Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van herkende teksten

De getuige verklaart dat er in een taal die hij niet kon verstaan een gesprek plaatsvond. Daarna heeft iemand een mes gepakt en daarmee de slaaf Augustus onverwachts neergestoken. De getuige zag de eerste steek niet, maar wel de tweede en derde. Hij ging meteen naar de andere slaven die op de dorsvloer aan het werk waren om hulp te halen. De dader was inmiddels weggerend. Ze vonden Augustus dood op de grond. De slaaf Jonas en een andere slaaf hebben de dader later gevangen genomen. De getuige verklaart dat de vermoorde Augustus zelf geen mes had getrokken.

In de wettekst wordt verwezen naar het oorspronkelijke Goddelijke woord en naar verschillende rechtsgeleerden, waaronder van Leeuwen en Carel van Aller. Er wordt geëist dat verdachte Augustus van Mandhaar veroordeeld moet worden. Hij moet naar de gebruikelijke plaats voor het uitvoeren van straffen gebracht worden. Daar moet hij aan de beul worden overgedragen, die hem levend aan een kruis moet vastbinden. De straf moet zonder genade worden uitgevoerd.

Een medewerker van de rechtbank (Clercq) heeft de verklaring van Vries van Madagascar voorgelezen in het bijzijn van getuigen Otto Wilhelm Rotenburg en Carel Frederik Brink. Dit vond plaats bij de rechtbank van het kasteel de Goede Hoop. Vries van Madagascar bevestigde dat zijn verklaring correct was opgeschreven.

De arts Willem Ferdinand Ho heeft onderzocht dat er bij het stoffelijk overschot deze verwondingen te zien waren:

• Een steekwond aan de linkerkant tussen het sleutelbeen en bovenste rib die tot in het hart ging. Deze wond was dodelijk.
• Drie steekwonden bij het sleutelbeen aan de rechterkant richting het borstbeen, ongeveer 2,5 centimeter breed en diep
• Twee steekwonden aan de achterkant links boven de ribben richting het schouderblad
• Een snijwond dwars over het linkeroor

In totaal waren er 7 verwondingen. Volgens de aanklager toont dit aan dat de verdachte deze moord met veel geweld heeft gepleegd. De aanklager wil dat de verdachte hiervoor wordt gestraft volgens de geldende wetten.

Hij bekende tijdens zijn ondervraging dat hij, toen hij hoorde dat zijn meester weg was, zei "Nu is het mijn tijd". Dit toonde zijn slechte plan aan. Hij viel Augustus aan die geen wapens bij zich had. Hij stak hem eerst 3 keer. Daarna werd hij zo kwaad dat hij niet meer weet hoe vaak hij Augustus nog stak. Hij verklaarde ook dat de moorden die hij in zijn land pleegde tijdens een oorlog waren gebeurd. De verwondingen die hij Augustus had toegebracht werden onderzocht.

Toen de slaaf de andere slaven zag naderen, draaide hij zich om en zei: "Boei me maar, ik heb vandaag een vrolijke dag gehad. Ik heb de galg verdiend want ik heb in mijn land al meer mensen vermoord." De andere slaven hebben hem vastgebonden en aan het gerecht overgedragen. Bij zijn ondervraging probeerde hij als een doorgewinterde crimineel zijn slechte bedoelingen en de gruwelijke moord te verbergen. Hij ontkende dat hij zijn mes op een rots had geslepen en dat hij van plan was om Augustus aan te vallen. Hij beweerde dat Augustus hem eerst in het gezicht had geslagen na een woordenwisseling.

Na een ruzie over een zakdoek waren enkele slaven bezig met het vullen van watervaten. Toen er woorden in het Maleis werden gewisseld, viel één slaaf plotseling een andere slaaf genaamd Augustus aan met een mes. Nadat Augustus gewond op de grond viel, ging de aanvaller op hem zitten. Met het mes in beide handen bleef hij Augustus in de borst steken, zelfs nadat deze al was overleden. Na Augustus met 7 steekwonden op wrede wijze te hebben vermoord en zijn mes te hebben weggegooid, vluchtte de dader toen hij andere slaven zag aankomen.

Op 29 december deed een slaaf op de boerderij van zijn meester bij de Klapmuts genaamd Elsenburg het volgende: terwijl hij met slavin Lea van de Kaap aan het wieden was in de tuin, sleep hij zijn mes op een steen. Nadat zijn meester met de wagen was vertrokken, vroeg hij aan Lea waar deze heen was gegaan. Toen hij hoorde dat zijn baas naar Kaap was gegaan, zei hij "Nu is het mijn tijd". Met het mes aan een touw aan zijn broek bevestigd ging hij naar de nabijgelegen dam. Daar waren andere slaven aan het werk: Vries van Madagascar en Augustus van Sambouwa.

Adriaan van Schoor, de landdrost van Stellenbosch en Drakenstein, diende een aanklacht in bij de rechtbank van deze regio. De voorzitter was Sergius Swellengrebel. De zaak betrof Augustus van Mandhaal, een slaaf van burger Marten Melk. Hij werd beschuldigd van moord op een andere slaaf, Augustus van Sambouwa. De landdrost leverde bij zijn aanklacht 6 bewijsstukken aan, gemerkt met de letters A tot en met F.

In aanwezigheid van de soldaat Frans van Holte heeft men in het Kasteel de Goede Hoop op 10 januari 1759 een verklaring geheel rechtmatig afgenomen. De verklaring is officieel vastgelegd door de raadsleden R. S. Alleman en Brand uit de Raad van Justitie, samen met de beëdigde klerk L. S. Faber.

De rechtbank veroordeelde Francies van Holte en Carel Kosterman tot de volgende straffen:

• Zweepslagen op de blote rug binnen een kamer door de beul
• Levenslange verbanning uit het land
• Terugsturen naar Nederland met de eerstvolgende retourschepen als scheepspersoneel
• Betaling van de rechtbankkosten
• Geen loon meer van de VOC sinds hun gevangenneming op 6 januari

Dit vonnis werd uitgesproken in kasteel de Goede Hoop en ondertekend door secretaris C. L. Neethling.

De rechtbank heeft in een zaak tussen:

• aanklager: Pieter van Reede van Oudshoorn
• verdachte: Januarij van Maccasser, slaaf van onderstuurman Jan Dirksz van den Bosch

De verdachte werd berecht voor een gewelddadige verwonding. Hij had geen verdediging. De rechtbank veroordeelde hem tot:

• kruisiging tot de dood erop volgt
• zijn dode lichaam naar het galgenveld slepen
• het lichaam op een rad leggen als prooi voor vogels
• betaling van de rechtbankkosten

Op 5 januari 17 werd op het kasteel van Kaap de Goede Hoop een verhoor afgenomen door de rechters R.S. Alleman en H. van der Heijde. De verdachte Augustus van Mandhaar erkende dat hij de doodstraf verdiende voor een door hem gepleegde moord. Dit is vastgelegd door de beëdigde klerk.

Er waren 4 rechtzaken met bijbehorende documenten en vonnissen:

• Een zaak van de officier van justitie tegen de soldaten François van Holte en Carel Kosterman
• Een zaak van de landdrost van Stellenbosch en Drakensteijn, Adriaan van Schoor, tegen de slaaf Augustus van Mandhaar
• Een zaak van de onafhankelijke officier van justitie Pieter van Reede van Oudshoorn tegen de slaaf Januarij van Maccasser
• Een zaak van dezelfde officier van justitie tegen de kanonnier Zacharias Wallen

In deze rechtszaak kreeg Augustus van Mandhaar de doodstraf. De straf werd uitgesproken namens:

• De Staten-Generaal van de Verenigde Nederlanden
• De prins van Oranje Nassau als stadhouder, kapitein en admiraal-generaal

De veroordeelde moest naar de gebruikelijke plaats voor executies worden gebracht. Daar zou hij:

• Aan een kruis worden vastgebonden
• Van onderaf levend worden geradbraakt
• Dit zou gebeuren zonder genade

Deze verklaring is 5 januari 1759 voorgelezen in het kasteel de Goede Hoop. De slaaf Augustus van Mandhaar was hierbij aanwezig. De leden van de Raad van Justitie R. S. Alleman en H. van der Heijde hebben dit document ondertekend, samen met de beëdigde klerk L. L. Faber.

Op 1 februari 1759 vond een belangrijke rechtszaak plaats in de voormiddag. De vergadering werd voorgezeten door Serguis Swellengredel als president, samen met alle leden en drie burgerraadsleden.

De rechtszaak ging over Augustus van Mandhaar, een lijfeigen (slaaf) van burger Marten Melk. Hij werd beschuldigd van moord op zijn medeslaaf Augustus van Sambouwa. De landdrost van Stellenbosch en Drakenstijn presenteerde 5 verklaringen als bewijs.

Tijdens de rechtszaak bekende de beschuldigde schuld en gaf hij toe de doodstraf te verdienen.

Marten Melk verklaarde aan landdrost Adriaan van Schoor van Stellenbosch en Drakenstein het volgende. Op vrijdag 29 december werkte hij met zijn medeslaaf Augustus van Mandhaar in de tuin van hun meester op diens landgoed Elsenburg. Augustus sleep zijn mes op een steen en vroeg waar hun meester was. Toen Marten vertelde dat deze naar de Kaap was gereden, zei Augustus: "Nu is het mijn tijd." Hierna vertrok Augustus met het mes.

Het register van strafrechtelijke zaken in het kasteel de Goede Hoop uit 1759 bevat de volgende verdachten:

• Aron van Mallebaar (slaaf) werd beschuldigd van verraad
• Augustus van Mandhaar (slaaf) werd beschuldigd van moord
• Anthonij Maag van Germersheijm (soldaat) werd samen met anderen beschuldigd van desertie
• Arnoldus Bentrim van Dusseldorp (soldaat) werd samen met anderen beschuldigd van het toebrengen van verwondingen en overspel
• Carel Kosterman van Brussel (soldaat) werd samen met anderen beschuldigd van sodomie

De slaaf Augustus van Mandhaar had al bloed aan zijn hand toen hij werd aangetroffen. Hieruit werd geconcludeerd dat hij degene moest zijn die het slachtoffer had neergestoken. Dit werd vastgelegd in het Kasteel de Goede Hoop op 5 januari 1759, in aanwezigheid van raadsleden R. S. Alleman en H. van der Heijde. Het document werd ondertekend door deze raadsleden, de aangever en klerk L. L. Faber.

Augustus van Mandhaar, een 50-jarige slaaf van de burger Marten Melk, werd ondervraagd door het bestuur van Stellenbosch en Drakenstein. De slaaf woonde op de boerderij Elsenburg bij Clapmuts. In de tuin was hij op vrijdag in december aan het wieden met de slavin Lea.

De getuige zag dat twee jongens bovenop elkaar lagen. Hij ging er meteen naartoe. Dichterbij gekomen zag hij dat zijn medeslaaf Augustus van Mandhaar bovenop Augustus van Sambouwa zat. Augustus van Mandhaar hield met beide handen een mes vast waarmee hij Augustus van Sambouwa steeds in de borst stak. Toen de getuige riep "Hé, wat doe je daar?" liet Augustus van Mandhaar los en vluchtte weg. De getuige riep de andere slaven die op de dorsvloer werkten. Zij haalden Augustus van Mandhaar in en namen hem gevangen.

De slaaf Augustus van Mandhaar, ongeveer 50 jaar oud en eigendom van burger Marten Melk, heeft zonder dwang of dreiging een bekentenis afgelegd aan de rechtbank. Op vrijdag 29 december bevond hij zich 's middags samen met de slavin Zea in de tuin van de boerderij Elsenburgh bij de Klapmuts. Ze waren daar aan het wieden. Augustus sleep zijn mes, dat aan een touw aan zijn broek hing, op een steen. Hij vroeg aan Zea waar hun eigenaar was. Toen zij antwoordde dat deze naar de Kaap was gereden, vertrok hij direct met de woorden "Nu is 't mijn tijd!"

De slaaf Joseph vroeg aan een kleermaker een stuk zeebaard terwijl deze bezig was met het maken van een mousseline broek. Joseph nam dit mee naar het huis van dominee Johannes Appeldoorn, waar bleek dat het eigendom was van Appeldoorn's slavin Mina. De plaatsvervangende landrechter Coenraad Berkman liet daarop de kist van Casper Pluto openen. Daarin werden gevonden:

• Een gouden haarspeld
• Een zilveren halssluiting
• Twee zilveren knopen
• Een sits jasje
• Een rode zakdoek
• Enkele kleine voorwerpen

Deze spullen waren gestolen van de eerder genoemde slavin en werden door Berkman in beslag genomen.

De daders hebben een houten klink van een raam losgedraaid om binnen te komen in een kamer waar slaven verbleven. De tweede dader klom door het raam naar binnen en opende de deur voor de eerste dader. Met een lantaarn en aansteker die de eerste dader had meegebracht, staken ze een kaars aan. Samen trokken ze zo lang aan een kist van de slavin Mina van Bougis totdat het deksel brak. Uit deze kist stalen ze:

• 14 schellingen aan contant geld
• 1 gouden haarpen
• 1 zilveren halsgesp
• 2 zilveren knopen
• 1 zilveren suikertang
• 1 paar zilveren kniegespen
• 1 kleine spiegel
• 3 kussenslopen
• wat kleding van een dienstmeid

De eerste dader stopte alle gestolen spullen in een van de kussenslopen.