Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 229, pagina 10

gemakkelijk . Hij zou dat pas worden na zijn tweede huwelijk , op 17 maart 1654 ,
daar hij dit toen via zijn vrouw gratis kon krijgen .
Hij had een naamgenoot in de stad , die in 1640 een kind in de Lutherse kerk liet
dopen . Ik neem aan , dat deze Cornelis Stichter identiek is met de ' uyletapper ', die
op 20 september 1641 bij schepenenkennis geld leende . Het nachtelijk tappen
voor een boekdrukker lijkt althans niet waarschijnlijk .
Op 4 september 1649 ging de oudste zoon Jacob in ondertrouw . Hij was toen
als drukkersgezel bij zijn vader werkzaam , maar als huwelijksgift gaf de vader hem
de helft van de drukkerij . Pas op 23 maart 1650 werd dat officieel vastgelegd voor
notaris Jan de Vos . Dan doet Cornelis afstand van de helft van persen , letteren , fi-
guren etc . en gaan vader en zoon voor vier jaar een compagnie aan . Jacob zal de
helft van gedrukte en ongedrukte papieren voor ƒ 350.-
overnemen en ƒ 100 .- per
jaar afbetalen . De compagnie begint met 1 mei en lasten en winsten zullen voor de
helft van ieder komen . Alleen behoudt de vader zich nadrukkelijk het maken van
gemarmerd papier voor . Zelf zou hij niet meer deelnemen aan het drukken , maar
plaatste zijn 12jarige zoon Johannes daarvoor op de drukkerij . Wanneer Johannes
of Jacob ten tijde van deze compagnie zou sterven , dan zou hetzij Cornelis , hetzij
de weduwe van Jacob een knecht in plaats van de overledene in de winkel stellen of
daarvoor 4 gulden per week betalen .
Er kwam al spoedig een kink in de kabel . De moeder Josina Jans van Padden-
burch stierf en werd op 14 april 1650 op het Karthuizer Kerkhof begraven uit de
Druckerije op de Haarlemmerstraat bij de Poort . De weduwnaar troostte zich
merkwaardig snel over dit verlies . Op 30 juni 1650 bewees hij zijn drie jongste
kinderen op de weeskamer als moederlijk erfdeel samen ƒ 750 .—; de zoon Jacob
had dat al binnen en samen met zijn twee ooms van Paddenburch uit Utrecht gaf
hij zijn fiat . Op 2 juli 1650 ging Cornelis Stichter naar het stadhuis om aan te teke-
nen met Marritje Willems , de 35jarige weduwe van de uit Antwerpen geboortige
zangmeester Jan Jansz Goetjaer . Hij verliet het huis in de Haarlemmerstraat om in
te trekken bij zijn vrouw in de Nieuwe Leliestraat . Het huwelijk had waarschijn-
lijk niet de goedkeuring van de kinderen en de bovengenoemde compagnie moet
vrij gauw zijn opgeheven .
Daarover horen we van alles na de dood van Cornelis Stichter uit enkele nota-
riële akten , van 18 augustus 1656 voor not . van Tol en van 24 en 25 augustus 1656
voor notaris Torquinius . Daarbij vindt men ook de inventaris van 15 augustus
1650 , door de overledene opgemaakt om de inbreng bij zijn tweede huwelijk vast
te leggen . De drukkerij , die eerst op ƒ 500 .— was getaxeerd , was door aankoop van
een pers voor f 60 .- en letters voor ƒ 80 .-, nu tot ƒ 640 .- gestegen , waarvan hem
de helft toekwam . Het bedrukte en onbedrukte papier taxeerde hij hier op
ƒ 900 .—, waarvan zijn zoon Jacob hem nog de helft verschuldigd was . Verder was
er huisraad etc , maar twee getuigen verklaarden in 1656 , dat lang niet alles was
verantwoord . O.a . waren de gereedschappen om gemarmerd papier te maken niet
vermeld .
Interessanter voor de drukkerij zijn de verklaringen van twee andere getuigen ,
de 70jarige kramer Carstiaen Evertsen en de 20jarige drukkersgezel Pieter Teis-
sen . Carstiaen placht liedjes en andere boekjes van Cornelis te komen kopen en
het deed er dan niet toe , of het goed gedrukt was vóór de oprichting van de com-
pagnie of erna . Pieter verklaarde , dat hij bij de scheiding van de compagnie alle pa-
pier , bedrukt en onbedrukt , had afgeteld en gewogen en geen onderscheid had ge-
maakt . Bovendien verklaarde hij nog , dat de compagnons ' altoos ' t geit in de ge-
meene laede smeeten ende des avonts gelijckel . deelden '. Er waren ook nog getui-
genverklaringen over andere vorderingen , die Cornelis van zijn broer Jan had
overgenomen en waarvan hij het geld , komende van Willem van Weede te Utrecht
-
ook een slager - had thuisgebracht . Blijkbaar had de compagnie , die door de twee
zonen werd gedreven , Cornelis nogal wat tijd voor andere zaken overgelaten .
Zeker is , dat vader en zoon tenslotte gescheiden moeten hebben gedrukt . Latere
uitgaven van Cornelis Stichter hebben dan ook het adres ( vooraen ) in de Nieuwe
Leliestraat . Het was b.v . in 1653 een almanak en in 1654 een lijvig oblong boekje
in 8 ° ' Amsterdamsche Vreughde-Stroom , bestaande in zoete , vrolycke ende aen-
gename nieuwe deuntjes ende aerdighe toontjes , gevloeyt uyt het breyn van ver-
scheydene min-
lievende gheesten noyt voor desen meer in ' t licht gesien .' In dit
eerste deel komt Cornelis zelf met een opdracht ' aen de soete Amsteldamsche Juf-
fertjes ', waarin hij meedeelt dat hij in lange tijd al het hier gedrukte heeft verza-
meld en als hij merkt , dat het goed wordt ontvangen , met een tweede deel wil ko-
men . Dat gebeurde werkelijk , ook nog in 1654 en dat vertelt ons nog meer over de
stamvader van de vermaarde firma . Men vindt er onder de vele bijdragen van min-
der bekende dichters op p . 35-36 en 166-167 de initialen C.S ., de ene maal onder
een geestelijk vers over de engelen , de andere maal onder een amoureus vers . Het
is waarschijnlijk , dat de drukker zelf ook tot de auteurs behoorde .
In het eerste deel was een enkel maal muziek opgenomen en het lijkt of de wei-
nige drukwerken , die van hem uit de Druckerije in de Haarlemmerstraat en in de
Nieuwe Leliestraat bekend zijn , al de grondslagen legden voor het veelsoortige
drukwerk dat zijn nakomelingen later zouden gaan leveren .
Wanneer Cornelis Jansz Stichter stierf in 1655 , in welk jaar zijn ' Amsterdam-
sche Vreughde-
Stroom ' een nieuwe uitgave beleefde , of in de eerste helft van
1656 , is niet vast te stellen : misschien was hij de begravene van de Haarlemmerdijk
op het Karthuizer Kerkhof op 19 oktober 1655 !
Zeker is , dat zijn zoon Jacob sedert de scheiding van de compagnie een eigen
drukkerij moet hebben gehad . Vermoedelijk bleef hij na het vertrek van zijn vader
in 1649 in diens huis wonen en het is heel goed mogelijk , dat het huis op de Haar-
lemmerdijk vlak bij de Baambrugsteeg - door hem op een executieveihng van 25
januari 1655 voor ƒ 3011 .- verworven - het huis was , waar zijn vader eens de
Druckerije had gehad . Hij bleef daar tot zijn dood in 1672 gevestigd en nam na-
tuurlijk een andere naam ervoor als zijn vader had gehad . Het zal geen toeval zijn
geweest , dat het huis ' t Vergulde ABC ging heten en ook in de gevel kreeg . Het
14
15