Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 226, pagina 10

dam hadden de Oude zowel als de Nieuwe kerk de doopvont zowel als de kapel
aan de zuidzijde . 1
Vervolgens Noach : '.
. groote overeenkomst in de plaatsing en afwisseling
van baksteen en natuursteen . Ook hier zijn groepen van drie en zeven lagen bak-
steen , telkens met een speklaag afgewisseld . Bovendien sluiten de speklagen van
de Elisabeth Gavenkapel volkomen bij die van de Doopkapel aan . Wij achten ons
dus gerechtigd , een gelijken bouwtijd voor beide ruimten aan te nemen .' 2
Noach is dicht in de buurt geweest .
Dan komt Van Breen : ' De versiering van deze consoles , van de kapiteeltjes op
de schalken in de binnenhoeken der kapel , de vorm van het netgewelf en het jaar
1531 van de aanschaffing der doopvont doen vermoeden , dat deze kapel kort
vóór 1530 werd gebouwd .' 3
Van Breen heeft zich te zeer laten beïnvloeden door het jaar 1531 , als aanschaf-
fingsjaar van de doopvont , en dus van de kort daarvoor plaats gehad hebbende
bouw van de kapel .
Een bijzonder waardevolle inlichting verschaft ons de oudste thans bekend
zijnde afbeelding van de Oude kerk , en wel op een processievaandel van het
Begijnhof . 4 Het vaandel is kennelijk een copie van een schilderij uit omstreeks
1500 , met een voorstelling van het in plechtige optocht terugbrengen van de
wonderbare hostie naar de Oude kerk . De kerk is daar voorgesteld met een toren
van vóór 1510 en nog zonder lichtbeuk , maar reeds met de Smidskapel en het
zuiderportaal , en . . met de Doopkapel . Ook de andere kapellen aan de zuidzijde
van de kerk staan er reeds : Lysbeth Gavenkapel , Huiszittenkapel en Sint Sebas-
tiaankapel na de vergroting van omstreeks 1470 .
Verder berusten in het depot van het Rijksmuseum enige fragmenten van schil-
derijen , die vermoedelijk deel uitgemaakt hebben van de luiken van het oude
orgel uit de Nieuwezij ds Kapel 5 en waar men een optocht ziet met op de achter-
grond het onderste gedeelte van de Doopkapel .
Met de wetenschap dat in 1512 de toren verhoogd blijkt te zijn en nieuwe klok-
ken heeft gekregen , en dat er een nieuw orgel is gekomen als gevolg van de ver -
1 Prof . Dr . J . J . M . Timmers . Symboliek en Iconographie der Christelijke Kunst , bl . 644 .
2 Dr . A . Noach . Het materiaal tot de geschiedenis der Oude Kerk te Amsterdam , bl . 48 .
3 Dr . J . van Breen . De geschiedenis van de bouw der Oude Kerk te Amsterdam . Bouwkundig Week-
blad , 13 dec . 1949 , bl . 596 .
4 Zie mijn artikel in Jaarboek Amstelodamum Lil ( 1960 ): De oudste afbeelding van de Oude Kerk .
6 Afgebeeld in : De Heilige Stede in de geschiedenis van Amsterdam , door dr . J . F . M . Sterck . Uit-
voerige beschrijving in hoofdstuk V . Het orgel is omstreeks 1636 van nieuwe luiken voorzien ; na
1871 via de orgelbouwer Maarschalkerweerd in de Sint Nicolaaskerk te Jutfaas terechtgekomen , en
een nieuw binnenwerk ingezet ; de luiken bevinden zich in het Aartsbisschoppelijk Museum te
Utrecht . De oude vroeg 16de eeuwse fragmenten werden in de Nieuwezijds Kapel bewaard , en na
de sloop van de kapel in een kast van het Ministeriegebouw aan de Nieuwe kerk . Bij de afbraak van
het Ministeriegebouw tijdens de restauratie van de Nieuwe kerk zijn de fragmenten ondergebracht
in het depot van het Rijksmuseum . Tenslotte zijn ze door de Ned . Hervormde Gemeente in bruik-
leen gegeven aan het Amsterdams Historisch Museum aan de Kalverstraat en aldaar geëxposeerd
in zaal 3 .
Gedicht op de Doopkapel met
bek en wapenborden , anonyme
steendruk , 19de eeuw
Foto Gem . Archiefdienst
hoging van de westelijke muur van het middenschip der kerk , 1 benevens de kle-
derdracht van de burgers zowel op het vaandel als op de schilderijen , kunnen we
veilig besluiten dat de Doopkapel er al gestaan heeft omstreeks 1500 .
Zie : Mej . dr . I . H . van Eeghen . Vrouwenkloosters en Begijnhof in Amsterdam , bl . 313 mededeling
van zuster Alyt Lambertsdochter in het Sint Ursulaklooster inzake de nieuwe speelklokken en het
nieuwe orgel in 1512 .
14
15