Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 266, pagina 42

En passant friste de heer Alexander ons geheugen op met feiten uit de
bouw-
en bewonersgeschiedenissen van de drie panden . Hiervoor verwijs
ik naar de boeken ' Vier honderd jaar Herengracht ' van Wijnman en naar
' Het huis Bartolotti en zijn bewoners ' van Gustav Leonhardt .
De avond werd besloten met een geanimeerde rondgang door de ge-
bouwen . Wie hog nooit het ' Toneelmuseum ' heeft bezocht moet er stellig
eens heen gaan .
M . E .
VAN DE BOEKENTAFEL
Gustav Lbonhardt , Hbt huis Bartö-
heer Leonhardt volgt dit niet zonder meer
LOTTi en zijn bewoners , Amsterdam en komt met bedenkingen . Ondertussen
1979 . f 25 .—. was het een bijzonder fraai huis . Bij zijn
besloten testament voor not . PieterAansluitend aan onze jaarvergadering op Ruttens van 4 juni ' ' 1631 legateerde Guii-
Herengracht 166-170 en het bericht daar-
lelmo Bartolotti aan zijn oudste
zoon,over in dit nummer , wil ik hier ook het Guiilelmo , en zijn jongste zoon , Aernout ,
boek van ons lid , gewijd aan het befaamde ieder de helft van dit huis , aan zijn zoon
huis dat hij bewoont , aankondigen . De Antony een huis in de Barteljorisstraat te
heer Leonhardt maakte een diepgaande Haarlem en aan zijn zoon Caspar het huis
studie van vroegere eigenaren en bewoners . de Salamander op de Kloveniersburgwal ,
Hoewol het maar één huis - weliswaar later belast met fideicommis , inhoudend dat
gesplitst in twee huizen - betreft , is het deze steeds naar de oudste zoon moesten
toch uiterst ingewikkelde materie . Maar gaan . Guiilelmo was tenslotte de enige
door allerlei tabellen o.a . eigenaren , prijzen , met nazaten en zo kwamen al deze huizen
genealogisch overzicht , en enkele appen-
in zijn bezit en later van zijn zoon Guil-
dices achterin wordt veel verduidelijkt . lelmo ( III ). Deze Guiilelmo trouwde een
Het is begrijpelijk , dat de schrijver op jaar na de dood van zijn moeder , die be-
allerlei onderwerpen betreffende de familie gin 1664 was gestorven . I lij bleef hoogst-
Bartolotti dieper ingaat , want het zijn aan-
waarschijnlijk tot zijn dood in 1674 in
' trekkelijke zaken , die hij van hele ver-
het familiehuis wonen , dat hem toebe-
schillende zijden bijeen heeft gebracht . hoorde . Absolute zekerheid hebben we
Dat er veel nadruk op muziek en ook toneel
. nipt , want er wordt in de ondertrouw - en
valt , zal niemand verwonderen . Ook begraafregisters steeds gesproken vanover andere zaken vindt men er echter Herengracht , zonder nadere aanduiding,vele bijzonderheden . Ik was ' getroffen Vermoedelijk bleven ook de ongetrouwde
door de zilveren waaierstelen , die uit een broers en zusters daar wonen . Als eerste
inventaris van 1664 worden genoemd . Zo trouwde Jan Baptists in 1667 en na het
zal menigeen er iets van zijn speciale ga-
kinderloos overlijden van zijn oudereding vinden . - broer Guiilelmo erfde hl ) in 1674 alleIk wil mij hier echter tot grotere lijnen fideicommlssaire goederen . Ook hij woon-
bepalen . Het huis Bartolotti thans de op de Herengracht , zowel met zijn eer-
Herengracht 170-172 , werd In 1618 ge-
ste als met zijn.tweede vrouw . In 1674
bouwd
. voor Guiilelmo Bartolotti . Ir . blijkt uit een belastingkohier , dat hij in het
R . Meischke meende het aan Hendrick de familiehuls is gevestigd . Wanneer zijn
Keyser te mogen toeschrijven , maar de tweede vrouw in 1677 sterft , weer op de
Herengracht , zal dat ook nog stellig daar
zijn geweest . Zijn ' derde ondertrouw in
1679 met Geertruyda Dorothea Golsteyn ,
geschiedt op akte van Den Haag , Het is
vrij zeker , dat hij met die derde echtgenote
hst lm is op de Herengracht niet meer
heeft bewoond . Op 27 februari 1682
wordt een kind begraven van de Keizers-
gracht bij de Spiegelstraat tegenover het
huis van de schepen Schasp , stellig het
bekende huis in het Derde Vredesjaar .
Het laatste kind van het echtpaar wordt in
Amsterdam in 1687 door haar oom en
peetvader Coenraad van Beuningen ten
doop gehouden . Op 25 februari 1689
wordt de enige zoon uit het eerste huwe-
lijk in de Oude Kerk begraven , ook van de
Keizersgracht . Dan verlaat het gezin Am-
sterdam , maar blijft voorlopig nog wel
dichtbij wonen . In 1670 had Jan ' Baptists
Bartolotti de hofstede van zijn overleden
oom Antony in de Bijlmermeer gekocht ,
hij was daar baljuw en dijkgraaf geworden
en is ook houtvester van Amsterdam ,
van 1682-1695 . Het verwondert ons dan
ook niet , dat op 21 juli 1691 en 30 april
1694 kinderen van het echtpaar Bartolotti-
Golsteyn . in de Nieuwe Kerk ten grave
worden gedragen , komende uit de Bijl-
mermeer . Dan vertrekt het gezin tenslotte
naar Rijnenburg , dat de echtgenoot in
1687 van zijn jongste broer , Aemout heeft
geërfd . Die had Amsterdam al veel eerder
verlaten en woonde bij zijn ondertrouw in
1677 als domheer in Utrecht .
Het is dus duidelijk , dat in 1678 het
huis al geen belangstelling meer van de
familie had . De schrijver deelt mee , dat
daar in 1678 al gesproken wordt van een
andere bewoner , Pierre Daguerre . Dat
hoeft ons niet te verwonderen , want het
was niet de eerste de beste . Op 12 mei 1679
ondertrouwde de 29 jarige Pierre Daguerre ,
agent van de koning van Frankrijk , wo-
nende op de Herengracht , met Elisabeth
van Papenbroeck ', ' die op de Nieuwrharkt
woonde . Ze zijn waarschijnlijk spoedig
weer uit Amsterdam vertrokken , Het lijkt
aannemelijk , dat daarna het huis in twee
gedeelten is gesplitst om het gemakkelijker
te kunnen verhuren . Rijke Amsterdammers
kozen toen liever woningen in de nieuwe
vergroting , net als Jan Baptista zelf . We
vinden later Dirk Pater als huurder van
de zuidelijke helft en reeds in 1681 wordt
een kind van hem van de Herengracht
begraven , Misschien woonde hij toen al
hier .
Dank zij het fideicommis behield de
familie het huis nog tot 1717 , maar toen
slaagde de zoon van Jan Baptista , die zelf
in 1703 was gestorven , erin om ontheffing
te krijgen , voor zover het huis op de
Herengracht betrof ; de twee andere huizen
bleven wel onderhevig aan dat oude
fideicommis . Op 26 november kwam het
fiat van de Staten van Holland . Toen
was de verkoop zeker al geheel in kannen
en kruiken , want heel precies wordt be-
paald , dat de . opbrengst van de noordelijke
helft met tuin en stalling door de verkoper
voor alle onkosten mag worden gebruikt ,
maar die van de zuidelijke helft in obli-
gaties op Holland moet worden belegd .
De schrijver voert ons zeer beeldend de
inrichting van beide helften voor ogen ,
eerst in de 17de eeuw , later in de l8de
eeuw . Het is te begrijpen , dat de huurder
van het noordelijke deel , Gerbrand Pan-
cras Michielsz in 1717 het geheel kocht .
Na 1717 moeten beide delen afzonderlijk
worden beschreven . Eerst gebeurt dat
met het minder interessante 172 en dan
volgen de bijzonderheden over 170 ,
waarvan de eigenaren-bewoners een veel
moderner , maar ook bijzonder fraai huis
maken . Wij hebben zelf de vertrekken
in het voorhuis , die eerst aan de beurt
kwamen , kunnen bewonderen op de jaar-
vergadering , Maar het huis onderging
zijn grootste verandering , toen de koop •
man Jan van Tarelink , die in 1752 het
pand kocht , kort daarna een geheel nieuwe
achterbouw optrok . Wanneer dat precies
geschiedde , is niet bekend , Ofschoon het
huis stellig vergroot werd , werd er geen
wijziging in de verpondingsaanslag ge-
bracht ! Die achterbouw met grote keuken
en zalen wordt thans door de schrijver
zelf bewoond . Ook over de vroegere
benaming krijgen we ' bijzonder interes-
sante gegevens van hem .
In 1781 werden de beide huizen af-
zonderlijk verkocht . Ze bleven gescheiden
tot 1971 . De Vereniging - Hendrick de
Keyser werd eigenaar van 170 in 1924 .
Toen een grootscheepse restauratie werd
ondernomen , werd de hereniging van de
twee huizen nog wenselijker . Dit kreeg
in 1971 zijn beslag , zodat ze nu weer in
één hand zijn . De restauratie werd in 1970-
1971 voltooid . Het is bijzonder
verheugend , dat thans dit rijk geïllustreerde
geschrift over het unieke huis uit de wei-
versneden pen van de tegenwoordige
bewoner het licht heeft gezien .
I . H . v . E ,
70
71