Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 222, pagina 10

- na een vergeteldheid van eeuwen - in de annalen der stad te worden opgenomen .
Louis van Chalon was vergezeld van de bekende Vlaamse edelman heer Roeland
van Uitkerken , toen hij omstreeks 20 september in Amsterdam aankwam om ' een
financie te doen ', zoals het in de taal dier dagen heet , d.w.z . om voor hun meester
een beroep te doen op Amsterdams kapitaal . Philips van Bourgondië had geld
nodig ' om die lude van wapenen mede te onderhouden '.
Amsterdam verkocht de twee afgezanten van de hertog 23 last tarwe en 96 last
rogge voor een gezamenlijke prijs van 2100 kronen , d.w.z . 2500 schilden met
inbegrip van vrachtkosten . Pas later zou het de heren blijken , dat deze transactie
niet bepaald voordelig was . Het koren werd verkocht merendeels in Leiden en
in Haarlem voor 1892 pond en 2 schellingen , zodat het de hertog van Bourgondië
op een verlies kwam te staan van 627 pond en 18 schellingen . Eigenlijk was het
verhes nog groter , want - doordat de kronen in koers stegen - moest aan Amster-
dam , toen het op betalen van de koopsom aankwam , 2595 pond worden voldaan .
Verder werd Jan Heynenzn . bereid gevonden 1000 schilden te lenen op het bal-
juwschap van Amstelland , maar daarvoor moest eerst aan Jhr . Jacob van Gaas-
beek , die dit baljuwschap in handen had , een schuld van 1344 pond worden
afgedaan . Men krijgt hieruit de indruk , dat de ene schuld moest dienen om de
andere te delgen . De boeten , die de hertog van de steden Medemblik en Mon-
nikendam wegens hun weerspannigheid eiste , werden door de Prins en heer
Roeland van Uitkerken tijdens hun verblijf te Amsterdam vastgesteld op 500 ,
resp . 1000 schilden ; daarentegen scholden zij aan de inwoners van Purmerend ,
die konden aantonen minder schuldig te zijn dan de andere Waterlanders , een
bedrag van 380 kronen kwijt 1 ).
Inmiddels werd de strijd door beide partijen met verbetenheid gevoerd . De
bloem van de Hollandse ridderschap had bij Brouwershaven het leven gelaten .
Tot tweemaal toe stonden vijandige legers bij Alphen tegenover elkaar . Al blijkt
niet , dat Louis van Chalon aan deze wapenfeiten heeft deelgenomen , vast staat ,
dat hij als aanvoerder de nodige activiteit heeft ontplooid . Kort voor zijn bezoek
aan Amsterdam schijnt het , dat de Prins van Oranje Kennemers en West-Friezen
had helpen bedwingen , de stad Hoorn helpen beveiligen 2 ). Later werd de bezet-
ting van de Eem aan hem toevertrouwd om de Utrechtse bondgenoten der Hoeken
in toom te houden 8 ).
Jacoba van Beieren mocht zich in de vestingdriehoek tussen Gouda , Schoon-
hoven
en Oudewater enkele jaren weten te handhaven , zij was minder kapitaal-
krachtig dan haar machtige tegenstander . Persoonlijk heeft de Prins van Oranje
zijn meester eens een lening verstrekt van 2500 kronen *). Echter moest het geld
*) Rekening alsvoren , fol . 39verso-40 .
s ) F . v . Löher vermeldt Louis van Chalon in verband met de Kennemers voor Haarlem II ( 1869 ) blz . 304-
305 , mair zeker is , dat de Prins 31 juli 1426 te Hoorn was en de reis daarheen per schip had ge-
maakt
: Rekening alsvoren , fol . 68 en 104 verso .
8 ) Rekening alsvoren , fol . 44 verso , 75 verso en 77 .
*) Rekening alsvoren , fol . 71 .
toch voornamelijk komen van de grote Hollandse steden . Dat Philips van Bour-
gondië de steun van de meeste en belangrijkste steden genoot , is ontegenzeggelijk
voor de afloop van de strijd van beslissende betekenis geweest .
De Hollandse steden hebben het aan hun handelsbloei te danken , dat zij poli-
tieke macht hebben verkregen , dat zij zich in staatkundig opzicht konden laten
gelden . Vier van deze steden waren toen nog groter dan Amsterdam : Dordrecht ,
Haarlem , Delft en Leiden . Dordrecht heeft Philips van Bourgondië gehuldigd op
voorwaarde , dat het neutraal mocht blijven in de strijd , zodat het daar dus ook
geen geld voor hoefde op te brengen x ). In de bede , die Philips vóór zijn vertrek
uit Holland op 1 oktober 1426 werd toegestaan , stond Haarlem aangeslagen op
5000 schilden , Delft op 3800 of 4250 schilden ( hertog en stad waren het er niet
over eens ), Leiden op 3500 , Amsterdam op 3000 schilden 2 ). Echter stonden de
genoemde steden uit een oogpunt van geld - en goederenhandel toen reeds bij
Amsterdam ten achter . Slechts het onzijdige Dordrecht kon erop bogen , dat het
evenals Amsterdam een belangrijke handelsstad was 3 ).
Politieke invloed heeft Amsterdam dank zij het geld , waarover de stad be-
schikte , al sedert de veertiende eeuw kunnen uitoefenen . Naar een vooraanstaand
Duits historicus nog onlangs getuigde , heeft Amsterdam in de oorlog , die de
Hanze in 1368 tegen Waldemar III , koning van Denemarken , begon , een aanzien-
lijk deel der lasten op zich genomen 4 ). In 1398 hebben Amsterdamse leningen
hertog Albrecht van Beieren in staat gesteld zijn bekende krijgstocht tegen de
Friezen te ondernemen en slechts enkele jaren later dienden de middelen door
Amsterdam en andere Hollandse steden aan de graaf van Holland verstrekt ter
onderwerping van het machtige huis van Arkel 5 ). Vervolgens heeft de Amstel-
stad haar geldelijke steun , die in het verleden zo waardevol was gebleken , aan
Philips van Bourgondië gegeven . De financiële transacties , die in september 1426
werden afgesloten , staan geenszins op zichzelf . Voor de bezetting aan de Eem
schoot de stad een bedrag van 777 schilden en 12 cromstaerten voor , aleer de
Prins van Oranje die post betrok en gedurende de tijd , dat deze daar lag 6 ).
Amsterdam aarzelde niet de koorden van de beurs te openen , zo vaak dat
nodig was .
*) F . v . Löher II ( 1869 ), blz . 254 .
2 ) Rekening alsvoren , fol . 44 verso . , ji » ,, .
3 ) Zie H . J . Smit ' De opkomst van den handel van Amsterdam . Onderzoekingen naar de
economischeontwikkeling der stad tot 1441 ' ( Amsterdam 1914 ) en F . Ketner ' Handel en scheepvaart van Amster-
dam in de vijftiende eeuw ' ( Leiden 1946 ).
*) Franz Petri ' Die Stellung der Südersee - und IJsselstadte im flandrisch-hansischen Raum ', opgeno-
men in ' Hansische Geschichtsblatter ' 79 . Jhrg . ( 1961 ), blz . 49 .
5 ) P . Scheltema ' Inventaris van het Amsterdamsche Archief ' Eerste deel ' Charters of Perkamenten
brieven ' ( Amsterdam 1866 ) blz . 28-29 , 34-35 , 40-41 : akten van 1 en 20 okt . 1398 , 9 en 11 juni 1402
16 en 21 nov . 1405 .
•) Rekening alsvoren , fol . 44verso . Amsterdam hield genoemd bedrag af van de 3000 schilden , die
het aan bede verschuldigd was krachtens vergunning van Philips van Bourgondië d.d . 14 maart
1427 , afgedrukt in F . van Mieris ' Groot Charterboek ' IV ( 1756 ) blz . 881 .
16
17