Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van historische documenten

Dit zijn 6 geboorteaktes uit Amsterdam van 7 maart 1888. De volgende kinderen werden geboren:

• Rudolf Cornelis Boeijen, zoon van Theodorus Johannes Rudolf Boeijen (politieagent) en Maria Cornelia van Doornewaard, geboren 5 maart 1888 om 12:30 uur aan het Lange Schuttingpad 3
• Gerard Cramer, zoon van Gerard Cramer (behanger) en Maria Anthonia Hamel, geboren 5 maart 1888 om 12:00 uur aan de Vondelkade 95
• Cornelia Hoogland, dochter van Abraham Hoogland (factor) en Cornelia Krebber, geboren 4 maart 1888 om 3:00 uur aan de Barentszstraat 27
• Anthoni Warner, zoon van Gerhardus Warner (werkman) en Jannetje Kok, geboren 7 maart 1888 om 4:00 uur aan de Brouwersgracht 308
• Petrus Josephus Hendricus Korteman, zoon van Isaac Johannes Korteman (werkman) en Aletta Maria Rupers, geboren 5 maart 1888 om 15:00 uur aan de Govert Flinckstraat 294
• Christina Rühlmann, dochter van Gerhard Rühlmann (stukadoor) en Maria Francina Klaassen, geboren 4 maart 1888 om 20:00 uur aan de Prinsengracht 177

Dit zijn overlijdensaktes van Amsterdam uit 3 augustus 1933. De volgende personen zijn overleden:

• Hendrika Hartwick, 68 jaar, geboren in Utrecht, echtgenote van Jan Gerrit Pieters. Ze was dochter van Johannes Pieter Hartwick en Hendrika Beumke.
• Jenze Jongsma, 72 jaar, geboren in Dokkum, zoon van Pieter Jongsma en Henke Kingma.
• Romke van der Meer, 60 jaar, venter, geboren in Henalda, echtgenoot van Hiltje van der Wal. Hij was zoon van Bartholomeus Inkes van der Meer en Sytske Romkes Mouthaan.
• Aaltje Mussche, 30 jaar, geboren in Amsterdam, echtgenote van Theodorus Cornelis Henricus Schrijver. Ze was dochter van Paulus Mussche (werkman) en Maria Slagter.
• Catharina Arselina Joen, 70 jaar, geboren in Amsterdam, echtgenote van Jacob Otsen. Ze was dochter van Antonie Joen en Cornelia Johanna Leevendaal.
• Johanna Jacoba van Reekum, 62 jaar, wonend in Wormerveer, geboren in Lienden, echtgenote van Jan Theodorus Ligtelyn. Ze was dochter van Johannes Lambertus van Reekum en Luthera Petronella Rinkenberg-Hoffman.

Op 7 oktober 1899 werden in Amsterdam 6 kinderen geboren:

• Een zoon van slager Johannes Gerardus Bekkering (22) en Agatha Maria Dalkens aan de Runstraat 7,3. Het kind kreeg de namen Sebastiaan Johannes.
• Een zoon van schilder Jacobus Revers (33) en Agatha Hos aan de Willemystraat. Het kind kreeg de naam Bert.
• Een dochter van diamantwerker Salomon Jacques Ephraim (33) en Betje Wijnschent aan de Nieuwe Hoogstraat. Het kind kreeg de namen Sara Sophia. Deze akte werd op 5 februari 1908 gecorrigeerd voor de voornaam van de vader.
• Een zoon van stoffeerder Lambertus Hovijberg (32) en Louisa Smalia Panhuyzen aan de Potgieterstraat 57. Het kind kreeg de namen Hendricus Martinus.
• Een zoon van zadelmaker Johannes Brugge (24) en Antonia Wilhelmina Katter aan de Runstraat. Het kind kreeg de naam Petrus.
• Een zoon van werkman Romke van der Meer (26) en Wiltje van der Wal aan de Da Costastraat 18. Het kind kreeg de naam Jan.

Bij alle aangiftes waren Hendrik van Beek (30) uit Ouderamstel en Pieter van Dongen (38) uit Amsterdam als ambtenaren getuige.

Op 10 maart 1926 trouwden in Amsterdam:

• Jacob Hertz, 52 jaar, slager uit Elburg, weduwnaar van Hanna van der Kaars, zoon van Hartog Levie Hertz en Lentje Cohen
• Betje Leek, 47 jaar uit Groningen, dochter van Benjamin Leek en Ettie Isak Nort

Als getuigen waren aanwezig de broers van de bruid: Izak Leek (52) en Jozef Leek (44).

Ook trouwden die dag:

• Jan van der Meer, 26 jaar, werkman uit Amsterdam, zoon van Romke van der Meer en Hiltje van der Wal uit Leeuwarden
• Wipkje Robijn, 18 jaar uit Bergum, dochter van Fokke Alderts Robijn en de overleden Geertje Wenselaar

De bruidegom erkende met toestemming van de bruid hun kind Hiltje Robijn, geboren op 17 februari 1926 in Amsterdam. Als getuigen waren aanwezig Hendrik Jan te Ielle en Henricus Josephus Aloysius Meiners, beiden 34 jaar.

Dit huwelijk werd later ontbonden door echtscheiding, uitgesproken op 18 april 1946 door de rechtbank in Amsterdam.

Dit zijn 2 huwelijksaktes uit Amsterdam:

1. Op 22 november 1928 trouwden Arie Kalff (25 jaar, kantoorbediende) en Johanna Antonia Meij (25 jaar). De ouders van de bruidegom waren Paulus Kalff (53 jaar, winkelier) en Jannetje van Nieuwenhuizen (53 jaar). De ouders van de bruid waren George Frederik Johan Meij (handelaar) en de overleden Helena Elisabeth Oorbals. Getuigen waren Jan Jacob Pieter Kallewasse (24 jaar, kantoorbediende) en Jan Paulus Kalff (22 jaar, kantoorbediende).

2. Op 28 november 1928 trouwden Bart van der Meer (27 jaar, colporteur, geboren in Leeuwarden) en Gerarda Maria van Zijl (17 jaar). De ouders van de bruidegom waren Romke van der Meer (56 jaar, venter) en Hiltje van der Wal (61 jaar). De ouders van de bruid waren Johannes van Zijl (56 jaar, schuitenvoerder) en Petronella Blijleven (46 jaar). Getuigen waren Pieter Korf (79 jaar, werkman) en Hermanus Bagmeijer (55 jaar, werkman). De moeder van de bruidegom kon niet schrijven.

De aangever vertelt dat hij aan een man vroeg wat er aan de hand was. Die man antwoordde dat zijn vrouw de aangever op woensdag door een kapot raam in de kamer had gezien. De man voegde toe dat zijn vrouw zich beter had kunnen bevuilen dan door zijn raam te gluren. Fix vroeg de aangever om zijn stropdas om te doen. Nadat dit gebeurd was, ging Fix met de aangever naar beneden in het woonhuis en vertrok daarna met de ordonnantiepachter naar Stellenbosch. Tot slot verklaart de aangever dat Tip ongeveer 6 weken geleden tegen hem had gezegd dat de schoonvader van de aangever de wijn had opgedronken. Deze wijn was bedoeld voor Fix wanneer de aangever en zijn vrouw uit rijden gingen. Daarom gaf de aangever de wijn later rechtstreeks aan Fix. De verklaring is afgelegd in het Kasteel de Goede Hoop in aanwezigheid van klerken Johann Adolph Kuurl en Nicolaas Cruijwagen als getuigen. De verklaring is ondertekend door de aangever en secretaris C.L. Neethling.

Gersson was naar de kombuis gerend en had tegen zijn moeder Rachel, een bastaard Hottentotse vrouw, gezegd dat Africa flauw was gevallen na een kleine klap. Hij vroeg haar om azijn te brengen. Gersson had niet de bedoeling gehad om iemand te doden.

Bij het medisch onderzoek van Africa werd gevonden:

• Gestold bloed onder de rechterkant van het achterhoofd
• Hersenschade door een harde klap

Door de dronkenschap van Persson, Jeptha Fortuijn Januarij en Piet Maccau kon er geen duidelijkheid worden verkregen over de zaak. Uit het verslag van Booijen bleek dat er zowel een draagstok als een speer bij Africa hadden gelegen. Het verhaal van de dronken Jeptha was daarom niet betrouwbaar. Hij kon door zijn dronkenschap niet goed hebben opgelet bij het begin en verloop van de ruzie.

De knecht van Booysen vertelt dat hij bij een wagen stond toen de slaven January en Fortuyn samen met Jeptha hun voeten aan het wassen waren. De slaaf Hector riep hen om te helpen bij het inspannen van een os die uit het juk was geraakt. Nadat ze hadden geholpen, gaf Hector hen een glaasje brandewijn uit een grote kan. Daarna vroeg Hector aan de knecht om zijn stiefvader Africa, die samenwoont met de moeder van de knecht, te gaan halen. Africa ging toen meteen mee naar de wagen.

Terwijl de verteller en zijn vrouw aan tafel zaten, kwam een slaaf genaamd Jeptha binnen die voor de verteller in de wijngaard werkte en eigendom was van Jan Theron. Hij ging naar de keuken waar hij de slaaf Augustus wakker maakte en hem vertelde dat Afnea was doodgeslagen door Gerssen. Augustus ging dit melden aan de vrouw van de verteller. De verteller, die geschrokken was omdat hij niks van een ruzie had gehoord, ging met een kaars naar buiten. Hij vond Africa dood op de grond liggen, een paar stappen van de deur van het slavenhuis. Daarnaast zat iemand op de grond. De verteller dacht dat deze persoon gewond was en bekeek hem met de kaars. Het bleek een zwaar dronken Khoikhoi te zijn die bij burger Pieter Blignault hoorde. De verteller wist niet wanneer of hoe deze Khoikhoi, genaamd Piet, op zijn erf was gekomen.

De Gersson, een bastaard-Hottentot van ongeveer 17 jaar oud, legde een verklaring af voor de Raad van Justitie. Dit deed hij op verzoek van secretaris Abraham Faecre uit Stellenbosch, die tijdelijk de functie van landdrost waarnam. Gersson verklaarde dat hij ongeveer 6 weken geleden op een vrijdagavond bij de woonplaats van landbouwer Bovij Booijsen aan de Paarel was. Toen het donker werd, was hij daar samen met de slaaf Jeptha, die eigendom was van landbouwer Jan Theron. Een ossenwagen van landbouwer Daniel Zourdaan was ook ter plaatse aangekomen.

De schrijver legt uit dat niet alle moordenaars de doodstraf moeten krijgen. Dit is niet alleen een onweerlegbaar feit, maar dit komt ook overeen met zowel de wetten van God als de regels van alle beschaafde landen. Dit was zelfs al geregeld in de joodse wetgeving. De schrijver stelt voor dat de Hottentotslaaf Gerstjant onder de groep valt van ongelukkige moordenaars die men weliswaar straf moet geven, maar niet de traditionele straf op moord.

De vrouw vertelt dat Ontong niet naar haar luisterde. Ze had hem geroepen om water te halen terwijl er een volle emmer in de winkel stond. Na meerdere keren roepen bracht hij uiteindelijk het water, maar ging daarna meteen terug naar de winkel.

Later moesten twee slavinnen, een oude jongen en Ontong het lichaam van haar overleden man op een draagbaar naar het woonhuis dragen. Ontong, die achteraan liep, liet de draagbaar vallen zodra ze net over de drempel waren. Hij draaide zich om en ging weg. De vrouw moest zelf bijspringen om het lichaam verder het huis in te dragen.

Toen later op de middag de rechter met zijn raadsleden bij de vrouw langskwam, deed ze haar beklag over Ontong.

Het blijkt dat de dader doelbewust is overgegaan tot deze daad. Hij heeft zelf twee paarden voor de slee gespannen om de zich ziek voordoende Goliath uit het woonhuis te halen, zodat deze verzorgd kon worden. De straf voor Goliath zou zwaarder zijn geweest als hij levend gepakt was door justitie, omdat hij zonder enkele verzachtende omstandigheid deze gruwelijke moord heeft gepleegd op een man die hem nog wilde helpen. Goliath heeft deze moord op zijn werkgever op diens eigen woonplaats op een vreselijke manier uitgevoerd. Het staat dus vast dat degenen die Goliath hebben geholpen bij deze gruwelijke moord, zonder wiens hulp hij dit mogelijk niet had kunnen doen, ook een zware straf verdienen. Te meer omdat geen van deze twee gevangenen iets kunnen aanvoeren waarom ze tot deze verschrikkelijke daad zijn overgegaan.

De verdachte verklaarde dat hij met Palant te Salant was geweest. Nonje zou dit aan de baas vertellen wanneer deze thuiskwam. Er werd gedreigd dat al het personeel dan gestraft zou worden door ze over een balk te binden en te slaan. Maart had gezegd dat de baas wel vragen zou stellen.

De vraag werd gesteld of dit een poging was om de verdachte over te halen hun meester te helpen vermoorden wanneer deze thuiskwam. Ook werd gevraagd of de verdachte, nadat hij om 8 uur 's ochtends met de anderen had gegeten, met een mes met geel houten handvat voor de keuken op de grond zat. De meesteres had hem toen toegeroepen dat hij loog en dat zij wist dat ze samen hadden gesproken, en ze waarschuwde dat als zij thuiskwam er een einde zou komen aan hun samenzweringen.

De getuige verklaart dat aan het begin van de reis de bemanning nog wel eens gezongen en zich vermaakt heeft. Later verbood de kapitein dit echter. Omdat het scheepsvolk zich niet meer kon vermaken, verergerde de scheurbuik die al aan boord was uitgebroken. De getuige stelde daarom aan de kapitein voor om de soldaten in beweging te houden door militaire oefeningen te doen. Dit gebeurde een paar keer, maar omdat steeds meer bemanningsleden ziek werden, was dit niet vol te houden. De zieken kregen eerst dikke knieën en wonden, daarna verspreidde de ziekte zich door het lichaam en kregen ze het benauwd op de borst. Veel zieken stierven binnen enkele dagen. De getuige hield zich vooral op in zijn aangewezen plek in de kajuit en kan daarom niet veel verklaren over hoe de bemanning verder werd behandeld. Hij zag alleen op een avond dat op bevel van de schipper een zieke soldaat naar boven werd gehaald. Deze soldaat, Michael, zou volgens anderen scheurbuik hebben.

De slaaf had bekend dat hij in de maand november anderhalf week was weggelopen van zijn meester. Hij ging 's nachts naar de onderste boerderij van Pieter Venter om tabak te zoeken bij de slaven daar. Deze slaven namen hem gevangen en brachten hem naar de bovenste boerderij. Daar werd hij vastgebonden en meegegeven aan een Khoikhoi genaamd Adam om hem terug te brengen naar zijn meester. Bij de Paardeberg aangekomen ging Adam op de grond liggen. Hij maakte de slaaf los en zei dat hij mocht kiezen of hij wilde weggaan of blijven. Dit blijkt uit:

• Een beëdigde verklaring van heemraad Pieter Laulser
• De bekentenis van de beschuldigde aan Pieter Venter
• Een vrijwillige bekentenis voor afgevaardigden van de Raad op 21 december

Een slaaf brak in bij zijn meester toen deze weg was, en een andere slaaf op het veld aan het werk was met de schapen. Hij klom door een open raam naar binnen en stal:

• Een halve emmer meel
• Een theeketel
• Een stuk gedroogd schapenvlees

Daarna ging hij naar de Bergrivier bij de Zanddrift. Later die middag ging hij naar de boerderij van Pieter Venter om een slavin genaamd Christijn te spreken. Hij had eerder een relatie met haar gehad. Hij wachtte ongeveer een uur bij de pomp achter het huis. Toen Christijn water kwam halen, schrok ze van hem. Ze zei dat ze niets meer met hem te maken wilde hebben en dat ze een andere man had. Ze ging direct terug naar het huis.

De slaaf stak daarna een pijp op. Hij was verdrietig omdat Christijn hem had verlaten en boos omdat Venter hem eerder had laten arresteren en boeien. Ook was hij boos omdat de vrouw van Venter hem een keer met een bezemsteel had geslagen toen ze hem in haar huis betrapte.

Een persoon had een zak meel, een theeketel en gedroogd schapenvlees bij zich. Hij ging naar de Bergrevier bij de Zanddrift. In de late middag ging hij naar het huis van boer Pieter Venter. Hij wilde daar spreken met een dienstmeid die Christijn heette, met wie hij eerder een relatie had.

Hij wachtte 's avonds bij een pomp achter het huis. Na ongeveer een uur kwam Christijn water halen. Ze schrok toen ze hem zag en zei dat ze niets meer met hem te maken wilde hebben omdat ze een andere man had. Ze ging meteen terug naar huis met haar emmer water.

Hij stak een pijp op en werd verdrietig en boos omdat:

• De dienstmeid hem had verlaten
• Venter hem eerder had laten arresteren en vastbinden
• De vrouw van Venter hem had geslagen met een bezemsteel en zijn muts had verbrand

Hij besloot het huis van Pieter Venter in brand te steken. Hij maakte een prop van een oude doek die bij de pomp lag, stak deze aan met zijn pijp en stopte de brandende prop onder het lage rieten dak. Daarna vluchtte hij naar zijn schuilplaats bij de Zanddrift.

• de brand had gesticht
• het lont bij de pomp achter het huis had gemaakt

Toen Venter 's nachts lag te slapen, waarschuwde heemraad Pieter Laubser hem voor rook. Laubser was daar samen met Jacob Cloete (zoon van heemraad Jacob Cloete) en de jongeman Christiaan Rasp. Venter stuurde zijn slavin Christijn naar de keuken om te kijken, maar zij zag geen vuur. Toen Venter zelf ging kijken, zag hij dat het dak boven de kamer waar iedereen sliep in brand stond. Hij waarschuwde zijn vrouw om de kinderen in veiligheid te brengen. Met hulp van de drie andere mannen bluste hij de brand.

De volgende ochtend vond Laubser een verbrand stukje doek. Venter ontdekte buiten voetsporen van iemand met veldschoenen die naar en van zijn huis liepen. Hij ging samen met Laubser en de jongelingen de sporen achterna.

De landdrost Pieter Lourensz deed aanklacht tegen Fortuijn van Bengalen, een slaaf van landbouwer Abraham de Villiers. Fortuijn werd gevangen gehouden wegens brandstichting. De landbouwer Pieter Venter bracht Fortuijn op 9 december naar de gevangenis in Stellenbosch. De brandstichting vond plaats tussen 30 november en 1 december op de boerderij van Venter genaamd Alles Verloren bij Riebeeks Kasteel.

Pieter Reede van Oudshoorn, de onafhankelijke aanklager, had een rechtszaak tegen 3 groepen verdachten:

• Schiemansmaat Joris Willemsz Smit
• De matrozen Aart Cornelisz Manshart en Mattijs Leeker, samen met korporaal Cornelis Starrenberg
• De slaven Gappa van Samboua en Fortuijn van Ceylon

Bij elk van deze zaken waren verschillende juridische documenten ingediend met bewijsstukken. Op basis van deze stukken zijn er vonnissen uitgesproken.

Het gaat hier over een lijst strafrechtelijke zaken die zijn behandeld door de landdrost en de Fiscaal. De belangrijkste zaken waren:

• Een zaak van de Fiscaal tegen soldaat Ian diederik Eijkhoff
• Een rechtszaak tegen de slaaf Caesar van het eiland Nias
• Een zaak voorgelegd door landdrost Pieter Lourensz tegen de slaaf Slamath van Mandaer
• Een aanklacht van onafhankelijk Fiscaal Pieter Reede van Oudshoorn tegen kwartiermeester Pieter de wit
• Een rechtszaak tegen de slaaf Hompidom uit Makassar
• Rechtszittingen in de zaak tegen burger Jan Bernard

In deze notitie over strafzaken uit het jaar 1742 worden documenten vermeld die naar Nederland werden gestuurd met schepen in 1743. Het gaat om de volgende zaken:

• Een aanklacht van landdrost Pieter Lourensz tegen de slaaf Fortuijn uit Bengalen, inclusief alle processtukken en het vonnis
• Stukken ingediend door fiscaal Pieter Reede van Oudshoorn tegen korporaal Hendrik Scheffer, met bijbehorend vonnis

De raad heeft alle 3 verdachten veroordeeld tot het betalen van de rechtbankkosten. Jacobus van der Spuij vraagt kopieën van de stukken om over 4 weken te kunnen reageren op de aanklacht van landdrost Pieter Lourensz. De raad heeft dit toegestaan in het kasteel De Goede Hoop. De secretaris D.G. Caruspek was hierbij aanwezig en de secretaris Hamsper heeft dit bevestigd.