfje en een laxeermiddel gebruikt. De totale kosten voor de behandeling bedroegen 12 rijksdaalders en 3 stuivers. Het document werd ondertekend in Kaap de Goede Hoop op 16 juli 1710 door Justus Penning en G. Chibault.

Op 25 april 1710 speelde zich het volgende af in en rond Stellenbosch:

• Pieter Bekker sloeg met zijn rechterhand op zijn billen en zei iets over zijn slavin die iets had verteld over het land, de heer en de vrouw des huizes
• Pieter Bekker ging daarna met Claas Elbert naar Stellenbosch
• Claas Elbert vroeg zich onderweg af wie er naar die informatie had gevraagd
• Beide mannen waren erg geschrokken door de heftige reactie van Pieter Bekker
• Pieter Mooij was in het huis van Jan Roux de Blois en zag daar de slavin van Pieter Bekker in slechte toestand
• Pieter Mooij en Pieter Bekker bleven daar die nacht
• 's Nachts zag Pieter Mooij de slavin bij het vuur liggen, vastgebonden met een ketting zodat ze niet weg kon lopen, zoals Pieter Bekker hem vertelde

Op 11 mei 1710 legde een slavin genaamd Wille Marij van Ceylon, eigendom van Pieter Bekker, een verklaring af voor de heemraden van Stellenbosch en secretaris Jan Maheu. Ze vertelde dat kort na Pasen haar meester Pieter Bekker, samen met knecht Matthijs Sraal en een slaaf genaamd Frans, haar drie dagen achter elkaar mishandelde omdat ze een pan niet goed had schoongemaakt. De mishandelingen bestonden uit:

• Dag 1:
  • Ze werd van 8 tot 10-11 uur vastgebonden op een zolder
  • 's Avonds, terwijl Bekker, zijn vrouw en de knecht kaart speelden en wijn dronken, sloeg Bekker haar met een zwaard bij elke slok wijn die hij nam, tot 12 uur 's nachts
  • Daarna werd ze met een ketting aan een blok vastgezet
• Dag 2: Ze werd twee uur lang gegeseld door hen en een Hottentot genaamd Jochem
• Dag 3: Ze werd nog een kwartier lang gegeseld

Een slavin werd onderworpen aan gruwelijke mishandelingen. Deze bestonden uit:

• Vastbinden op een ladder en drie dagen achter elkaar geslagen met doorntakken
• Van schouders tot benen met een bajonet gehakt tot er stukken huid loslieten
• Wonden ingewreven met zout, azijn en peper
• Vastgeketend voor het vuur in de schoorsteen de hele nacht opgesloten
• Haar intieme delen met fijngemalen peper gevuld

Dit blijkt uit meerdere getuigenverklaringen en bekentenissen, waaronder die van de opzichter. Omdat een deel van deze ernstige misdaad is bekend, wordt de dader schuldig geacht aan het geheel.

De tekst beschrijft hoe een aangeklaagde man 2 overleden slaven illegaal in zijn tuin heeft begraven. Dit was tegen de wet omdat voor een begrafenis toestemming nodig was. De man heeft dit bekend in zijn bekentenis. Hij en zijn knecht Matthijs Craas hebben samen ook een slavin genaamd Marie van Zeijle ernstig mishandeld. Dit deden ze omdat zij bij de fiscaal (aanklager) een aangifte wilde doen over een moord die de eerste aangeklaagde zou hebben gepleegd op een Khoikhoi (vroeger 'Hottentot' genoemd).

Op 27 juni 1710 werd een man ondervraagd over gebeurtenissen op 25 april in het huis van Jan Roux van Blous. Hij had daar tegen een slavin verschillende uitspraken gedaan in aanwezigheid van Caas Elbertsz en Steeven ter Blanche. Hij wees daarbij op zijn ellebogen en zei:

• Dit is voor de baas
• Dit is voor de vrouw
• Dit is voor de kinderen
• Dit is voor de heer
• Dit is voor het land

Toen hem verder werd gevraagd over zijn jongens, zei hij dat God zijn jongens had weggehaald. Hij vertelde dat de jongens hem hielpen met brood verdienen, maar dat de dienstmeid een plaag in zijn huis was. Over de dood van Andries Gousch zei hij niets te weten en dat hij in het bos was. Hij wist ook niet of Steeven Gousch aanwezig was toen Andries Gousch stierf.

De aanklager vraagt om Pieter Bekker zwaar te straffen omdat hij de wet heeft overtreden en alle grenzen van redelijkheid heeft overschreden. Hij eist de volgende straffen:

• Geseling op de blote rug op de gebruikelijke rechtplaats
• Brandmerking
• Verbanning naar Robbeneiland voor 99 jaar, waar hij in ketenen moet worden vastgezet
• Verbeurdverklaring van zijn slavin en al zijn bezittingen
• Betaling van de proceskosten

In het jaar 15 december 1707 werd in het Kasteel de Goede Hoop een uitspraak gedaan. De rechters vonnisten dat de slaven Aaron en twee andere slaven:

• met een strop om hun nek onder de galg te kijk moesten staan
• gegeseld werden
• de twee vrouwelijke slaven een brandmerk op hun wang kregen
• terug naar hun meesters werden gestuurd in ketenen
• de kosten van het proces door hun meesters betaald moesten worden

Dit vonnis werd getekend door:

• Joan Cornelis d'Ableing
• O. Bergh
• Adriaan van Reede
• J. Swellengrebel
• Willem van Putten
• K.J. Slotsboo
• J. Brom
• Cornelis Botma
• H. Donker

Het vonnis werd 17 december 1707 uitgevoerd.

Marie van Madagascar bekende dat een jongen was vermoord. De jongen van hun baas kreeg een opgerolde zakdoek in zijn mond van Augustijn, zodat hij niet kon roepen. Augustijn sneed de keel van de slapende jongen door met een mes en rukte zijn strottenhoofd eruit. Met vier jongens werd het lichaam aan de benen door de bosjes gesleept.

De reden voor deze moord was dat ze schaapdieven waren. Ze wilden eerst de jongen doden en daarna schapen stelen. Ze waren bang dat de jongen wakker zou worden tijdens het stelen. Ze hebben uiteindelijk geen schapen meegenomen omdat ze mensen of Hottentotten zagen, waarna ze zich verstopten in de bosjes.

Dit werd vastgelegd in het Kasteel de Goede Hoop op 11 november 1707. Jan Brommert en C. Botma, leden van de raad, waren hierbij aanwezig. Marie van Madagascar deed deze bekentenis vrijwillig, zonder dwang of dreigementen.

De slaaf van de burger Johannes Herske, genaamd Abraham, werd wakker toen ze dichterbij kwamen. Hij wilde opstaan om naar zijn schapen te kijken. Ondertussen hadden Augustijn, Grote Aaron, Titus en Antonij, op voorstel van Augustijn en in aanwezigheid van Grote Marie, samen besloten om:

• De slapende schaapherder te vermoorden
• Daarna rustig wat schapen te stelen voor hun verdere reis
• Te kijken wat ze nog meer bij hem konden vinden

Augustijn viel als eerste de slaaf Abraham aan en greep hem bij zijn haar. Grote Aaron trok zijn benen onder hem vandaan waardoor hij achterover op de grond viel. Titus en Antonij kwamen er ook bij, terwijl Grote Marie toekeek. Ze hielden zijn handen vast. Titus rolde zijn zakdoek op en gaf die aan Augustijn om in Abrahams mond te stoppen zodat hij niet kon schreeuwen.

Terwijl de slaaf door de vier moordenaars werd vastgehouden, pakte Augustijn, als leider van de moordenaars, zijn mes en sneed Abrahams keel door. Blijkbaar nog niet tevreden hiermee, trok Augustijn ook nog het strottenhoofd uit de keel en gooide het op de grond.

Ze vertelt dat ze bij de Rode Bloem in de Kloor zijn geweest. Ze zijn toen met het gezelschap van de Windberg daar naartoe gegaan. De jongen van Matthijs Wigman was erbij. Ze hadden die nacht verschillende spullen meegenomen:

• 2 rokken
• 1 hemd
• 1 broek
• 1 zwaard van het bedrijf
• 1 fles
• 1 fles brandewijn
• 4 broden

De jongen Augustijn had een bajonet bij zich, en Anthonij van der Linden had een grote platte kaas meegebracht. Ze zijn tot de volgende maandag gebleven. Ze zegt niet te weten of er brandewijn is gehaald.

Ze vertelt dat de jongen van haar meester Augustijn wat geld in een wit zakje en een koperen tabaksdoos van de vermoorde jongen van Heufke had genomen nadat ze hem de keel hadden doorgesneden. De jongens hebben dit onderling verdeeld.

Dit gebeurde op maandagmiddag rond 16:00 uur. Ze stond er 2-3 stappen vandaan. Matthijs Wigman zijn jongen bond de benen van het slachtoffer vast. De jongen van Fredrik van der Lind, Anthonij, hield de handen vast. De slaaf van Matthijs Wigman is twee keer brandewijn gaan halen bij Lambert van Hoff.

De slaaf van Matthijs Wigman, van assistent Baarsenburg, had gestolen kleding en brandewijn meegenomen. Ze gingen 's nachts door tot over de rug van de Windberg in de kloof, waar ze de rest van de nacht verbleven.

De volgende zondag gingen Augustijn, Grote Aaron, Titus, Antonij en Grote Marie stiekem naar beneden. Jannetje, Kleine Aaron en Kleine Marie volgden op afstand met de bagage. De 5 gevangenen passeerden de Zouterivier bij de palen. Dit gebeurde niet in de namiddag zoals Grote Marie, Jannetje en anderen beweerden in hun verhoor, maar tegen de avond zoals Augustijn en Grote Aaron verklaarden in hun verhoor. Dit laatste wordt als meer waarschijnlijk gezien.

De slaven Augustijn, Grote Aaron, Titus, Antonij en Grote Marie vervolgden hun weg totdat ze uiteindelijk in het open veld rond de Zouterivier gingen slapen.

De aanklager beschrijft hoe 8 gevangenen een zeer ernstige misdaad hebben begaan. Vooral 4 jongens (Auguste, Groote Daron, Titus en Anthonij) waren hierbij betrokken. Ze hadden samen met 2 kinderen van Groote Marie en Kleine Marie een plan gemaakt. Op een zondagnacht, ongeveer 10 weken geleden, zijn ze weggelopen van hun meesters. Ze wilden naar het eiland Madagascar vluchten. Hiervoor hadden ze van hun meesters het volgende meegenomen:

• 1 bajonet (korte degen)
• 1 degen van de Compagnie
• 4 à 5 messen
• 4 broden
• 1 platte kaas
• brandewijn

Een jonge lijfeigene genaamd Aaron van Coutchin, ongeveer 10-11 jaar oud en eigendom van burger Mighiel Leij, heeft een verklaring afgelegd voor de rechtbank. Hij vertelde aan openbaar aanklager Joan Blesius dat hij ongeveer 5-6 weken geleden op een zondagavond door Augustijn en Marie onder doodsbedreigingen was overgehaald om met hen en Titus weg te lopen.

De groep vluchtelingen bestond uit:

• Een slavin van Hendrik Meijboom genaamd Marie
• Een slavin van Elias Kina genaamd Jannetje
• Een jongen van Frederik van der Lind genaamd Anthonij
• Een jongen van Matthijs Wigman genaamd Aaron
• Twee slavenkinderen

Ze vluchtten eerst voorbij de Roode Bloem en bij dageraad naar de kloof van de Windberg. Rond 16:00 uur gingen ze naar de Soute Rivier. Augustijn, Titus, de andere Aaron, Anthonij en Marie liepen voorop. Aaron van Coutchin, Jannetje en de andere Marie volgden langzaam met de bagage. Die avond staken ze bij de zalen de Soute Rivier over. Daar hoorde Aaron van Coutchin de voorlopers vertellen dat ze onderweg een jongen hadden vermoord, waarvan hij zelf niets had gezien of geweten. Ze bleven ongeveer 14 dagen weg.

De 8 gevangenen hadden grote platte stenen in hun zakken gestopt. Ze gingen naar een Europese man. De eerste 4 gevangenen hadden besloten om hem te doden. Bij een fontein had de man om water gevraagd. Augustijn vroeg de man om een pijp tabak, die hij kreeg. De 4 oudere jongens rookten deze om de beurt op terwijl ze op de grond zaten. De Europese man laadde zijn geweer terwijl ze erbij waren. Augustijn, Titus, Antonij en een andere grote jongen vielen hem aan waardoor het geweer afging zonder iemand te raken. De 4 jongens gooiden de Europese man op de grond, waarbij Antonij zijn benen vasthield. De Europese man smeekte voor zijn leven en beloofde hen te laten gaan en niet te arresteren. Titus pakte dezelfde doek die ze eerder bij de schaapherder hadden gebruikt en gaf deze aan Augustijn, die hem in de mond van de Europese man stopte zodat hij geen geluid kon maken. De gevangen slavin Jan, die samen met kleine Marie en kleine Aar op afstand stond, riep naar Augustijn om de man te laten gaan toen ze het gejammer van de overmeesterde Europeaan hoorde.

Hij verklaarde dat hij Augustijn had geroepen om mee te doen aan hun wrede handeling. Maar hij wilde dat niet zien omdat hij bang was. Toen riep hij zijn bazin Marie, die gretig naar hem toe kwam. Hij ging samen met Jannetje en anderen, plus Marie en twee kinderen, vooruit weg. Toen hij omkeek zag hij duidelijk dat Augustijn het geweer ophief en de mishandelde man nog een klap gaf.

De 4 slaven die de man hadden vermoord, kwamen later samen met slavin Marie vertellen dat ze:

• De hals van de man hadden afgesneden
• Zijn linkerhand hadden afgesneden
• Een been bij de heup hadden afgesneden
• Een snee over zijn buik hadden gemaakt met een zwaard

Daarna gingen ze met 8 slaven en slavinnen plus 2 kinderen naar Saldanhabaai. Daar werden ze door de posthouders van de Compagnie gearresteerd en naar de Kaap gebracht, waar ze aan justitie werden overgedragen.

Deze bekentenis is afgelegd in het Kasteel de Goede Hoop op 11 november 1717, voor de heren Jan Brommert, Cornelis Botma en Hendrik Donker, leden van de raad.

De slavin Jannetje heeft beschreven hoe Augustijn een touw van Titus heeft gepakt en dit om de nek van een Europeaan heeft gedraaid. Augustijn heeft vervolgens met een mes de keel van het slachtoffer doorgesneden. Het slachtoffer werd door Anthonij onder zijn voeten weggeschopt waardoor hij achterover viel. Toen het slachtoffer opstond heeft Anthonij hem met een mes in zijn bil gestoken. Augustijn en Matthijs Wigmans Aaron hebben daarna met hun messen de buik van het slachtoffer opengesneden. Jannetje is toen met haar spullen weggelopen. Ze zag dat de jongens de ingewanden, een been en een hand hebben weggegooid. Na deze moord heeft Augustijn met zijn bebloede mes vijgen gesneden en opgegeten. Toen Jannetje zei dat hij zijn mes moest afvegen, antwoordde hij dat hij het bloed ook wel wilde drinken. Ze hebben het vermoorde lichaam achtergelaten en zijn naar de Saldanhabaai gegaan. Daar werden ze door de bewakers opgepakt en naar de Kaap de Goede Hoop gebracht, waar ze werden overgedragen aan justitie.

De rechtbank heeft het volgende besloten voor 8 gevangenen, na het horen van hun eigen bekentenissen en het zien van de bewijsstukken: De volgende personen werden veroordeeld:

• Augustijn uit Batavia: kruisiging, 8 slagen met een rad, marteling met gloeiende tang op 4 plekken
• Titus uit Cochin: kruisiging met 8 slagen
• Aron uit Cochin: kruisiging met 8 slagen
• Anthonij uit Bengalen: kruisiging met 8 slagen
• Groote Marie: wurging met koord aan een paal tot de dood volgt

De lichamen van deze 5 veroordeelden moesten daarna naar het galgenveld gesleept worden en op een rad tentoongesteld blijven tot ze door vogels waren opgegeten. Ook werden Jannetje en Kleine Marie veroordeeld.

De aangeklaagde Jannetje van de Kaap heeft de beschuldigingen bevestigd nadat deze haar voorgelezen waren. Ze vulde aan dat het Europese slachtoffer, die op de grond lag, smeekte om zijn leven. Hij beloofde dat hij hen niet zou laten arresteren of beschadigen. Jannetje riep toen dat er mensen aankwamen om de man los te laten, hoewel er niemand was. De slavin Marie, eigendom van Hendrik Meijboom, klapte in haar handen tijdens de moord en riep lachend "Augustijn bon" (wat betekent "Augustijn is goed"). Jannetje bleef bij haar bekentenis en wilde niets toevoegen of weglaten. Dit werd vastgelegd in het Kasteel de Goede Hoop op 14 november 1707, voor de raadsleden Brommert en Donker.

Augustijn stond daar met Jannetje en de kleine Marie. Tijdens een gruwelijke gebeurtenis klapte de kleine Marie in haar handen en riep naar Augustijn dat het goed was. Ze hebben een Europese man ernstig mishandeld om te voorkomen dat hij herkend zou worden. Ze wilden dat mensen zouden denken dat een wild dier hem had gedood.

Na deze wrede moord lieten ze het verdeelde lichaam achter in het veld. Augustijn sneed met zijn bebloede mes wat vijgen en deelde die uit. Jannetje vroeg hem waarom hij zijn mes niet schoonmaakte. Hij antwoordde dat hij het bloed wel wilde drinken om sterk te worden.

De 8 gevangenen gingen daarna met 2 kleine kinderen naar de Saldanhabaai. Daar werden ze opgepakt door bewakers van de Compagnie en enkele Hottentotten. Na enkele dagen, toen Jannetje hoorde dat ze naar de Kaap gebracht zouden worden, bekende ze beide moorden.

Dit is een rechtszaak van Joan Blesius, de onafhankelijke officier van justitie van het district, tegen 8 gevangen slaven en slavinnen:

• Augusteijn uit Batavia
• Maria uit Madagascar
• Kleine Aaron uit Coutchin
• Pitus uit Coutchin (deze 4 waren eigendom van burger Mighiel Zeij)
• Aaron uit Coutchin (eigendom van burger Matthijs Wigman)
• Anthonij uit Bengalen (eigendom van vrijman Fredrik vander Lind)
• Kleine Marie uit Bengalen (eigendom van burger Hendrik Meijboom)
• Jannetie uit Madagascar (eigendom van Elias Kina)

Een slavin genaamd Marie van Madagascar, die eigendom was van de vrije burger Mighiel Leij, werd ondervraagd door de rechtbank van het kasteel de Goede Hoop. Ze was ongeveer 18 tot 20 jaar oud.

Marie verklaarde dat ze was overgehaald om weg te lopen door enkele jongens van haar meester. Ze zouden naar Portugees gebied gaan. De volgende slaven waren bij de ontsnappingspoging betrokken:

• Augustijn, Titus en Aaron van haar eigenaar
• Aaron, slaaf van Matthijs Wigman
• Anthonij, slaaf van Fredrik van der Lind
• Jannetje, slavin van Elias Kina
• Marie, slavin van Hendrik Meijboom

De ontsnapping vond plaats op een zondagavond, ongeveer 5 tot 6 weken voor deze ondervraging.

Het verhaal gaat over een slavin genaamd Jannetje van de Caab, die eigendom was van Elias Kina. Ze werd ondervraagd door de rechtbank in het kasteel over haar weglooppoging.

Een jonge slaaf genaamd Aaron, die bij Matthijs Wigman hoorde, had haar overgehaald om 's nachts rond 1 uur weg te lopen. Het plan was om naar Madagascar en daarna naar Bengalen te gaan. Aaron had haar verteld dat haar moeder en andere slaven hen zouden opwachten bij de Zoute Rivier.

De volgende slaven waren ook betrokken bij de ontsnappingspoging:

• Titus, Augustijn en Marie (van eigenaar Michiel Leij)
• Marie (van eigenaar Hendrik Meijboom)
• Antonij (van eigenaar Fredrik van der Lind)
• Aaron (van eigenaar Matthijs Wigman)

Dit alles gebeurde tussen zondag en maandag, ongeveer 5 weken voor het verhoor. Jannetje was naar schatting 16 of 17 jaar oud.

Titus gaf een bonte zakdoek aan Augustijn, die deze in de mond van het slachtoffer stopte om hem stil te houden. Augustijn en de persoon die bekende staken met messen naar de keel van de Europese man. Anthonij werd geschopt door het slachtoffer en viel achterover. Hij werd boos en stak het slachtoffer in zijn bil terwijl Augustijn zijn keel doorsneed. Grote Marie hield op bevel van Augustijn de handen van het slachtoffer vast terwijl Titus op hem zat. Jannetje, Kleine Marie en Kleine Aaron stonden op afstand. Jannetje riep dat er mensen aankwamen, maar dit was niet waar. Augustijn zei dat hij niet bang was, ook al zouden er 3 of 4 mensen komen. Na de moord:

• Sneden ze zijn buik open en haalden de ingewanden eruit
• Titus gooide de ingewanden weg
• Augustijn sneed de linkerhand af en gooide deze weg
• Met 4 personen hielden ze het lichaam vast
• Ze sneden het vlees rond de heup af
• Ze sloegen de botten kapot met een geweer tot deze loskwamen
• Ze gaven nog meerdere messteken in het gezicht