Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 222, pagina 10

Fig . 1 :
Blik uit bet oosten in het Hoge
Koor van de Oude Kerk tijdens de
opgravingen . In bet midden de
werkput , waarin altaar en koor-
muur uit de 13de eeuw werden ge-
vonden .
oostelijke muurfundering van het noorderzijschip van de latere hallenkerk
( periode in ). Aan de andere zijde hiervan - in de kooromgang ( Snijderskoor ) -
bleek periode i wel een voortzetting te hebben , doch tot de helft versmald en
zonder steunberen . Ook dit , iets lichter gefundeerde muurwerk werd naar het
oosten verder vervolgd ; het bleek tien meter verder rechthoekig aan te sluiten
op een steunbeer van het hallenkerkkoor ( periode ui ). Klaarblijkelijk was dit een
secundaire aanbouw ( sacristie ?), hetgeen dan betekent , dat juistjop de versnij ding van
perioden i en in de noordoosthoek van het schip van periode i was weggebroken .
De vraag bij het begin van de opgraving van het koor was nu of periode i inder-
daad ter hoogte van deze versnijding zijn definitieve begrenzing had óf dat zich
onder het koor nog een oudere koorsluiting bevond , behorend bij de eerste perio-
de . Bovendien was het altijd denkbaar , dat er nog meer bouwperioden waren ge-
weest , waaronder ook oudere dan van de thans bekend geworden noordmuur .
Misschien zouden hiervan sporen onder het lithurgisch belangrijkste gedeelte van
de kerk worden teruggevonden .
Nu was bij de voorbereiding van het onderzoek reeds komen vast te staan , dat
het uitgesloten was , dat één lange sleuf in de as van het Hoge Koor werd getrok-
ken , omdat dit te grote risico's met zich meebracht voor de bestaande funderingen ,
die niet - zoals in de Nieuwe Kerk - van nieuwe betonpalen zijn voorzien . Daarom
moest worden besloten het werk te verdelen in drie etappes , d.w.z . er zouden één
voor één drie werkputten in de as van het koor worden gegraven met de mogelijk-
heid tot uitbreiding naar noord of zuid , maar dan - zo dicht bij de bestaande fun-
deringen -
niet meer tot grote diepte . Het verlies bij een dergelijke wijze van wer-
ken is , dat een duidelijk overzicht aan de hand van blootgelegde vlakken en pro-
fielen niet kan worden bereikt en men alleen kan hopen dit achteraf te verwerven
door het aan elkaar passen van de opgemeten fragmenten . Dit laatste heeft er
niettemin toe geleid , dat wij op grond van hetgeen in drie werkputten ( met een
totaal oppervlak van 80 m 2 ) werd gevonden , toch reeds tot een voorlopige recon-
structie konden komen van de vroegste bouwperioden van de Oude Kerk . Op
andere wijze is nl . de wind toch mee geweest , omdat de oude fundamenten nog
vrijwel geheel intact waren gebleven en dus niet voor begravingen waren wegge-
broken , hetgeen het waarnemen aanzienlijk heeft vereenvoudigd . De omstandig-
heid , dat in 1676 de schepen Cornelis Roch weigerde het familiegraf in het koor
te ontruimen voor het praalgraf van admiraal de Ruyter - dat alleen daarom in de
Nieuwe Kerk is opgericht - is achteraf voor de archeologie een niet onaanzienlijk
winstpunt gebleken . 1 )
Werkput i ( 3.X1I.62 - 3.1.63 )
Op 3.XH.62 werd begonnen met het graven van het middengedeelte van werkput
i ( 5.50 m x 3 m ) tot 0.50 m minus N.A.P .*), waarbij geen funderingen werden
aangetroffen ( er werd tot twee meter onder het opgravingsvlak systematisch
geprikt ). Wel kwam onder het koorhek van 1682 een gedeelte van een funderings-
muur tevoorschijn , waarin twee spaarbogen van kleine steen ( 22 x 12 x 6 cm )
opvielen geflankeerd door zandsteenblokken . Deze bogen schenen te rusten op
een fundament van 14-eeuwse baksteen ( 24 x 12/11 x 6 cm ). Kon zich hieronder
nu nog een oudere fundament ( van grotere baksteen ) van de oostsluiting van
periode i bevinden ? Besloten werd het riskante onderzoek hiervan te laten rusten
tot de overige werkputten waren onderzocht en meer gegevens bekend waren
geworden .
Op 7.XH.62 werd bij het graven van een bouwput voor een brandstoftank
in de Collegekamer van het Onze-Lieve-Vrouwe-Gilde de ( vermoedelijke ) voort-
zetting en tegelijk de afsluiting geconstateerd en ingemeten van het overkluisd
2 li i ^ el ^'. Aems ' els °» db»d of Gedenkwaardigheden van Amsterdam . Deel iv 1861 o 179 e v
stefd^JpCeü ).' V
' 2i , '
n dC matCn f . metefS en de hoogte to
- van het N(°m*al ) A(m -
12
13