Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 266, pagina 44

Hij had een sleutel van de poort van het Hof en ging kennelijk mee voor
het geval er moeilijkheden zouden worden gemaakt .
Tussen 1607 en 1613 speelt zich een nieuwe verstoring van de rust op
het Hof af . Een rekwest van de Begijnen vertelt ons het voorgevallene .
De Begijnen en andere bewoonsters hadden de kerk ongestoord kunnen
gebruiken totdat die aan de Engelsen werd afgestaan . Ze waren gewoon ge-
weest daar ' gebeden aen Godt almachtich openbaerlyc te storten ', zoals
het rekwest zegt . Het verzoek van de Engelsen om ook de sacristie te
krijgen werd afgewezen , daar deze aan de begijnen werd gelaten voor hun
godsdienstoefening . Maar die was klein en daarom kwamen ze ook samen
in een huis . Zo waren ze ' s morgens vroeg op Allerzielen - dit werd doorge-
haald en vervangen door 2 november - daar samen om te bidden . En dan
gaat het rekwest voort , ' dat Mijn Heer de Schout sonder de rechte poort
in te coomen ( dewelcke nimmer meer gegrendelt wert ende daarvan sijn
E de sloetel heeft ), hebbende de waterpoort neffens de kercke doen op-
breecken , onversiens ingecoomen is , ende de supplicanten tot haerluyder
groote verschrickinghe in haerl . gebeden beloopen heeft , sonder datter
nochtans eenich mensch buyten het Hoff woonende , ende veel min eenich
pryester off eenich manspersoon bij geweest is '. Twee aanzienlijke katho-
lieken , Jasper van Diemen en Pieter van Zeil moesten borg staan voor het
betalen van de boete en werden daarvoor zelfs op de schoutsrol gedaagd .
De Begijnen vroegen nu de burgemeesteren als hun voogden en voor-
standers om deze te verlossen van de betaling . Hoe de zaak afliep , blijkt
niet . Zeker is , dat Pieter Martensz van ( der ) Zeil op 24 mei 1613 in de
Nieuwe Kerk werd begraven en dat de schout alweer Willem van der Does
was .
Er is dan nog tweemaal sprake van een werkelijke bedreiging van het
Hof . In 1638 wü men een huis daar bij executie laten verkopen en kan het
zo in vreemde niet-katholieke handen over gaan . In 1646 komen de schout
Hasselaer en de fiscaal Graswinckel de administratie van het Hof opeisen .
Pastoor Marius treedt dan op en uit zijn aantekeningen blijkt o.a ., dat bur-
gemeesteren ook sleutels van het Hof hebben .
Na afloop van de oorlog in 1648 wordt alles gemakkelijker . Het gilde
van de timmerlieden had uiteindelijk de sacristie als gildekamer toegewezen
gekregen , maar maakte in 1665 plaats voor de ijkers van de maten , die de
overheden van de zijreders bij zich in kregen . Toen deze op de kelder onder
de sacristie , die de Begijnen nog als washuis in bezit hadden , een nieuw slot
lieten aanbrengen , protesteerde de advocaat Laurens van der Hem met suc-
ces . Daniel Stalpaert inspecteerde ter plaatse en op " 9 maart 1674 werd ten
gunste van de Begijnen beslist .
Ik neem aan , dat de schout Willem van der Does , die niet alleen de En-
gelsen binnen voerde , maar ook enige jaren later de waterpoort openbrak
en de gemeenschappelijke gebeden verstoorde , op het Hof wel de meest
gehate schout geweest zal zijn . Welke waterpoort dat was , is niet zeker . De
lezers moeten uit het volgende artikel zelf maar een keuze doen .
I . H . v . E .
DE BEKEN OP HET BEGIJNHOF
In het voorjaar van 1979 zijn de werkzaamheden begonnen voor een nieuw
rioleringssysteem op het Begijnhof . Om het laaggelegen hof te verlossen
van de enorme wateroverlast bij hevige regenbuien heeft men nu een pomp-
put aangebracht , waardoor het water in het hoofdriool gepompt kan worden .
Bij het maken van deze betonnen put op het bleekveld zijn enige vond-
sten gedaan die de moeite waard zijn om , tezamen met oudere vondsten ,
vastgelegd te worden .
Konklusies kunnen er nu nog niet direkt uit worden getrokken . Hope-
lijk kunnen de vragen die nu opgeworpen worden later door nieuwe vond-
sten beantwoord worden . Bij het graven van de pompput kwam een ge-
deelte van een schoeiing of damwand te voorschijn ( zie A fig . 1 ).
Het betrof hier een aantal eikehouten planken waarvan bij enkele de
ronde kanten van de boom nog zichtbaar waren , de z.g . schaaldelen . Ze
waren bevestigd op vierkant gehakte eikehouten palen (± 12 X 12 cm ).
Op het eerste gezicht was er sprake van een schoeiing langs een sloot ,
waarbij de sloot aan de oostzijde liep . Op ongeveer 3 m beneden maaiveld
vond men aan de westzijde van de schoeiing twee sterk samengeperste
rietlagen boven elkaar van ongeveer 6 cm dikte . Daartussen bevonden zich
bundeltjes ingeheide berkenstammetjes van 7 a 8 cm . diameter . Later vond
men ongeveer 25 cm dieper ook aan de oostzijde een rietlaag met paaltjes .
De eerste gedachte ging uit naar één van de beken ( of sloten ) die op het
Begijnhof geweest zijn .
In 1974 werd de restauratie uitgevoerd van Begijnhof 22 . Dit huis stond
op het hof bekend als ' het huis op de beek '.
Tijdens het funderingsherstel kwamen resten te voorschijn van een
overbrugging of overkluizing . Het was al spoedig duidelijk dat het oor-
spronkelijke huis gebouwd was op een overkluizing van een beek of
grachtje . De wanden van deze overkluizing bestonden uit Gobertange
steen . Van de overkluizing zelf waren nog enkele gedeelten over , die be-
stonden uit twee anderhalfsteens bogen boven elkaar . De maat van de
baksteen was 21,5 x 4,7 x 11 cm . Bakstenen van een formaat van 29 x 6,3
X 14 cm werden als losse exemplaren in de bouwput aangetroffen . De
breedte van de beek was omstreeks 3,20 m , dus smaller dan het huidige
pand . Bij de bouw van het huidige pand in 1736 ( datasteen in de halsgevel )
heeft men de oorspronkelijke fundering van de rechter bouwmuur ( dus
ook de rechter kademuur ) niet meer gebruikt en heeft men ingebalkt in
het buurhuis . Hierdoor kon het huis breder worden . De oude rooster-
fundering van deze kade - en bouwmuur bevond zich nog in de grond .
Een van de beken van het hof mondde ter plaatse van nummer 22 uit in
de N.Z . Voorburgwal . De grote vraag is hoe deze beek verder over het
hof liep en waar hij uitkwam in de Begijnesloot .
Tussen de huizen Begijnhof 5 en 6 was van oorsprong een gang . Bij
de restauratie van nr . 6 is deze gang volgebouwd .
Het vermoeden bestond dat één van de beken van het hof door deze
74
75