Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 251, pagina 24

ruimte , wat het benaderen van de ingang van de IJzeren Kapel , ongeveer
vijf meter boven de grond , wel bemoeilijkt zal hebben , wanneer we ten-
minste aannemen , dat de toestand in 1761 ongeveer dezelfde was als die
van 1818 , toen Gerrit Lamberts een tekening van deze plek maakte ( afb .).
Niet alleen lag er een vlonder , waarop een tafel , stoelen en banken stonden ,
maar daarboven was nog een soort luifel aangebracht , ongetwijfeld om op
koude dagen de warmte in deze kille ruimte nog zo veel mogelijk vast te
houden . De deur was dus niet direct bereikbaar , maar moest in twee etappes
per ladder benaderd worden en het zal de moeite waard geweest zijn de
welgedane , bepruikte heren deze gymnastische toer te zien volbrengen ,
voorzien van de zware sleutels , die op het Stadhuis , op de Thesaurie Ordi-
naris , bewaard werden . Het waren er aardig wat , want de witgekalkte
ijzeren buitendeur was , volgens Wagenaar , voorzien van een hangslot en
een hengselslot ; daarachter was een zware eikenhouten deur met een gren-
delslot en in het vertrekje zelf was de kast ook nog weer eens met drie
sloten afgesloten .
Moge dit deel van de onderneming ietwat komiek zijn geweest , het
betreden van het kleine middeleeuwse vertrek , aan het eind van het korte
gangetje door de vroegere buitenmuur , zal iets plechtigs gehad hebben .
Voor de Amsterdamse regering moet deze plaats een soort Heilige der
Heiligen geweest zijn , waarin haar macht als het ware gesymboliseerd lag ,
en het feit alleen al , dat in 29 jaar niemand hier binnen geweest was , moet
indruk gemaakt hebben . De zware , met ijzer beslagen klep werd neer-
gelaten , die , rustende op twee ijzeren poten , een tafel vormde , de laden
werden opengetrokken en de inspectie werd begonnen . Jan Wagenaar ver-
gezelde de burgemeesters , ' die mij ' - zo schrijft hij - ' op dien tijd , ook dit
ongewoon gezigt vergund hebben . De meeste stukken waren toen nog zo
zuiver en leesbaar , en de zegels aan die der vijftiende en zestiende eeuw zo
gaaf , alsof zij , nog maar weinige weeken , gedrukt geweest waren .'
3
De burgemeesters konden tevreden zijn ; hun macht lag nog steeds vast -
ook al moesten zij zich nog in enige bochten wringen voordat ze weer
veilig op de grond stonden .
Nu , 200 jaar later , ligt de zaak enigszins anders . Weliswaar moet de
burgemeester zich nog in bochten wringen , zij het ditmaal om onder de
grond te komen , maar er bestaat geen gemeentelijk Heilige der Heiligen
meer , dat slechts eenmaal in tientallen jaren geïnspecteerd hoeft te worden ,
om te weten dat de autonomie van de gemeente nog onbedreigd voört-
bestaat . Hij kan op zijn hoogst , sinds enkele weken , met een zekere reserve
zeggen : ' Het ' s-Gravenhaegs gereght heeft sich , ten lange lesten , erbarremt
over mij , en mijn benaeude vesten en ' - wat de kosten betreft - ' arme
Burgerij '.
P . van Eeghen
38
MEER AMSTERDAMSE
GEVELSTENEN BUITEN
' D.Hoop ' - ' D.Liefde ' - St . Joris - Cloppenburg
Werd eerder in ons maandblad de zich te Laren bevindende gevelsteen
' TGLOOF ' als een Amsterdams exemplaar beschreven , terzijde daarvan
staan twee oudere stenen met ' D.Hoop ' en ' D.Liefde ', beide gelijk van
karakter , de voorstelling verantwoord door de inscriptie .
De huidige eigenaar van het huis aldaar aan de Drift nr . 20 is van de
herkomst ook van deze beide stenen niets bekend . De uit de huizen ver-
dwenen reliefs van deze aard nagaande , menen wij ze als afkomstig uit de
Kerkstraat 113 en 115 te kunnen aanmerken . Uit oude notitieboekjes bij
het K.O.G ., w.o . een van Mr . N . de Roever , adj . archivaris , van 1879 en
het Schetsboek van omtrent 1870 , waarbij de een de ander aanvult , valt
zulks op te maken . Vermelden de schetsjes geen onderschriften , welke
vermoedelijk als zijnde ingehakt en oververfd niet meer leesbaar waren , de
Roever vermeldt er althans een ' D.Hoop ' en van de tweede steen zegt een
ander : ' vrouw met kinderen ', waarmee dan de Liefde gekarakteriseerd is .
De ' Anonymus ' vermeldt er van bij het toenmalige nr . GG 161 , thans nr .
115 : bas . rel . boven de tweede verd . tusschen Anno-1672 , een vrouw op
een anker steunende ; en bij GG 660 , thans nr . 113 : bas . rel . bov . de tweede
verd . een vrouw nevens een kind , evenzeer tusschen Anno 1672 . Hij be-
naamt ze niet als de bekende symbolen . Hij tekent ze in een vierkant — iets
langwerpig , de jaartalstenen afzonderlijk terzijde .
Het feit , dat de figuur de Hoop door hem zittend wordt voorgesteld op
gelijke wijze als op de gevelsteen , mag ons als vast doen aannemen , dat we
de gevelstenen uit dit huis hervonden hebben . Hoewel hij de Liefde niet
zittend voorstelt , noch met een zuigeling , doch staande tot op kniehoogte ,
met zeer primitief één jongetje aan de hand . Doch de vrouw is met haar
gezicht naar dezelfde richting als op de gevelsteen gekeerd en bovendien is
haar afhangend bovenkleed juist zo waaiervormig uitgeschulpt getekend ,
als op de steen en eveneens op gelijke hoogte boven de onderrand van de
39