Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 266, pagina 20

IN MEMORIAM J . Z . KANNEGIETER
9 MEI 1892-29 DECEMBER 1979
Van 24 september 1924 dateert het eerste stuk , dat ons gestorven lid Kanne-
gieter in het maandblad van 1925 publiceerde . Met recht kunnen we dus
spreken van 55 jaar intens meeleven met en bijdragen aan de werkzaam-
heden van ons Genootschap .
Geboren op het Rusland in 1892 , bleef hij ook in zijn Haarlemse kweek-
schooljaren -
' De Bak ' daar was toen een begrip - van hart en ziel Amster-
dammer . In 1911 , na de verkrijging van zijn akte van bekwaamheid ,
kreeg hij een aanstelling in Nieuwendam , later in Zaandam . In 1914 volgde
de akte van hoofdonderwijzer en in de eerste wereldoorlog keerde hij terug
naar Amsterdam , waar zijn eerste school op het Karthuizer Kerkhof lag .
Daaraan danken we zijn belangstelling voor en zijn enorme kennis van deze
bijzondere wijk . Later werden het andere scholen , die van zijn kennis
profiteerden : de Claudius Civilisschool en de Spiegelschool , van welke
laatste hij met pensioen ging , maar dat om nog harder te werken dan
voorheen .
In 1922 had hij zijn akte M.O . geschiedenis en in 1925 zijn akte M.O .
staatsinrichting gehaald . Wat later was hij jarenlang een ijverig lid en ook
secretaris van de commissie tot wering van schoolverzuim . Daarnaast
bleef er echter steeds tijd over voor wetenschappelijke studies . Zijn eerste
bijdragen aan de publicaties van ons Genootschap waren gewijd aan de
oudste geschiedenis van Amsterdam , in 1925 in het maandblad , in 1926
in het jaarboek . Maar de heer Kannegieter was een zeer veelzijdig mens en
beperkte zich niet tot één periode of tot één tijdschrift . Al van 1927 dateren
publicaties in het Tijdschrift voor Geschiedenis en in de Bijdragen en
Mededelingen van het Historisch Genootschap . Daarnaast vinden we hem
al van die zelfde tijd af telkens als medewerker aan het Algemeen Handels-
blad . Aan Amstelodamum's twee uitgaven zou hij echter het meeste blijven
bijdragen , zo nog in 1978 een interessant stuk over de 18de eeuw , die hem
ook na aan het hart lag . Steeds wist hij zijn grondige kennis van archieven
te combineren met een verbluffende kennis van de literatuur .
Enkele aparte publicaties zagen het licht . In 1930 verscheen bij de uit-
gever Joost van den Vondel ' Uit de geschiedenis van Amsterdam'en wel
ten dienste van het lager en voortgezet onderwijs . In 1959 kwam zijn
bekende boekje over de Jordaan uit . Zijn grote manuscript daaromtrent ,
dat hij zelf nog niet geschikt voor publicatie achtte , schonk hij aan het
Gemeente-Archief . Daar wordt er dankbaar gebruik van gemaakt , wanneer
er problemen over deze ingewikkelde wijk zijn .
Tenslotte kwam zijn grote werk over de Quakers . Ik ken de voorge-
schiedenis daarvan bijzonder goed . Ik herinner mij een zomermiddag ,
dat ik na afloop van de archiefuren , een kort stuk van de heer Kannegieter
in de tuin ging zitten lezen . Uit oude Quakerliteratuur had hij een bijzonder
aardig stuk geschreven over de Quakers in Amsterdam , zonder direct
verband te leggen met de archieven zelf . Mijn broer , groot kenner van het
doopsgezinde Amsterdam , was niet lang tevoren gestorven . Ik herinnerde
mij bepaalde namen uit zijn genealogieën . Ik wees hier de heer Kannegieter
op . Die zette zich met zijn gewone voortvarendheid aan het werk en
nog geen drie jaar later was er zijn voortreffelijke en zeer gedetailleerde
' Geschiedenis van de vroegere Quakergemeenschap te Amsterdam '
( 1971 ), een uitgaaf van de Stichting H . J . Duyvis Fonds van de Gemeente-
lijke Archiefdienst te Amsterdam , waar hij archief en literatuur op de aan
hem gebruikelijke wijze samenbracht .
Daarna stopten de vele langere publicaties van ons lid enige tijd , want op
29 maart 1974 legde hij zijn candidaatsexamen en op 20 maart 1975 zijn
doctoraalexamen in de geschiedenis af . Een aardige bijzonderheid om hier
te vermelden , is dat veel van zijn werk in Amstelodamum bijdroeg tot deze
voltooiing van zijn historische loopbaan .
Tot het allerlaatste bleef hij een trouwe bezoeker van het Gemeente-
Archief en zijn nagelaten werken , gedrukt en in manuscript , zullen daar de
herinnering aan zijn kennis en zijn hulpvaardigheid om ook anderen daar-
uit te helpen , bewaren .
I . H . van Eeghen
HOUTZAAGMOLEN HET KLAVERBLAD
In 1841 werd in de Overbrakerbuitenpolder , ongeveer waar van 1687 tot
1783 een der stads vuil watermolens 1 stond en nu de Roggeveenstraat bij de
Van Neckstraat is , de laatst gebouwde der Amsterdamse houtzaaemolens-
bovenkruiers opgericht 2
. Bouwheer was de houthandelaar J . Bondix van
het Bickerseiland . De molen , die de naam Het Klaverblad kreeg , werd
gebouwd op door F . H . Gerritsz tot 1 februari 1848 van de stad gehuurd
warmoezeniersland , waarvan J . Beugel onderhuurder was 3
. Bondix betaalde
voor het stuk grond , waarop de molen stond , tot en met 31 januari 1848
f 180 ,— ' sjaars aan Gerritsz . De zaagmolenaars in de Rietlanden tussen de
Zeeburgerdijk en de Oostelijke afsluitdijk betaalden slechts f 100 ,— per
1 Schrijver dezes , Stadsvuilwatermolens , Maandblad Amstelodamum 1978 , blz . 5-11 .
2 In 1848 kwam aan de Mennonietensloot de laatste paltrok-houtzaagmolen tot stand,De Houthandel , die de plaats innam van de in dat jaar verbrande korenmolen DeSwaan . ( Molennieuws 54 , 1971 , blz . 19 ). In 1863 bouwde de meester molenmakerT . Peppink voor B . Zalm en J . Muusse op een loods van de houtzaagmolen HetAnker buiten de Zaagbarriere het molentje De Vlijt met een vlucht van elfmeter
voorhet zagen van richels , latten en veren . ( arch . secr . afd . P.W . 1863 nrs . 577 en 770 en
arch . secr . afd . A.Z . 1863 nr . 4345 ).
3 Besluit van B . en W . van 29 januari 1841 , arch . secr . afd . Fin . 1841 nrs . 141 en 194;arch .
secr . afd . AZ 1841 nr 988 .
26
27